Ăn uống có tâm

Chào các bạn,

Ăn uống là luôn là vấn đề thiết yếu trong đời sống con người. Cây, cỏ, hoa, lá là tạo vật của thiên nhiên. Nhưng liệu trong quá trình thưởng thức chúng, chúng ta có cảm nhận được vẻ đẹp đó không?

Mình giới thiệu với các bạn bài viết về Mindful Eating – Ăn uống có tâm (còn gọi là “ăn uống chánh nhiệm” trong thiền học) của thiền sư Thích Nhất Hanh. Hi vọng nhận được nhiều chia sẻ của các bạn về thói quen ăn uống và làm thế nào để có được cuộc sống khỏe mạnh qua cách mà chúng ta ăn mỗi ngày.

.

Ăn có tâm rất dễ chịu. Chúng ta ngồi thật đẹp. Chúng ta nhận biết được những người đang ngồi xung quanh mình. Chúng ta biết rằng đồ ăn đang để trên đĩa. Đây là một sự thực hành sâu sắc. Mỗi một miếng thức ăn là một đại sứ từ vũ trụ. Khi chúng ta gắp một miếng rau, chúng ta nhìn nó nửa giây. Chúng ta nhìn chăm chú để thực sự cảm nhận miếng thức ăn, miếng cà rốt hay là đậu đũa. Chúng ta nhận ra nó với nhận thức rằng “Tôi biết đây là miếng cà rốt. Đây là miếng đậu đũa”. Chỉ mất có vài phần giây thôi.

Khi chúng ta có tâm, chúng ta nhận ra chúng ta đang gắp cái gì. Khi chúng ta cho vào miệng, chúng ta biết chúng ta đang cho cái gì vào miệng. Khi chúng ta nhai, chúng ta biết chúng ta đang nhai cái gì. Điều đó rất đơn giản.

Một số trong chúng ta, khi nhìn vào miếng cà rốt, có thể thấy toàn bộ vũ trụ bên trong nó, có thể thấy ánh mặt trời trong nó, và có thể thấy cả trái đất bên trong nó. Điều đó đên từ toàn bộ vũ trụ cho dinh dưỡng của bạn.

Bạn có thể thích cười với nó trước khi đưa vào miệng. Khi bạn nhai, bạn nhận thức được rằng bạn đang nhai một miếng cà rốt. Đừng đưa bất cứ cái gì khác vào miệng, như các dự án của bạn, những nỗi lo của bạn, sự sợ hãi của bạn, chỉ đưa miếng cà rốt thôi.

Và khi bạn nhai, hãy chỉ nhai miếng cà rốt, không phải là các dự án hay các ý tưởng của bạn. Khi bạn có khả năng sống trong thời khắc hiện tại, ở đây và lúc này. Điều đó đơn giản, nhưng bạn cần phải rèn luyện cách chỉ thưởng thức miếng cà rốt mà thôi. Đây là một điều kì diệu.

Tôi thường dạy “thiền cam” cho học trò của mình. Chúng tôi dành thời gian ngồi với nhau, mỗi người thưởng thức một quả cam. Đặt quả cam lên lòng bàn tay, chúng ta nhìn nó và hít vào thở ra, vì thế mà trái cam trở thành một thực tiễn. Chúng ta không phải ở đây, hoàn toàn là hiện tại, trái cảm cũng không ở đây.

Có một số người ăn một trái cam nhưng không thực sự ăn nó. Họ ăn nỗi lo, sự hãi, tức giận, quá khứ, và tương lai của mình. Họ không thực sự đang ở hiện tại, với cả cơ thể và trí óc hòa quyện.
Khi bạn thực hành thở có tâm, bạn trở nên hoàn toàn ở hiện hữu. Nếu bạn ở đây, cuộc sống cũng ở đây. Trái cam là đại sứ của cuộc sống. Khi bạn nhìn vào trái cam, bạn nhận ra rằng nó chẳng là gì hơn việc quả lớn lên, chuyển màu vàng, rồi màu cam, acid trở thành đường. Cây cam mất thời gian để tạo nên kiệt tác này.

