Từ Desert Blues tới Blues Mỹ 1 – Nhạc truyền thống Niger – Các Nàng Illighadad

Chào các bạn,

Đây là bài đầu tiên trong chuỗi 3 bài tìm gốc nhạc Blues Mỹ ở Châu Phi.

Nhạc Blues, một dòng nhạc lớn của thế giới ngày nay, bắt nguồn từ những người da đen bị bắt từ Châu Phi (phần lớn là từ Tây Phi) sang Châu Mỹ và Châu Âu làm nô lệ. Blues là nhạc đầu tiên của nô lệ da đen ở miền Nam nước Mỹ. Blue là buồn bã, đau khổ.

Nhưng chính nhạc Blues từ từ sinh ra nhạc Ragtime ở vùng Saint Louis, tiểu bang Missouri, và Jazz ở New Orleans, tiểu bang Louisiana, và dòng nhạc Gospel (thánh ca) da đen, B&R (Blues and Rhythm), Soul, và có thể vài thể loại khác.

Bluez và Jazz là hai dòng nhạc lớn ngày nay trên thế giới. Rất nhiều nhạc ngày nay có một chút Jazz trong đó dù không là nhạc Jazz. Ai có thể nghĩ rằng những người nô lệ nghèo hèn và đau khổ đã chinh phục cả thế giới bằng âm nhạc.

Những năm gần đây các nghệ sĩ và các nhà văn hóa da đen ở Mỹ tìm lại nguồn gốc nhạc Blues của người da đen. Trong việc “về nguồn” mọi người khám phá ra là nhạc truyền thống ở vùng Tây Phi giống y hệt nhạc Blues. Tức là nhạc Blues chỉ là nhạc truyền thống Tây Phi, ở các vùng Niger, Mali… có lẽ là nguyên dãy của giống dân Tuareg ở Tây Phi. Đây là vùng người da đen bị bắt nhiều nhất để đưa sang Châu Mỹ và Châu Âu làm nô lệ thời thế kỷ 18, 19.

Chính vì vậy mà nhạc của Niger, Mali và các nước Tây Phi ngày nay được gọi là Desert Blues.

Les Filles de Illighadad (Các Nàng Illighadad) tới từ một làng hẻo lánh ở trung Niger, một quốc gia bị đất bao quanh (landlocked country) ở Tây Phi, xa trong vùng sa mạc cằn cỗi tại rìa sa mạc Sahara. Làng này chỉ có thể đến bằng chạy xe hốc hác xuyên qua sa mạc mênh mông và có rất ít cơ sở hạ tầng, không điện và không nước ống đưa đến nhà. Nhưng vùng du mục này dù thiếu thốn giàu sang vật chất lại được đền bù bằng cá tính và truyền thống mạnh mẽ. Vùng hoang dã xung quanh giúp cho cả trăm gia đình sống bằng chăn nuôi (bò, dê, lừa…), sống chung với đàn thú của mình, như mọi gia đình đã sống hằng nhiều thế kỷ.


Niger

Ngôn ngữ và âm nhạc của họ thuộc truyền thống Tuareg, là một giống dân du mục, theo Hồi giáo, sống ở sa mạc Sahara, trải dài Tây Phi từ tây nam Libya đến nam Algeria, Niger, Mali và Burkina Faso.

Âm nhạc của người Tuareg gọi là nhạc Tuareg và họ có một loại trống gọi là trống Tuareg tạo nên bằng cách căng da dê trên miệng một cái cối. Ở Niger nhạc Tuareg truyền thống chia thành hai nhánh – nam và nữ. Nhạc truyền thống dành riêng cho phụ nữ có tên là nhạc tende. Nhạc Tuareg (tende) thường hát với chỉ vài nhạc cụ đơn giản – trống Tuareg, vỗ tay, vài nhạc cụ gõ như quả bầu khô hoặc hai thanh gỗ…


Trống Tuareg

Guitar là một phần rất mới của nhạc tende. Trong những năm qua có một số đàn ông Niger ra nước ngoài làm việc, họ nhớ nhạc tende nên dùng guitar để chơi solo như lời một phụ nữ hát. Họ về thăm nhà và dạy mọi người chơi guitar. Và guitar trở thành một phần của nhạc tende truyền thống, với lối chơi rất giản dị đi theo lời hát.

Fatou Seidi Ghali, ca sĩ chính trong Les Filles de Illighadad, là nữ nghệ sĩ guitar đầu tiên và duy nhất ở Niger. Cô học bằng cách lén lấy guitar của anh, đi nơi vắng tự tập guitar. Ngoài việc là người nữ chơi guita đầu tiên, trong môt nước mà nhạc đàn ông và nhạc phụ nữ đi hai hướng khác nhau, Fatou với guitar và các bạn cô làm trội lại nhạc tende truyền thống, với cây guitar rất “đàn ông.” Các cô cũng rất sáng tạo trong việc dùng nhiều thứ để gõ. (thông tin từ wikipedia, https://sahelsounds.com/artists/les-filles-de-illighadad/https://lesfillesdeillighadad.bandcamp.com/ )

Dưới đây chúng ta có 3 clips của Les Filles de Illighadad từ Niger trong sa mạc Sahara.

Mời các bạn

***

Les Filles de Illighadad – Tende (trên một kênh radio Hà Lan, 24/3/2017)
Fatou Seidi Ghali – voice/ guitar, Alamnou Akrouni – voice/ kalabas, Mariama Salah Assouan – voice/ dance, Ahmoudou Madassane – voice/ guitar

Fatou Seidi Ghali (Les Filles de Illighadad) – Telilit
Fatou Seidi Ghali from Les Filles de Illighadad, 2015. Performing the track Telilit. Footage from the film: “A Story of Sahel Sounds.”

Les Filles De Illighadad Live @ Vooruit Ghent – 26/11/2016 – video:Patrick baele

Một suy nghĩ 2 thoughts on “Từ Desert Blues tới Blues Mỹ 1 – Nhạc truyền thống Niger – Các Nàng Illighadad”

  1. Anh có cảm tưởng đó là cố tình chống nạnh trình diễn. Có lẽ là phụ nữ ở Niger chẳng được phép chống nạnh, cho nên đứng trước đám đông mà chống nạnh rất có thể đó là tác phong thuộc loại cách mạng nữ quyền.

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s