Chào anh chị em,

Các chuyên gia trẻ ngày nay có vẻ không nắm vững văn hóa, cho nên trong giao tiếp dùng từ ngữ lệch lạc và đôi khi phản cảm.

Vấn đề dùng ngôn ngữ thiếu chuẩn hay dưới chuẩn đã được nhiều người nói rồi, nhưng ít ai có thể nói cái gì là chuẩn.

Trong bài này, mình chẳng dám “định chuẩn”, mà chỉ muốn chỉ ra cho các bạn một số trường hợp cụ thể tạm gọi là cần ý thức văn hóa và kiến thức ngôn ngữ.

1. Người Việt xưng hô có trên dưới rõ rệt–người lớn hơn mình một vài tuổi thì gọi là anh/chị xưng em. Hơn từ khoảng 20 tuổi trở lên thì gọi là chú/bác/cô/ dì và xưng cháu hay con như ở miền Nam….

Khi đổi sang nói/viết tiếng Anh chẳng hạn, thì cần giữ nguyên thứ tự đó: Ví dụ: “Dear Chú Sáu/Uncle Sáu.” Không thể gọi tên trống không: “Hi Sáu/ hay Dear Sáu” như trong tiếng Anh.

2. Humility: Người Việt trọng khiêm tốn trong giao tiếp. Đừng tự xưng kiểu kiêu căng, như “Hôm qua tôi ‘rực rỡ’ (garish/gaudy) đọc diễn văn trong hội nghị các chuyên gia tài chính ASEAN.” Nói thế là kiêu căng , không hiểu văn hóa, và không hiểu ngôn ngữ.

Nói là: “Hôm qua tôi được vinh dự đọc diễn văn…” (Yesterday I had the honor to speak in the conference…). Vinh dự/honor và cái mà người ta cho mình, không phải mình tự cho.

Và mình khen người khác “rực rỡ” thì được: “Hôm qua trong buổi trình diễn, trông chị rất rực rỡ trên sân khấu.”

3. Tao và mày: Tao và mày cực kỳ phức tạp–có thể yêu thương như mẹ con, bà cháu, bạn bè; hoặc có thể là ghét nhau và đang chửi nhau. Người miền Bắc không có tao mày, nên dùng tao mày rất lộn xộn–có khi dùng tao mày với cả hàng cô dì chú bác của mình… Rất là thất học. Tốt hơn là đừng bao giờ đụng tới “tao mày” cho chắc ăn.

4. Dùng ký tự trong chat. ví dụ:

• mik / mk: Mình
• ko / k / kk: Không
• j: Gì
• tl: Trả lời
• rep: Reply (phản hồi tin nhắn)
• nyc / ny: Người yêu cũ / Người yêu
• Cười vui: (◡‿◡✿), (✿◠‿◠), (＾ｕ＾), ^_^, (o^.^o)
• Buồn / Khóc: (T_T), (╥﹏╥), (｡ŏ﹏ŏ), (╯︵╰,)
• Ngạc nhiên / Hốt hoảng: (O_O), (ﾟдﾟ), (⊙ _ ⊙ ), ( ꩜ ᯅ ꩜;)
  
  

Không thể dùng được trong các báo cáo công việc lên cấp trên. Đó là thiếu tôn trọng và thiếu văn hóa. Đánh vần ra rõ ràng từng chữ. Boss của bạn sẽ không dám chuyển message đầy ký tự lên các cấp cao hơn, và thế là bạn rất bị thiệt thòi.

5. Người miền Nam ăn nói chất phát dễ hiểu. Người miền Bắc nghìn năm văn vật có trình độ communication rất tế nhị và cao cấp, cho nên người miền Nam hoặc Việt kiều có thể (1) không hiểu người Bắc nói gì, và (2) khi mở miệng nói với người Bắc thì đụng chạm làm họ bực mình.

Cho nên khi làm việc với người Bắc mình hay nói với họ (1) mình ăn nói đơn giản như người miền Nam và dân Mỹ–đừng suy luận gì xa xôi về những câu mình nói, và (2) nếu mình hiểu lầm điều các bạn nói vì mình nhà quê quá, mong các bạn luôn tha thứ.

