Hát thơ Quốc đạo

Chào các bạn,

Hôm nay mình mời các bạn cùng nghe các bài Hát thơ Quốc đạo nhé.

Hát thơ  là cách hát những vần thơ lục bát thuần Việt theo các làn điệu dân ca của ba miền đất nước. Quốc đạo là đạo lý đất nước, tổ tiên, gia đình.

Hát thơ Quốc đạo do hai nhà thơ Mai Trinh Đỗ Thị và Hãn Nguyên Nguyễn Nhã sáng tác. Hãn Nguyên Nguyễn Nhã là tiến sĩ sử học, đã có nhiều nghiên cứu và hoạt động đóng góp cho văn hoá cũng như chủ quyền của Việt Nam trên biển Đông.Ông là người khởi xướng và sáng lập Quỹ Văn hoá Giáo dục Hãn Nguyên Nguyễn Nhã, với mong muốn gìn giữ và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc.

Để có cái nhìn gần hơn với Hát thơ Quốc đạo, mời các bạn cùng nghe các bài hát dưới đây nhé.

Dưới đây là chút tâm sự của Hãn Nguyên Nguyễn Nhã về Hát thơ Quốc đạo và 10 bài Hát thơ trong chương trình “Cùng nhau đưa hát thơ vào học đường”.

Chúc các bạn một ngày thưởng thức thơ ca.

Phạm Thu Hương,

***

Bản sắc hát thơ

05/02/2012 03:21

TN – Việt Nam có gia tài thơ ca thật đồ sộ với các thể thơ rất Việt là lục bát, song thất lục bát, hát nói. Đó là điều rất đáng tự hào của dân tộc ta, cần được gìn giữ và phát huy.

Ca có nghĩa là hát. Thơ ca tức là hát thơ. Ngâm, lẩy, đọc không có tiết tấu, nhịp điệu; còn hát có tiết tấu, nhịp điệu. Thơ Đường  có thể ngâm, đọc; thơ Tây cũng chỉ có thể đọc. Thơ Việt, lục bát, song thất lục bát hay lục bát biến thể, hát nói của Việt Nam có thể hát với hàng trăm làn điệu dân ca, ca cổ ba miền. Cũng rất dễ hiểu vì hầu hết các làn điệu dân ca, ca cổ đều từ thơ mà ra.

Từ những thành tựu sáng tạo vô cùng phong phú hàng trăm, hàng ngàn làn điệu dân ca, ca cổ ba miền, ta đi ngược lại đem các vần thơ đã và sẽ sáng tác  hát những làn điệu dân ca, ca cổ đã sẵn có. Thơ  và nhạc Việt rõ ràng hòa quyện tự nhiên, vẫn giữ lời thơ, vần thơ qua dân ca, ca cổ, chứ không phải sáng tác thành ca khúc. Đó là nét độc đáo, rất hiếm có trên thế giới!

GS-TS Trần Văn Khê nhận xét rằng sẽ là sáng tạo tuyệt vời nếu hát thơ được quần chúng chấp nhận. Độc đáo hơn nữa, trên thế giới hiện nay chưa có một nước nào từ lớp 1 đến lớp 12, học sinh học nhiều thơ đến thế, nhất là thơ truyền thống như ở nước ta.

Nếu tất cả các bài thơ mà học sinh phổ thông được học đều được nghiên cứu hát làn điệu nào cho phù hợp và làm thành đĩa để các thầy cô giáo môn văn minh họa sẽ giúp học sinh hứng thú học, cũng là dịp học sinh tiếp cận với âm nhạc truyền thống. Nếu như các học sinh học, yêu thích thơ truyền thống hay có thể sáng tác thơ truyền thống thì như GS Hoàng Như Mai phát biểu trong buổi hát ca trù mừng thọ 90 tuổi GS Trần Văn Giàu,  ca trù mới mong bảo tồn được.