Nếu bạn thức sự ở đây, suy nghĩ về quả cam, thở và cười, trái cam trở thành một điều kì diệu. Điều đó đủ đem lại nhiều hạnh phúc cho bạn. Bạn gọt trái cam, ngửi nó, mất một giây, và đưa vào miệng có suy nghĩ, hoàn toàn cảm nhận được nước cam trong lưỡi. Đây là cách ăn một quả cam một cách có nhận thức. Tạo nên điều kì diệu của cuộc sống. Tạo nên niềm vui.

Một điều kì diệu nữa là Sangha, một cộng đồng là trong đó mọi người đang thực hành giống nhau. Người phụ nữ ngồi kế bên tôi cũng đang thực hành tâm khi ăn sáng. Thật tuyệt vời làm sao! Cô đụng vào đồ ăn một cách có suy nghĩ. Cô thưởng thức mỗi miếng ăn của bữa sáng, giống như tôi. Chúng tôi là anh chị em trên con đường thực hành. Thời gian trôi đi chúng tôi nhìn nhau và cười. Đó là nụ cười của nhận thức. Nó chứng tỏ rằng chúng tôi vui, và chúng tôi đang sống. Đó không phải là một nụ cười ngoại giao. Đó là nụ cười từ nền tảng của khai sáng,của hạnh phúc.

Nụ cười đó có sức mạnh hàn gắn. Nó có thể hàn gắn bạn và bạn của bạn. Khi bạn cười như thế, người phụ nữ kế bên bạn sẽ cười trở lại. Trước đó, có thể nụ cười của cô ấy chưa hoàn toàn chín muồi. Chỉ 90 phần trăm thôi. Nếu bạn cho cô ấy một nụ cười có tâm, bạn sẽ trao cho cô ấy năng lượng để cười 100 phần trăm.

Khi cô ấy cười, sự hàn gắn bắt đầu diễn ra trong cô. Bạn rất quan trọng giúp cô ấy chuyển hóa và chữa lành. Đó là lí do vì sao sự hiện diện của người anh chị em trong thực hành rất quan trọng. Đây cũng là lí do vì sao chúng tôi không nói chuyện trong bữa sáng. Nếu chúng tôi nói chuyện về thời tiết hay tình hình chính trị ở Trung Đông, chúng tôi sẽ không bao giờ nói được cho đủ.

Chúng ta cần tĩnh lặng để thưởng thức sự hiện diện của chúng ta và sự hiện diện của người anh chị em Dharma. Sự tĩnh lặng này rất sống, mạnh mẽ, nuôi dưỡng và chuyển hóa. Nó không phải là sự trán áp hay buồn rầu. Cùng nhau chúng ta có thể tạo nên sự tĩnh lặng thông thái này.

Đôi khi nó được mô tả là “sự tĩnh lặng như sấm” vì nó quá mạnh mẽ.

Hoàng Khánh Hòa dịch.

.

Mindful Eating

Mindful eating is very pleasant. We sit beautifully. We are aware of the people that are sitting around us. We are aware of the food on our plates. This is a deep practice. Each morsel of food is an ambassador from the cosmos. When we pick up a piece of a vegetable, we look at it for half a second. We look mindfully to really recognize the piece of food, the piece of carrot or string bean. We should know that this is a piece of carrot or a string bean. We identify it with our mindfulness: “I know this is a piece of carrot. This is a piece of string bean.” It only takes a fraction of a second.

When we are mindful, we recognize what we are picking up. When we put it into our mouth, we know what we are putting into our mouth. When we chew it, we know what we are chewing. It’s very simple.

Some of us, while looking at a piece of carrot, can see the whole cosmos in it, can see the sunshine in it, can see the earth in it. It has come from the whole cosmos for our nourishment.

You may like to smile to it before you put it in your mouth. When you chew it, you are aware that you are chewing a piece of carrot. Don’t put anything else into your mouth, like your projects, your worries, your fear, just put the carrot in.

And when you chew, chew only the carrot, not your projects or your ideas. You are capable of living in the present moment, in the here and the now. It is simple, but you need some training to just enjoy the piece of carrot. This is a miracle.

I often teach “orange meditation” to my students. We spend time sitting together, each enjoying an orange. Placing the orange on the palm of our hand, we look at it while breathing in and out, so that the orange becomes a reality. If we are not here, totally present, the orange isn’t here either.

