Cố gắng

Chào các bạn,

Các bạn có biết điều quan trọng nhất mà mỗi chúng ta đều làm nhiều nhất trong đời là “cố gắng” không? Dù mọi mục đích lớn nhỏ là gì – bớt béo, ngưng hút thuốc, nhảy đầm giỏi, khá tiếng Anh, tĩnh lặng hơn, khiêm tốn hơn, yêu người hơn, bớt tự kiêu – chúng ta luôn có chuyện để cố gắng. Và đó là điều tốt, vì con người luôn hướng thiện – mọi chúng ta đều muốn cải thiện mình từng ngày. Và đó cũng là lý do con người khác loài vật – đa số loài vật chẳng đổi thay gì sau nhiều triệu năm nay, nhưng con người thì đã quá tiến bộ, so với thủy tổ khỉ của loài người (đó là chưa tính các “kiếp” trước kiếp khỉ).

Nhưng theo mình quan sát thì dù có cố gắng hay không, mỗi người chúng ta thường có một vài năng khiếu mạnh. Cố gắng vào các năng khiếu mạnh thì dễ và tiến nhanh, với năng khiếu yếu thì chúng ta mệt mỏi và chậm chạp hơn. Chính vì vậy mà đa số người tìm cách phát triển một cách tự nhiên với các năng khiếu mạnh của mình – trở thành nghề chuyên môn chẳng hạn – và thành công.

Câu hỏi mình có nhiều năm là: Cố gắng tiến bộ trong đời sống tâm linh thì dễ hay khó? Tại sao?

Theo quan sát của mình thì vừa dễ vừa khó: Dễ vì có điều suy nghĩ một chút thì thấy ánh sáng; khó vì có điều suy nghĩ vài mươi năm mới ra. Nhưng tóm lại thì có thể nói là: “Dễ, nếu bạn suy nghĩ mãi.” Tức là, mình cảm thấy nếu suy nghĩ điều gì lâu ngày thì ánh sáng của nó sẽ lòi ra cho bạn.

Nhưng mình cũng quan sát thấy là có người cả đời chẳng hiểu gì về tâm linh, dù có đọc kinh tụng kinh, Thiền định mấy mươi năm. Câu hỏi mình có là: Các qúy vị này hình như có cố gắng cả đời, sao chẳng tiến bộ chút nào? Hay là họ chẳng cố gắng gì cả?

Thật là khó trả lời. Rõ là họ đã cố gắng đọc kinh, tụng kinh, Thiền định và giữ mọi thứ giới luật cùng lễ bái cả đời. Sao lại chẳng được gì? (Xem truyện Thiền Không có từ tâm).

Câu trả lời là họ đã cố gắng rất nhiều để làm điều sai.

Luyện tâm là để “không bám” (vô chấp) và yêu người (yêu mọi người, một chiều, vô điều kiện). Các vị, (1) ngược lại, bám cứng ngắc vào kinh kệ, Thiền định, giới luật, lễ bái, và (2) chẳng hề luyện yêu người. Đó là chưa kể những người như thế (3) thường có ảo tưởng mình thánh thiện và trí tuệ – tức là có cái tôi khá lớn. Vì thế càng học càng ngu, càng tu càng tồi.

Tức là, chẳng phải thiên hạ không cố gắng; chỉ là cố gắng ngày nào cũng ăn căng bụng thở không ra hơi, trong khi mục đích chính là có vóc người thon thả nhẹ nhàng.

Nhà Phật có từ căn cơ, một từ giải thích mọi điều thật chính xác, trong khi chẳng giải thích gì cả. Người có căn cơ thì nghe ai nói gì là hiểu ngay – như Lục tổ Huệ Năng không biết đọc, không biết viết, nhưng nghe người hàng xóm đọc câu Kinh Kim Cang “Ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm”, thì sư liền đại ngộ. Người không có căn cơ thì thầy có bắc loa vào tai mỗi ngày cũng chẳng hiểu gì.