Sau 10 năm khởi xướng đem hát thơ vào trường học mà vẫn chưa thấy ngành giáo dục, nhất là môn văn động tĩnh gì cả, nên vừa qua tôi đã đưa các nghệ sĩ hát thơ xuống hội chợ tết ở Nhà thi đấu Phú Thọ, TP.HCM với 6 buổi hát thơ: Vinh danh bếp Việt, Kiều, Lục Vân Tiên, Gia huấn ca, Chinh phụ ngâm, Quốc đạo, trích trong trường ca Gia đình quốc đạo hơn 6.000 câu lục bát của nhà thơ Mai Trinh và Hãn Nguyên Nguyễn Nhã. Không chỉ hát những vần thơ của các tác phẩm cổ điển mà còn những vần thơ mới sáng tác… Nghe hát thơ Quốc đạo với những làn điệu chầu văn, quan họ, cò lả, xẩm chợ hay quá, nhiều người muốn mua đĩa, song đã xuất bản đâu mà mua!

Chẳng nhẽ những nỗ lực giữ hồn dân tộc bằng hát thơ, di sản quý giá của người Việt được đánh động tại hội chợ như thế mà cứ  gian nan mãi hay sao?

Chính những thể thơ như lục bát, song thất lục bát, hát nói cũng như hát thơ đã thể hiện nét độc đáo có một không hai về thơ của nhân loại và là bản sắc Việt vậy.

Hãn Nguyên Nguyễn Nhã (tiến sĩ sử học)

***

Tài liệu lưu hành nội bộ của chương trình “Cùng nhau đưa hát thơ vào học đường” của Quỹ Văn hóa Giáo dục Hãn Nguyên Nguyễn Nhã.

Hát thơ Quốc đạo gồm 10 bài thơ lục bát trích trong Trường ca gia đình Quốc đạo (CD do Nhóm NSUT Thanh Ngoan trình diễn)

1. Thờ quốc tổ
2. Âm đức
3. Thương người như thể thương thân
4. Đại nghĩa chí nhân
5. Triết lý vuông tròn
6. Về cội nguồn
7. Muôn sự của chung
8. Triết lý bầu bí
9. Về tắm ao ta
10.Chết vinh còn hơn sống nhục

Hát thơ Quốc đạo (10 bài)

1. Thờ quốc tổ

Vào thời Minh thuộc xa xôi
Dân Nam lại muốn thờ người nước Nam
Cho dù thống trị bạo tàn
Đền thờ Quốc Tổ nước Nam ra đời
Nhân dân hương khói chẳng rời
Qua bao thế kỉ ta thời dựng xây
Sau khi bình định xong xuôi
Dẹp yên bờ cõi, mở thời nhà Lê
Thánh Tông nối nghiệp trị vì
Trở thành Quốc Lễ đến kì hằng năm
Thời niên thiếu sống trong dân
Nên ngài biết cội biết nguồn là đâu
Mở mang Quốc Đạo hàng đầu
Tế Trời tế Đất ơn sâu sinh thành
Dân thờ Quốc Tổ chân linh
Như chim có tổ người mình có tông
Nhớ ơn Quốc Tổ, cội nguồn
Anh hùng “hộ quốc tí dân” muôn đời
Hồn thiêng sông núi ngời ngời
Ẩn vào là Đạo, hiện lời hùng ca
Trái tim Quốc Tổ Đại Hòa
Chốn nương Dân Tộc – mái nhà thủy chung
Lời rằng Quốc tổ Hùng Vương
Mười tám đời “độ” cháu con Lạc Hồng
Lời dân Nam vọng trống đồng
Sức trường tồn mãi mãi còn danh vang
Với mười lăm bộ Văn Lang
Với hàng Quốc bảo: trống đồng đúc nên
Trồng đồng Ngọc Lũ là niềm
Tự hào dân tộc lưu truyền đến nay

Hát thơ Quốc đạo: Thờ quốc tổ (1/10)

2. Âm đức

Rồng thiêng bay lượn trên mây
Bay về cội đức ân này Việt Nam
Cháu con nhờ đức ẩn tàng
Là công đức kín, là ân sâu dày
Quỉ thần mới tỏ mới hay
Con người không thể biết đầy biết vơi
Tổ tiên phúc ấm truyền đời
Ấy là báu vật cho người cháu con
Có khi âm đức cũng mòn
Mẹ cha tích lũy cháu con đời đời
Thế nên luôn phải đắp bồi
Tạo dương đức tạo thêm nguồn nghĩa nhân
Dốc lòng hiếu nghĩa tổ tông
Phải trung với nước, khi cần hy sinh
Dù Công đức ấy âm thầm
Thì âm đức thật – mạch ngầm, trường lưu
Không phô trương, chẳng nói nhiều
Mới là âm đức đi theo con người.