There are some people who eat an orange but don’t really eat it. They eat their sorrow, fear, anger, past, and future. They are not really present, with body and mind united.

When you practice mindful breathing, you become truly present. If you are here, life is also here. The orange is the ambassador of life. When you look at the orange, you discover that it is nothing less than fruit growing, turning yellow, becoming orange, the acid becoming sugar. The orange tree took time to create this masterpiece.

When you are truly here, contemplating the orange, breathing and smiling, the orange becomes a miracle. It is enough to bring you a lot of happiness. You peel the orange, smell it, take a section, and put it in your mouth mindfully, fully aware of the juice on your tongue. This is eating an orange in mindfulness. It makes the miracle of life possible. It makes joy possible.

The other miracle is the Sangha, the community in which everyone is practicing in the same way. The woman sitting next to me is also practicing mindfulness while eating her breakfast. How wonderful! She is touching the food with mindfulness. She is enjoying every morsel of her breakfast, like me. We are brother and sister on the path of practice. From time to time we look at each other and smile. It is the smile of awareness. It proves that we are happy, that we are alive. It is not a diplomatic smile. It is a smile born from the ground of enlightenment, of happiness.

That smile has the power to heal. It can heal you and your friend. When you smile like that, the woman next to you will smile back. Before that, maybe her smile was not completely ripe. It was ninety percent ripe. If you offer her your mindful smile, you will give her the energy to smile one hundred percent.

When she is smiling, healing begins to take place in her. You are very important for her transformation and healing. That is why the presence of brothers and sisters in the practice is so important. This is also why we don’t talk during breakfast. If we talk about the weather or the political situation in the Middle East, we can never say enough.

We need the silence to enjoy our own presence and the presence of our Dharma brothers and sisters. This kind of silence is very alive, powerful, nourishing, and transforming. It is not oppressive or sad. Together we can create this kind of noble silence.

Sometimes it is described as “thundering silence” because it is so powerful.

By Thich Nhat Hanh,
Unified Buddhist Church

Một suy nghĩ 8 thoughts on “Ăn uống có tâm”

  1. Hi Khánh Hoà,

    Anh nhớ hồi thời chiến tranh, đám con trai phải bảo nhau tập ăn rất nhanh, gọi là “ăn như ăn cướp”, vì nếu phải vào lính mà ăn chậm thì chỉ có chết. Đám con trai thời đó ăn một bữa ăn dưới năm phút, đôi khi chỉ có hai ba phút, là chuyện thường.

    Bây giờ tập ăn chánh niệm thì đi ngược lại 180 độ, ăn rất chậm và định tâm vào từng vị nhỏ trong miệng. Đây là một cách thiền tập rất hay.

    Nhưng thực ra là chỉ một mình được thôi. Ở nhà, hoặc gặp bạn bè, bữa ăn là cơ hội hiếm hoi để mọi người đối thoại thăm hỏi nhau, nên chắc là ít ai muốn thực tập khi có nhiều người. 🙂 (Dù là ở trong thiền viện mọi người làm thế luôn luôn).

    Nhưng nếu ngồi một mình thực tập thì rất hay. 🙂

    Thích

  2. Hi, hồi trước em tập ăn Dưỡng sinh Gạo lứt muối mè theo phương pháp Oshawa, tập nhai kỹ (vì cơm gạo lứt cũng khó nuốt nhanh được ^!^), 1 búng nhai đến thành…hồ mới nuốt, nhai 1 chén cơm thôi mà mỏi cả cái miệng ^!^. Chính vì tập nhai kỹ như thế quen rồi, cho nên bây giờ em ăn cái gì mà cần nhai cũng chậm (còn ko cần nhai thì..miễn bàn ^!^). Nên khi ăn chung với mọi người, em thường là người ăn xong trễ nhất! huhu…^!^ Đôi khi em muốn tập ăn nhanh trở lại mà ko được. Thôi thì…cũng tốt cho cái dạ dày của mình.^!^ Nhưng mà theo Dưỡng sinh thì thịt, cá…ko nên nhai kỹ như cơm, tình bột vì sẽ khiến nó khó tiêu hơn. Bà con cô bác anh chị em nào có thắc mắc thì chịu khó tìm hiểu về Ăn uống Dưỡng sinh nhé. Em ko giải thích dài dòng ở đây được, xin thứ lỗi! ^!^

