Chào anh chị em,

Tiếng Anh không có chữ “học hành.” Bạn thử hỏi cụ Google thì cụ sẽ dịch “học hành” là “studying/study,” nghĩa là cụ chỉ dịch chữ “học” và chữ “hành” thì mất, hoặc cụ đã gom ý của “học hành” vào một chữ “học.”

Chữ Việt thì rất rõ: “Học hành” là hai âm với hai nghĩa khác nhau – “học” là “học (lý thuyết)”; “hành” là “đi (như hành trình), làm việc, hành động, thực hành.” Học hành có nghĩa là học lý thuyết và cần phải thực hành lý thuyết đó bằng hành động – cho nên mới nói “học hành.”

Học mà không hành thì gọi là học vẹt (learn by rote).

Vậy, chúng ta học hành như thế nào?

1. Thông thường nhất là học lý thuyết tới đâu, thực hành tới đó. “Học” một chút về các nốt nhạc trên dòng nhạc và trên cần đàn, rồi thì cầm đàn lên để “hành.” Hay, xem youtube dạy nấu món gà xào xả ớt xong, thì lấy cái chảo ra “thực hành” món gà xào xả ớt.

2. Cũng rất thông thường. Đó là: học và hành là một – làm bố là học làm bố, làm thầy là học làm thầy, làm lãnh đạo là học làm lãnh đạo, làm bác sĩ là học làm bác sĩ… Chúng ta luôn học như thế cả đời, không ngừng.

3. Đôi khi ta phải hành trước học sau. Ngày xưa người dân từ miền Trung di cư vào vùng Cửu Long sình lầy nước đọng, rừng rậm trùng trùng, để khẩn hoang lập nghiệp. Chẳng ai biết gì, cứ phải đắp đất, chặt cây, phá rừng, đắp đê, làm nhà, tạo vườn… Làm trước rồi kiến thức sẽ tới để học sau.

Các bạn có thể thấy ngay là hành quan trọng hơn học. Bạn có thể học vẹt và chẳng hành bao giờ, cho nên chẳng biết gì bao giờ.

Nhưng, bạn có thể hành ngay bây giờ tức thì, vì chẳng có thầy nào dạy bạn học – bạn là người tiên phong khai phá vùng hoang sơ chưa ai biết. Dù vậy, sau một thời gian mò mẫm khai hoang, đương nhiên bạn sẽ là thầy của nhiều người đi sau.

Vì vậy, các bạn:

– (1) Đừng coi trọng lý thuyết, khoa bảng, bằng cấp, khăn đóng áo thụng, thùng rỗng kêu to, của truyền thống học vẹt từ chương. Ngày xưa thì xênh xang áo mũ, tiền hô hậu ủng, vinh quy bái tổ để cả xã (hay huyện?) ra sắp hàng đón tiếp.

Ngày nay thì danh thiếp có đủ thạc sĩ, tiến sĩ, và cả 20 chứng chỉ và chức vụ chuyên môn mà đọc mờ mắt cũng chẳng ai hiểu danh thiếp nói gì, với ai.

– (2) Coi trọng hành, đi tới, đi lên, thực hành, khai phá – đi vào vùng chưa ai biết, chưa ai hay – go into the unkown: Thời khó khăn thì thời thế tạo anh hùng; thời đi xuống thì thua keo này ta bày keo khác; thời thất bại thì thất bại là mẹ thành công; thời vinh quang thì tạ ơn Chúa Phật – mọi thứ đều là của Tròi trao tay, để ta quản lý cho Trời mà phục vụ mọi người.

Với yêu thương,

Hoành

o0o

Learn and Do

Dear Brothers and Sisters,

There is no word for “học hành” in English. If you ask Google, it will translate “học hành” as “studying/study,” meaning it only translates the word “học” and loses the word “hành,” or it has combined the meaning of “học hành” into one word, “học.”

Vietnamese is very clear: “Học hành” has two sounds with two different meanings – “học” means “to study (theory)”; “hành” means “to go (like a journey), to work, to act, to practice.” Learning (học) means learning theory and there’s still a need to practice (hành) that theory through action – that’s why we say “học hành.”

Learning without practice is called learning by rote or parrot learning.

So, how do we learn?

1. The most common way is to learn theory first and practice it later as you go. “Learn” (học) a little about the musical notes on the staff (the pentagram) and on the guitar fretboard, then pick up the guitar and “practice” (hành). Or, after watching YouTube teaching how to cook chicken stir-fry with chili and lemongrass (học), take out the pan and “practice” (hành) making chicken stir-fry with chili and lemongrass.

2. Also very common. That is: learning and doing are one – being a father is learning how to be a father, being a teacher is learning how to be a teacher, being a leader is learning how to be a leader, being a doctor is learning how to be a doctor… We always learn like that throughout our lives, without ceasing.

3. Sometimes we have to act (hành) before learning (học). In the past, people from Central Vietnam migrated to the Mekong Delta, a swampy, waterlogged region with dense forests, to reclaim land and establish settlements. Nobody knew anything; they had to embank earth, cut trees, clear forests, build dikes, build houses, create gardens… They did it first (hành), and then knowledge would come to learn later (học).

You can see immediately that doing is more important than learning. You can learn by rote and never act, so you’ll never know anything.

But, you can act immediately, because there is no teacher to teach you – you are a pioneer exploring uncharted wilderness. However, after a period of trial and error, you will naturally be a teacher to many who follow.

Therefore,:

– (1) Don’t attach importance to theory, academic degrees, diplomas, and the empty rhetoric of rote learning. In the old days, it was all about royal clothes and hats, with a large entourage, returning home in glory so that the whole village (or district?) would line up to welcome you.

Nowadays, business cards have master’s degrees, doctorates, and even 20 certificates and professional titles that are so difficult to read that no one can understand what the business card is saying or to whom.

– (2) Value action, going forward, going up, practicing, exploring – going into the unknown: In difficult times, circumstances create heroes; in times of decline, if we lose this battle, we will try another; in times of failure, failure is the mother of success; in times of glory, we give thanks to God and Buddha – everything is given by Heaven, for us to manage them on Heaven’s behalf, to serve everyone else.

With compassion,

Hoành

o0o

© copyright 2026
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
http://www.dotchuoinon.com