Hát thơ Quốc đạo: Âm đức (2/10)

3. Thương người như thể thương thân

Đó là triết lí dân gian
Muôn phần Bác ái, muôn phần từ bi
Nhường cơm xẻ áo, khác gì
Quên đời ta ngắn nối dài yêu thương
Nhiễu điều phủ lấy giá gương
Người trong một nước phải thương nhau cùng
Thương người như thể thương thân
Miếng khi đói gấp nghìn lần khi no
Lá lành lá rách , đùm cho
Tình thương vô ngã, vô bờ Việt Nam
Tấm lòng, những tấm lòng vàng
Quên thân mình để cưu mang cứu người
Những người bạc mệnh trên đời
Thì ta đem tặng với lời ủi an
Một con ngựa sống cùng đàn
Ủ ê chê cỏ, hoang mang cả tàu
Anh em “giắt díu”* cùng nhau
Đại gia đình có nhịp cầu bắc sang
Thương người như thể thương thân
Không ai đành nỡ lạnh lùng với ai
Thương nhau để thấy đời dài
Thương nhau chẳng sống bao ngày vẫn thương

Hát thơ Quốc đạo: Thương người như thể thương thân (3/10)

4. Đại nghĩa chí nhân

Dân Nam lấy nghĩa làm nền
Lấy nhân làm gốc, vững bền thiên thu
Thế gian điên đảo mịt mù
Nay là bạn đó, mai thù đấy thôi
Những tư tưởng lớn làm người
Chí nhân đại nghĩa sáng ngời nước Nam
Từng đem Đại nghĩa hiên ngang
Chí nhân thắng thế bạo tàn mới cao
Đó là Triết lí anh hào
Cũng là nghĩa lớn thưở nào nước Nam
Khiến quân xâm lược bàng hòang
Kẻ thù cuốn giáo, hiên ngang thả về
Chí nhân bất diệt ngàn thu
Chưa từng lui trước quân thù nghìn năm
Bởi lòng ta vốn thiện căn
Chữ tâm kia mới bằng trăm chữ tài
Chí nhân ý nghĩa làm sao
Mà thành sức sống, sức nào mạnh hơn
Chí là rất, rất, tận cùng
Chí là tới bến, là luôn luôn còn
Chí đây không phải trí khôn
Chí nhân là tới tận nguồn chữ Nhân

Hát thơ Quốc đạo: Đại nghĩa chí nhân (4/10)

5. Triết lý vuông tròn

Thoát thai từ một cơn đau
Con ơi mới hiểu bắt đầu mẹ cha
Vuông là cõi đất bao la
Trời tròn vũ trụ chan hòa trong con
Mẹ yêu cha tấm lòng son
Cha thương lại mẹ đất tròn tròn xoay
Bánh chưng cùng với bánh dày
m dương hòa hợp kết đôi tâm hồn
Kết đôi thân xác vẹn tòan
Vuông, vuông tới cực lại tròn không vuông
Tròn, tròn tới cực lại vuông
Hình như triết lí vuông tròn đó chăng
Mẹ con cũng thể như rằng
Vuông tròn lời chúc mẹ tròn con vuông
Vuông tròn hòan hảo trung dung
Đó là nhận thức âm dương ấy mà!
Vuông tròn biểu tượng giao hòa
Sinh Trời, sinh Đất, sinh Ta, sinh Người
Sinh nào tàn héo, tốt tươi
Sinh cho muôn thưở sinh thời phút giây

Hát thơ Quốc đạo: Triết lý vuông tròn (5/10)

6. Về cội nguồn

Cội nguồn khơi mở con đường
Con đường dân tộc quê hương muôn đời
Dựng nền Quốc đạo người ơi
Giữ hồn dân tộc sáng ngời rạng soi
Khí thiêng sông núi, biển khơi
Tinh hoa chắt lọc từ thời Hùng Vương
Dựng xây đất nước kiên cường
Đại hòa dân tộc quê hương hùng cường
Quyết gìn giữ lấy tình thương
Chính là thành lũy, bảo tồn khí thiêng
Phát huy giá trị vững bền
Tiếp thu cái mới, tạo nên tinh thần
Tạo thành bản sắc Việt Nam
Không vong bản, mất đi hồn chân quê
Cái riêng là cội, theo về
Giữ gìn bản sắc gốc xưa truyền đời

