Trái tim bầy đàn

Chào các bạn

Tĩnh lặng là yếu tố chính cho một đời sống dịu dàng và an lạc. Chỉ cần ra đường đứng một lúc thì chúng ta sẽ thấy có người cãi nhau, gây gổ, đánh nhau, lẩm bẩm chửi thề, hay mặt mũi nhăn nhó rất căng… thì tự nhiên ta hiểu được tĩnh lặng quan trọng cho đời sống này thế nào. Chỉ một điều duy nhất “Tôi không muốn cãi nhau, đánh nhau, nhăn nhó căng… như mấy người kia” cũng đủ cho ta động lực đi tìm tĩnh lặng.

Tuy nhiên, có lẽ tìm hiểu nguyên lý của tĩnh lặng sẽ dễ hơn nếu chúng ta nhìn sự thất bại của những người tìm tĩnh lặng mà không được. Nhìn các thiền sư, thiền sinh, các guru, các vị viết sách thiền, các tăng ni, các tu sĩ mọi giáo phái, tín đồ của mọi giáo phái, thiếu tĩnh lặng – tức là đầy tham sân si, ngã mạn, phán đoán – dù rằng rất nhiều người bỏ cả đời học đủ mọi loại kinh sách, mọi pháp môn, mọi thần học, thì đương nhiên ta sẽ có câu hỏi: “Tại sao mọi người này đi tìm tĩnh lặng mà không được?”

Các bạn, sau nhiều năm quan sát người, và quan sát chính tâm mình, mình nhận ra một sai lầm chung cho thất bại của mọi người. Đó là: Mỗi người đều lấy chính mình làm đích điểm tu tập.

Tôi tu tập để tôi tĩnh lặng, để tôi có ánh sáng, để tôi được giải thoát, để tôi hết tham sân si, để tôi giác ngộ, để tôi thành Bồ tát… “Tôi” là đích điểm tu tập, và đó là 100% của nguyên do đưa đến thất bại.

Khi lấy tôi làm đích điểm tu tập, cái tôi ta trương phình ra, càng ngày “tôi” càng được Luật Hấp Dẫn đưa vào, từ từ cái tôi lớn bằng trời, che kín mít mắt ta, chẳng còn thấy gì được, chứ đừng nói là giác ngộ. Đó là lý do mà nếu các bạn đã thường nói chuyện với hàng tu sĩ các giáo phái, thì thấy người đi tu càng lâu năm càng có khuynh hướng kiêu và tham sân si nhiều hơn là tín đồ dưới đáy. Tức là cái tôi của họ rất lớn, nhưng mắt họ bị che và không thể thấy. Và đó là vấn đề lớn cho đời sống tâm linh của thế giới, vì các thầy mà mù thì ai là người thấy đường trong hàng tỉ tín đồ.

Nói một cách khoa học, thì con người là một sinh vật bầy đàn, chúng ta có tính bầy đàn trong DNA của chúng ta. Có nghĩa là nếu ta xa rời bầy đàn, thì ta sẽ chết hay sống lay lắt mà thôi. Khi ta dùng cả đời ta luyện tập chỉ nhắm vào “tôi” hay “cho tôi”, chính là ta đã xa rời bầy đàn ở mức sâu thẳm nhất – xa rời ngay trong tư duy, đó là chưa nói nhiều người đi tu vì “khinh đời” thì xa đời và xa bầy càng tuyệt đối trong tư duy – một tinh thần như thế chỉ có chết hay sống lay lắt mà thôi.

Đó là vấn đề.

Các bạn, một con vật bầy đàn có “tư duy” gì trong DNA? Mình nói tư duy trong DNA, tức là tư duy bẩm sinh, tư duy di truyền, tư duy vô thức, mà nhiều khi chính con vật không ý thức được, nhưng tư duy đó có rất rõ trong mỗi con vật trong đời sống bầy đàn.

Tư duy đó là, dùng ngôn ngữ loài người: Tôi luyện tập tôi cho hạnh phúc của bầy đàn, điều tôi đang học là cho bầy đàn, điều tôi đang quán là cho bầy đàn, điều tôi đang thực hành mỗi ngày là cho bầy đàn. Không có bầy đàn thì tôi chết. Đời sống của tôi là đời sống của bầy đàn, đời sống của bầy đàn là đời sống của tôi.

Đây là tư duy tự nhiên của sinh vật bầy đàn. Tư duy này cho con vật “the sense of belonging” – cái cảm giác, cái nhận thức, mình thuộc về bầy của mình. Các nhà tâm lý học sẽ nói với bạn rằng sense of belonging là một cảm xúc và động lực sống căn bản nhất và mạnh mẽ nhất của con người: Một người mà không có sense of belonging đối với xã hội quanh mình, với mọi người quanh mình, với đời sống quanh mình, thì đó là một đời sống cực kì cô đơn và đau khổ, bị mất động lực sống, và là một chứng bệnh tâm thần nặng. Người ta có từ “alienation”, bị xa lạ, bị xa cách, bị là người ngoài cuộc (“alien” là người nước ngoài) để nói về hiện tượng đó.