Nhưng căn cơ có từ vô lượng kiếp trước và quá khứ của kiếp này. Người không có căn cơ làm sao có căn cơ cho nhanh đây? Làm sao để chẳng phải chết đi và tái sinh lại 503 kiếp nữa mới đại ngộ? Lâu quá!

Mình tin rằng điều mở trí của chúng ta, để tạo căn cơ chớp nhoáng, là yêu người – yêu tất cả mọi người, một chiều, vô điều kiện.

Nếu chúng ta ngồi “quán” (nhìn, suy tưởng) về thế giới, và nhận ra mọi người – già trẻ lớn bé, giàu nghèo, quan dân, giỏi dở, thiện ác, thánh ma – đều vướng trong đau khổ vì tham lam, thù hận, ngu dốt, điên rồ… chỉ vì mọi người đều si mê, thiếu ánh sáng, thì tự dưng ta có thể yêu người, yêu cả thế giới, yêu đến mức ước mong họ có được ánh sáng trí tuệ để tự cứu họ khỏi khổ đau.

Được như thế thì căn cơ của ta sẽ hé mở để ta có được ánh sáng trí tuệ, nếu ta cố gắng tìm trí tuệ giải thoát (Bát Nhã ba la mật đa).

Trí tuệ giải thoát là trí tuệ để “không bám” và để “yêu người”. Đó là trí tuệ Bồ tát.

Không bám và yêu người. Nếu ta tu để ta lên Thiên đàng hay để ta thành Alahán hay Bồ tát thì đó là “bám” và là bám dữ dội nhất – bám vào tôi, và yêu tôi. Tu như thế thì hỏng.

Yêu người cho phép chúng ta “quên tôi” (đó là giải thoát khỏi tù ngục của cái tôi) và “mang ánh sáng giải thoát cho người” (đó là giải thoát ta khỏi tù ngục của “ích kỷ, mù với thế giới”).

Các bạn, có cố gắng thì hãy cố gắng đúng mục tiêu – đừng bắt đầu ở Sài Gòn, với mục đích đi Cần Thơ, nhưng chân thì cứ bước về hướng Bắc trên Quốc lộ 1.

Chúc các bạn luôn cố gắng với mục tiêu đúng.

Mến,

Hoành

© copyright 2020
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một suy nghĩ 4 thoughts on “Cố gắng”

  1. Kính Anh,

    Hôm nay anh cho phép em hỏi hơi ngu ngu tí. Câu hỏi là:
    – Tại sao người ta phải cố gắng đạt được trí tuệ giải thoát ? Cứ bình an như hằng ngày vẫn thế có tốt hơn không ?
    – Sau khi đạt được trí tuệ giải thoát thì người ta sẽ làm gì tiếp theo ? Người đạt được trí tuệ có thể giỏi vi tính như Bill Gate, có đầu tư siêu phàm như Warren Buffet không ?

    Mặt dù em đã U50 rồi mà vẫn ngu nên mong được anh khai sáng.

    Trân trọng,
    L.D

    Số lượt thích

  2. Hi Du Le,

    – Trí tuệ giải thoát để giải thoát mình khỏi đau khổ, căng, bức xúc, trầm cảm, điên loạn… hàng ngày. Không có trí tuệ giải thoát thì chẳng có “cứ bình an như hằng ngày” được.

    Phật tử bình dân thường hiểu “giải thoát” là giải thoát mọi tội lỗi, khỏi sa địa ngục như mẹ Mục Kiền Liên. Nhưng, chúng ta cần hiểu: thiên đàng và địa ngục trong tâm ta. Không được giải thoát thì ta có địa ngục trong tâm ta. Được giải thoát tức là trong tâm ta đang có thiên đàng.

    – Sau khi được giải thoát thì sống bình an; “an nhiên tự tại” là từ nhà Phật: Tự sống bình an tự nhiên.

    A. Hoành

    Liked by 3 people

  3. Bài viết thật hay ạ. Giản dị, ví dụ rất dễ hiểu ạ.
    Em cảm ơn anh đã viết bài cho chúng em đọc/học.
    Em xin cầu nguyện để anh, gia đình anh và gia đình Đọt Chuối Non luôn mạnh khỏe ạ.

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s