Hát thơ Quốc đạo: Về cội nguồn (6/10)

7. Muôn sự của chung

Ở đời muôn sự của chung
Hơn nhau hai chữ anh hùng mà thôi
Của chung – triết lý ở đời
Chữ anh hùng – mức con người hơn thua
Anh hùng sống chỉ một giờ
Lưu danh thiên cổ thơm tho đời đời
Anh hùng đâu thiếu người ơi
Theo gương kim cổ người người noi theo
Tinh thần bất khuất dâng cao
Trong thời chiến cũng thời nào dựng xây
Của chung chẳng của riêng ai
Nguyện cầu nhật nguyệt lòng này chiếu soi
Phải nên góp mặt anh tài
Vì chưng đất nước ngày mai đẹp giàu
Con đường sáng tạo dài lâu
Cuộc đời thêm sạch, thêm màu nhiệm hơn

Hát thơ Quốc đạo: Muôn sự của chung (7/10)

8. Triết lý bầu bí

Bí bầu bầu bí ươm dây
Sao thương cùng dậu cùng dàn mới thương?
Bí bầu bầu bí tơ vương
Không cần biết cội biết nguồn ở đâu
Cùng chung lá đội trên đầu
Rồi cùng thắt thẻo,bí bầu tơ vương
Hình như triết lí tình thương
Đó là hòa hợp môi trường cộng sinh
Thương nhau bền bỉ thâm tình
Bầu ơi thương lấy bí cùng được chăng
Ấy là Triết lí chung dàn
Dành cho nhận loại một đàn cộng sinh
Rồi từ đất nước thân tình
Quốc gia dân tộc nhân sinh hòa đồng
Quyết tâm đồng tiến, đồng lòng
Dù cho chính kiến bất đồng ra sao
Bởi cùng đồng bọc đồng bào
Dẫu rằng vạn giáo cũng vào đồng nguyên
Hòa đồng tư tưởng đừng quên
Dễ cùng thực hiện, dễ hơn Đại Đồng

Hát thơ Quốc đạo: Triết lý bầu bí (8/10)

9. Về tắm ao ta

Ta về ta tắm ao ta
Dù trong dù đục ao nhà vẫn hơn
Ôi phường vọng ngoại, quên nguồn
Có bao giờ thấy linh hồn bơ vơ
Tôn sùng người, lại chê ta
Là ta tự hủy, làm cho yếu hèn
Nên chi Quốc Đạo là nền
Cùng chung mẫu số dựng nên cơ đồ
Tinh thần nô dịch phải thua
Vong thân, tha hóa đợi giờ rút lui
Tinh thần yêu nước lên ngôi
Hồn dân tộc lại chiếu ngời non sông
Dân ta tự chủ tự cường
Tự phòng tự quản quê hương thanh bình
Làm ăn mở cửa phồn vinh
Chủ trương nội hóa hết mình khẩn trương
Ai ơi hàng Việt ta thương
Xây nền kinh tế quê hương nước này
Tinh thần vượt khó hôm nay
Nhục này tụt hậu, mai rày rửa xong
Vẻ vang nòi giống Tiên Long
Á châu sáng chói con Rồng thiêng bay

Hát thơ Quốc đạo: Về tắm ao ta (9/10)

10.Chết vinh còn hơn sống nhục

Cần gì sống đến muôn đời
Dù cho Thượng đế cố nài cũng thôi
Đó là Triết lí muôn nơi
Sống là tranh đấu giữa đời trầm luân
Thật là vất vả khó khăn
Làm trai tiến dũng, gái nhân tín nào
Gái thời thục nữ chí cao
Trai dương danh đấng anh hào thời nay
Sống thì vậy, chết sao đây?
Chết vì Đại nghĩa – chết đầy quang vinh
Chết vì giải thóat thân mình
Khi mà cuộc sống trở thành vực sâu
Nhục nhằn không thể chịu lâu
Khi mà sự sống nào đâu có cần
Ai mà chẳng chết một lần
Ta tìm cái chết, giữ phần ta yêu
Đó là sống đẹp bao nhiêu
Chết vinh sống nhục, vinh nhiều về sau
Đúng là chân lí thâm sâu
Biết bao gương sáng ghi vào sử xanh

Hát thơ Quốc đạo: Chết vinh còn hơn sống nhục (10/10)

 

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s