Thế là thuận buồm xuôi gió.

Một chút thông tin giúp các chuyên gia trẻ.

Với yêu thương,

Hoành

o0o

Proper communication for young professionals

Dear Brothers and Sisters,

Young professionals today often seem unfamiliar with cultural nuances, leading them to use language in ways that are off-base or sometimes even offensive.

While the issue of substandard or improper language use has been discussed frequently, few people can clearly define what constitutes the “standard.”

In this post, I do not presume to set a definitive standard; rather, I simply want to highlight specific instances where cultural awareness and linguistic knowledge are essential.

1. Vietnamese forms of address rely on a clear hierarchy based on age: for someone just a few years older, one uses *anh/chị* (older brother/sister) while referring to oneself as *em* (younger sibling). For someone roughly 20 years older or more, one uses terms like *chú/bác* (uncle) or *cô/dì* (aunt), referring to oneself as *cháu* (niece/nephew) or *con* (child)—as is common in the South.

When switching to English, it is important to maintain this hierarchy. For example, use “Dear Uncle Sáu” rather than addressing someone simply by their first name—such as “Hi Sáu” or “Dear Sáu”—as is common in English-speaking cultures.

2. Humility: Vietnamese culture values ​​modesty in communication. Avoid arrogant self-descriptions; for instance, do not say, “Yesterday, I delivered a ‘dazzling’ (*rực rỡ*—virtually garishness or ostentation) speech at the ASEAN financial experts’ conference.” Such phrasing comes across as arrogant and demonstrates a lack of understanding regarding both culture and language.

Instead, say: “Yesterday, I had the honor of delivering a speech…” (*Vinh dự*—honor—is something bestowed upon you by others, not something you claim for yourself).

However, it is perfectly acceptable to use the word “dazzling” (*rực rỡ*) to compliment someone else: “You looked truly dazzling on stage during yesterday’s performance.” 

3. *Tao* and *mày*: The dynamic between *tao* and *mày* is extremely complex—it can range from the affectionate bond of a mother and child, a grandmother and grandchild, or friends, to mutual hatred and verbal abuse. Northerners do not traditionally use *tao* and *mày* in this way, so when they do, it often comes across as chaotic or improper—sometimes even using these terms with aunts, uncles, or older relatives… It appears very unrefined. To be safe, it is best to avoid using *tao* and *mày* altogether.

4. Using chat shorthand/symbols. Examples: 

• mik / mk: Mình
• ko / k / kk: Không
• j: Gì
• tl: Trả lời
• rep: Reply (phản hồi tin nhắn)
• nyc / ny: Người yêu cũ / Người yêuCười vui: (◡‿◡✿), (✿◠‿◠), (＾ｕ＾), ^_^, (o^.^o)
• Buồn / Khóc: (T_T), (╥﹏╥), (｡ŏ﹏ŏ), (╯︵╰,)
• Ngạc nhiên / Hốt hoảng: (O_O), (ﾟдﾟ), (⊙ _ ⊙ ), ( ꩜ ᯅ ꩜;)

These cannot be used in work reports submitted to your boss; doing so is disrespectful and unprofessional. Spell out every word clearly. Your boss would likely hesitate to forward a message filled with such symbols to higher management, putting you at a disadvantage.

5. Southerners tend to speak in a straightforward, easy-to-understand manner. Northerners, hailing from a region with a thousand-year cultural legacy, often employ a highly nuanced and sophisticated style of communication; consequently, Southerners or Overseas Vietnamese might (1) fail to grasp what Northerners are saying, and (2) inadvertently cause offense or irritation when speaking to them. So, when working with Northerners, I usually tell them: (1) I speak simply—like a Southerner or an American—so please don’t read too much into my words; and (2) if I misunderstand something because I’m just a country bumpkin, I hope you’ll forgive me.

That makes everything go smoothly.

Just a little tip for young professionals.

With compassion,

Hoành

o0o

© copyright 2026
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
http://www.dotchuoinon.com