Cho nên, khi chúng ta sống, đặc biệt là khi chúng ta ngồi yên lặng một nơi, chỉ một mình, để tập Thiền hay nghiên cứu, chỉ với “tôi” và “giác ngộ của tôi” làm đích điểm, ta bị lạc vào thế giới trong đó ta hoàn toàn mất sense of belonging vì tập trung chỉ vào tôi. Và đó là một chứng bệnh tâm thần phản tác dụng – nó làm cho thế giới bầy đàn của bạn biến mất, và thế giới của bạn chỉ còn có “tôi” bao trùm thế giới. Không những “tôi” của bạn lớn, mà bạn không đứng vững được, không tĩnh lặng được, vì đó là tâm lý sống lay lắt và sợ hãi của một con vật bầy đàn đang bị sống chỉ một mình.

Muốn đứng vững, muốn thấy yên ổn, thấy hạnh phúc, thấy tĩnh lặng, là phải luôn thấy mình đứng giữa bầy đàn, yêu bầy đàn, và đang làm mọi việc cho hạnh phúc và sự sinh tồn của bầy đàn.

Đó là điều các thánh nhân và chúng ta thường nói: Yêu người – yêu tất cả mọi người, yêu cả bầy đàn “loài người”, chẳng chừa ai.

Chính sense of belonging và quan tâm đến bầy đàn đó cho chúng ta nền tình yêu để đứng vững trên đó, và ánh sáng tình yêu để không cần phải tham sân si cho chính mình mà chỉ còn quan tâm đến mọi người, và tự động vượt lên trên yêu ghét, tốt xấu, giàu nghèo, ngoài trong, ta người… nói chung là vượt lên trên thế giới nhị nguyên, để chỉ còn thấy nhất nguyên – thấy loài người là một bầy lớn, và ta là một phần trong bầy, sống với bầy và cho bầy, vì hạnh phúc và sinh tồn của cả bầy.

Đó là tư duy ta đã tự nhiên có từ trong DNA. Đó là cái mà nhà Phật gọi là tâm nguyên thủy, hay bản lai diện mục (mặt mũi nguyên thủy), trước khi ta bị đời sống làm ta thành tham sân si.

Phật Thích Ca vì yêu người nên mới lặn lội đi tu để tìm đường giải thoát cho người. Chúa Giêsu vì yêu người mà chịu chết để chuộc tội cho loài người. Không có tình yêu cho loài người làm khởi điểm thì hai vị cũng chỉ tù mù như đám thiền sinh ngớ ngẩn ngày nay ngồi Thiền để tìm tĩnh lặng và hạnh phúc cho chính họ.

Có điều gì rõ ràng hơn vậy nữa?

Cho nên, các bạn, trở về bản tính nguyên thủy của mình là gì? Là trở về bản tính bầy đàn đang có trong DNA của mình, yêu bầy của mình, quan tâm đến bầy của mình, lo cho bầy của mình, chăm sóc bầy mình, làm mọi thứ – Thiền, nghiên cứu kinh sách, tĩnh tâm, cầu nguyện – vì tồn vong và hạnh phúc của bầy mình.

Nếu ta có thái độ như thế, tức là ta đã có khởi điểm như Phật và Chúa. Và đó là giác ngộ.

Vậy hãy quán cuộc đời với con mắt bầy đàn. Quán những khó khăn, vui sướng, tiếng cười, giọng khóc của loài người, để yêu loài người, để trở lại cùng bầy trong tư duy, và sống với bầy trong trái tim của một hành giả đi tìm hạnh phúc cho bầy

Forget about the self. Quên tôi đi. Vậy thì bệnh alienation và màn si mê sẽ rơi xuống.

Yêu mọi người là giác ngộ. Không có giác ngộ nếu không có yêu mọi người.

Chúc các bạn luôn yêu người.

Mến,

Hoành

© copyright 2019
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một suy nghĩ 2 thoughts on “Trái tim bầy đàn”

  1. “Hãy quán cuộc đời với con mắt bầy đàn”. Đây là một bài học mới cho em. Trước đây em chỉ nghĩ bầy đàn là “đi theo bầy đàn” mà không có suy nghĩ độc lập của mình. Hôm nay em cảm thấy được gợi mở với ý niệm hòa mình trong bầy đàn – là một phần của bầy đàn nhưng không chỉ thụ động đi theo mà chủ động nhìn bằng con mắt của bầy đàn, “sống với bầy và cho bầy, vì hạnh phúc và sinh tồn của cả bầy”. Em cám ơn anh. 🙂

    Liked by 2 people

  2. Cảm ơn QL chia sẻ với anh. Trước kia anh cũng nghĩ về bầy đàn như thế. Nhưng không phải lỗi của anh và em. Các triết gia, đặc biệt là vào thời cân đại tới nay, thương dùng từ bầy đàn để chỉ ngu dốt. Nhưng khi anh xem các phim về loài vật, anh từ từ nhận ra là loài vật có ý thức (có lẽ nửa ý thức nửa bản năng tự nhiên (instinct), đôi khi bản năng nhiều hơn ý thức), nhưng dù là vô thức hay bản năng thì nó lộ ra bên ngoài rất tuyệt vời trong đời sống bầy đàn.

    Anh nhận ra là khái niệm trí tuệ God-given tự nhiên mà con người có, hay bản lai diện mục (mặt mũi nguyên thủy) của con người như nhà Phật dùng từ – tâm tinh khiết – tuyệt vời biết bao nhiêu. Con người không được như thế vì ý thức của ta được thêm quá nhiều rác học được khi lớn khôn ở đời, mà chúng ta gọi là si mê, che mất tâm tinh khiết nguyên thủy.

    Chúc em vui.

    A. Hoành

    Liked by 2 people

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s