Bính Đinh thuộc hỏa, lại lỗi sau theo hướng Thiên Cang

Chào các bạn,

Có câu thơ trong bài Cư trần lạc đạo Phú của Trần Nhân Tông mình rất thích.

Trần Nhân Tông (1258-1308) là vua Đại Việt thứ ba của nhà Trần. Trần Nhân Tông cũng là thiền tổ thiền Trúc Lâm và là tác giả Cư trần lạc đạo Phú. Mộc bản của tác phẩm này, cùng với mộc bản của các tác phẩm văn học thời Trần khác, được UNESCO chính thức ghi danh vào danh mục Di sản tư liệu ký ức thế giới năm 2012.

Cư trần lạc đạo Phú thuộc thể văn biền ngẫu có vần, bài có tất cả 10 hội (10 phần). Nhà nghiên cứu Nguyễn Hữu Vinh và nhà nghiên cứu Trần Đình Hoành đã cùng nhau làm bài phú trở nên dễ dàng hơn cho người đọc chúng ta. (Tất cả 10 Hội ở đây).

Câu thơ mình thích nằm trong một cặp thơ của Hội chín:

Cây bách là lòng, thác ra trước phải phương Thái bạch.
Bính Đinh thuộc hỏa, lại trở sau ruổi hướng Thiên cang.

Đọc nôm và chú thích:

Cây bách (62) là lòng , thác (63) ra trước phải phương Thái bạch (64).
Bính Đinh thuộc hỏa (65), lại trở sau ruổi hướng Thiên cang (66).

62) Cây bách:
Công án thiền “Triệu Châu bách thụ tử” (趙州柏樹子) hay là “Đình tiền bách thụ tử”.
Tăng hỏi Thiền sư Triệu Châu: “Thế nào là ý Tổ sư từ Ấn Độ sang?”, Sư đáp: “Cây bách trước sân”. Tăng thưa: “Hòa thượng chớ đem cảnh dạy người”. Sư bảo: “Ta chẳng đem cảnh dạy người”. Tăng hỏi lại: “Thế nào là ý Tổ sư từ Ấn Độ sang?”, Sư đáp: “Cây bách trước sân” (Phật Quang Đại Tự Điển).

63) Thác: Sai, lầm (Việt Nam Tự Điển).

64) Thái bạch: Sao Kim, sao Kim mọc ở phương Đông gọi là sao Khải Minh (啟明), mọc ở phương tây gọi là sao Trường Canh (長庚); “Thác ra trước phải phương Thái bạch”: Triệu Châu chỉ cây bách trước sân là cốt chỉ tâm, chỉ cái hay thấy của mình. Nhưng người hỏi không nhận ra cái ấy lại lo đi tìm bên ngoài.

65) Bính Đinh thuộc hỏa: (Thuật Ngữ Phật Giáo), do chữ “Bính Đinh đồng tử” (丙丁 童子) là chú bé coi về việc đèn lửa trong chùa để ví cho chúng sinh sẵn đủ Phật tính lại đi tìm bên ngoài. Bính và Đinh là hai thiên can Bính, Đinh trong thiên can phối hợp với ngũ hành thì thuộc về hỏa, cho nên dùng Bính Đinh để ví cho lửa. Trong thiền môn thường dùng câu “Chú bé coi về việc đèn đuốc mà đến xin lửa” để ví cho chúng sinh sẵn đủ Phật tính lại đi tìm bên ngoài, quên mất bản tính. Thật là 1 việc làm dư thừa và ngu dại (Phật Quang Đại Tự Điển).

66) Thiên cang: Sao Thiên cang (天罡星) là sao chủ chốt của chòm sao Bắc Đẩu, xưa còn gọi là sao Bắc Thần (北辰星); “Bính Đinh thuộc hỏa, lại trở sau ruổi hướng Thiên cang”: Chú bé coi về việc đèn đuốc mà đi xin lửa, theo hướng sao Bắc Đẩu thì đi lộn đường, có lửa lại đi tìm lửa ở một nơi khác. Ruổi: Chạy mau (Đại Nam Quốc Âm Tự Vị).

(Nguyễn Hữu Vinh đọc nôm và chú thích)

Viết lại bằng tiếng Việt hiện đại

Cây bách là tâm, sai trước hết tìm sao Thái Bạch
Bính Đinh thuộc hỏa, lại lỗi sau theo hướng Thiên Cang

(Trần Đình Hoành viết lại)

 

Bính Đinh thuộc hỏa, lại lỗi sau theo hướng Thiên Cang – Chúng ta đã có sẵn và có đủ Phật tính rồi nhưng lại không biết, lại đi tìm bên ngoài, thì đi lộn đường – đã có Phật tính lại đi tìm Phật tính ở nơi khác.

Hãy công nhận bản tánh chân thật của mình – mình đã có sẵn và có đủ Phật tính.

Hãy cho phép chính mình được sống đúng với bản tánh đó.

Chúc các bạn luôn sống thật với chính mình.

Phạm Thu Hương

Một suy nghĩ 2 thoughts on “Bính Đinh thuộc hỏa, lại lỗi sau theo hướng Thiên Cang”

  1. Hai câu thơ này, nói chung thì đúng là nói tâm là chính, và đừng chạy theo những thứ bên ngoài.

    Nhưng anh nghĩ Trúc Lâm Thiền Tổ cũng cố tình nói chống mê tín tử vi đẩu số kiểu xem sao để biết định mệnh của mình. Ngày nay thiên hạ vẫn còn mê tử vi đẩu số và phong thủy,

    Ở chương một của Cư Trần Lạc Đao Phú cũng có hai câu:

    Lo hoán cốt, ước phi thăng, đan thần mới phục
    Nhắm trường sinh, về thượng giới, thuốc thỏ còn đâm

    tức là:

    [Thiên hạ]
    Lo thay xương, muốn bay cao, thuốc thần mới uống
    Muốn trường sinh, về thượng giới, thuốc thỏ còn đâm

    Đây là hai câu chống “tu tiên” của Đạo gia. Đạo gia tự xưng là Đạo Lão, nhưng anh chẳng thấy Lão Tử nói gì về tu tiên, chỉ là các vị sau này chế ra.

    Tuy vậy, nhờ truy tìm trường sanh bất tử (thành tiên) mà đạo gia sáng tạo được Thái Cực Quyền , Thái cực khí công, và những cách sống lâu khỏe mạnh.

    Liked by 3 people

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

w

Connecting to %s