    Kính chúc mọi người vui khỏe,
    Q.D

    Thích

  3. Hi Khánh Hoà , THiỀN CÔ NƯƠNG ! hì hì!!!
    Khánh Hoà ơi ! chị thấy nhiều bài viết của em rất độc đáo và mang đậm ” chất thiền ” lăm nghe !
    Với bài này chị thấy hay lắm, em . Ăn uống cũng là một lối tu tập thiền pk em?
    Nhiều nhà khoa học cũng đã đưa ra ý kiến,ăn uống phải hợp lí .phải có khoa học thì cơ thể mới dễ hấp thu.Chẳng vì thế mà họ khuyên trẻ em không được vừa ăn vừa đọc sách báo ,xem ti vi. trong bữa ăn tuyệt đối không cãi vã ,chì chiết lẫn nhau…Và phải tuân thủ “ăn chậm nhai kĩ “.
    Có những trường hợp do thời gian gấp gáp mà buộc phải “đánh nhanh thắng lẹ “.TH thì….nếu buộc phải ăn nhanh thì ôi thôi ! chịu thua ! Thà nhịn đói rồi ăn sau chứ mà ai giục ăn nhanh để làm gì đó thì xin KIẾU. Với TH , ăn một tô bún phải mất thời gian bằng người khác ăn hai tô ,như vậy mới thấy ngon miệng ( hì hì ! hồi xưa có người anh đã cảnh báo : Em ăn chậm vậy thì mất phần có ngày ,ăn tập thể mà như em là nhịn đói vè không thôi em ơi! )
    Cảm ơn Khánh Hoà nhiều nghe!
    @ Hi anh Hoành , Em vừa gọi ĐT cho chị Huệ ( Chị Huệ ,chị Tuý Phượng ,Kiêm Yến …đang vãn cảnh HỒ LĂK , do học trò cũ của chị Huệ cầm volăng)
    Anh ,Khánh Hoà và mọi người ở bển khoẻ nha!

    Thích

  4. Hay lắm Khánh Hoà ạ!
    Nhưng anh chỉ thực hành được vào mùa hè.
    Dù sao cũng sẽ cố gắng xem mình định lực được bao nhiêu!
    Cảm ơn Khánh Hoà!

    Thích

  5. Hi mọi người,

    Có lẽ em là người ăn hổ lốn nhất, bác sĩ kêu bị đại tràng rồi.. gầy rơ xương !!! Ngày xưa ăn cơm toàn ào ào lúc đói, lúc thì coi tivi ăn hơn 1h đồng hồ, đêm nào cũng lọ mọ xuống nấu mì ăn lúc nửa đêm, hôm thì ôm bụng đói đi ngủ !

    Đọc bài này của khánh hòa xong thì cũng tập nhưng lúc đói quá thì bỏ qua phần luyện tập thiền vậy, chiến thôi !

    Thích

  6. Chào Khánh Hòa .

    Bài viết này rất hay. Vì rất khó thưc hành khi muốn chia sẻ nội dung đó, vào đời sống thế tục .Ngoại trừ các môn sinh thiền và hàng tu sĩ . Dĩ nhiên nếu tu tập được những buổi cơm chánh niệm -sẽ lành mạnh hóa thân tâm,bớt lệ thuôc vật chất,giúp thư thái,cởi mở,thăng bằng và yên tĩnh.

    Ăn uống có tâm .còn phải tùy thuộc vào thực dưỡng không sát sinh.Có thái độ tu tập lòng từ bi.mới có thể nhận diện được chân tướng của tâm, mới đạt được sự tĩnh lặng của tâm thức .Cũng là hệ thống miễn nhiễm ,phòng tuyến để ngăn ngừa bớt đi bênh tât.

    Như Quang Dũng,Mình có tập ăn dưỡng sinh .(gạo lức muối mè.) đã đánh dấu thời kỳ sức khỏe kiện toàn nhất .Đãy lùi một số chứng bệnh suy yếu từ năng lực. Sau đó ,mình (ăn ra) chay lạt đến bây giờ .

    12 tiếng mỗi ngày làm việc tháo vát., mình cảm nghiệm sức khỏe vui sống không tùy thuộc vào thịt cá và các động vật

    .Mình nghĩ,hành xử theo trí tuệ và lòng từ bi,mình sẽ được năng lương lành che chở.Để tăng trưởng sinh lực ,đem sự suy nghĩ ,cảm xúc của mình phát đi những năng lưc tích cực. Không cần thiết có được cách ăn uống có tâm theo thiền sư, ngộ được điều gì khốn khổ của thế gian ?,hằng triệu người đang chết đói.

    Thích

  7. Hi mọi người,

    Chủ đề ăn uống thật là thú vị hii Em cũng rất quan tâm đến chuyện ăn uống tốt cho sức khỏe.

    Hiện tại thì quan điểm về ăn uống của em có mấy tiêu chí(em cũng không tập ăn uống Dưỡng sinh mà chỉ qua đọc sách và trải nghiệm cá nhân):

    – Ăn nhiều rau xanh và đậu phụ, ít dầu mỡ và các loại thịt. ăn các loại hạt như lạc, hạnh nhân, hạt dẻ…để bổ sung chất béo

    – ít ăn cơm trắng, bánh mì trắng mà ăn gạo lứt hoặc bánh mì whole wheat.

    – không nên ăn quá nhanh và quá no

    – hạn chế ăn thịt, không nhất thiết phải ăn kiêng như nhà sư ăn chay nhưng em cho là bây giờ chất lượng các loại thịt lơn, bò, gà rất kém (nhất là ở Mỹ) nên không ăn luôn cũng tốt. Hoặc nếu cần bổ sung thì ăn cá và các loại hải sản thì tốt hơn.

    Nhiều người ăn thịt cá nhiều thừa protein đến già bị bệnh gút cũng sợ lắm :(. Hồi ở Vn thì em cũng cứ nghĩ là không có thịt làm sao mà sống nổi 😀 nhưng sang Mỹ thấy người Ấn ăn chay mà béo khỏe hơn cả mình thì mới bắt đầu tò mò tìm hiểu, và thấy thực tế là ăn chay tốt hơn cho sức khỏe rất nhiều, đầu óc minh mẫn và trong trẻo hơn 🙂

    Còn về mindful eating thì cũng hơi khó cho chúng ta với tình trạng công việc lúc nào cũng bề bộn thế này hì hì nhưng dù sao thì học cách ăn chậm rãi và thưởng thức bữa ăn ngon lành thì thật tốt.

    Chúc mọi người ăn uống khỏe!

    E Hòa

    Thích

  8. Cảm ơn chị Hòa về bài viết ý nghĩa,
    Nếu ai đã có lần từng được ăn trong chánh niệm – Eat in mindfulness thì sẽ thực chứng được cái thú của nó.
    Em có may mắn được đọc và thực tập phương pháp này của thiền sư Thích Nhất Hạnh. Lần đầu làm theo thì thấy cảm giác rất tuyệt vời, chưa bao giờ ăn ngon và cảm thấy một sự hạnh phúc ngay trong khi ăn như vậy :). Mặc dù ăn cơm trắng với muối vừng mà vẫn thấy ngon. Ăn xong thấy người nhẹ nhõm, khoan khoái :), không nặng nề như những bữa ăn ních đầy bụng thịt, cá.
    Tuy vậy nhưng cách ăn này thường chỉ thực hiện được một mình, do định lực còn yếu :). Cứ nghe mọi người nói chuyện là mình bị kéo vào, thất niệm ngay :”>.
    Tuy nhiên em cũng nghĩ ra được một cách khắc phục thế này: Trước bữa ăn, dành 5 phút để ngồi thiền hoặc thiền hành (đi bộ thiền) để tâm lắng xuống, xả bỏ những lo toan hàng ngày. Sau đó thì ngồi vào bữa ăn như là tiếp tục dòng chảy của chánh niệm sẽ dễ hơn là vừa đi làm về xà vào mâm cơm ngay.
    Một đôi dòng chia sẻ,
    Thân,
    Charles Le.

    Thích

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s