Thành thật

Chào các bạn,

Vấn đề của cả thế giới là người ta thiếu thành thật – mọi người chẳng tin nhau: nước này nói, nước kia không tin; lãnh đạo nói, dân không tin; thầy nói, trò chẳng tin; người bán nói, người mua không tin; bạn nói, bè không tin; người yêu nói, người yêu không tin…

Chẳng biết đó là vì người nói hay vì người nghe, hay vì cả hai… Nhưng rõ ràng thế giới hỗn loạn vì chẳng ai dám tin ai. Thế giới đánh nhau vì dối trá với nhau. Ngay cả kinh tế cũng trì trệ, vì bạn đi chợ không dám mua nhiều vì sợ bị gian lận.

Trong ngũ thường – nhân lễ nghĩa trí tín – thì tín (lòng tin, đáng tin) đứng chót. Đó là thành trì đạo đức cuối cùng của con người, khi nhân lễ nghĩa trí đã được ném ra đường. Và ta thấy tín thực sự đang bị lung lay.

Muốn bảo vệ thành trì đó thì mỗi chúng ta cần học thành thật. Không phải là cần người khác thành thật, mà cần chính mình thành thật. Bạn chẳng thể kiểm soát đạo đức của người khác, nhưng bạn luôn có thể kiểm soát đạo đức của trái tim bạn.

Người ta gian dối, bạn chẳng cần phải dối gian. Nếu bạn nói “Thiên hạ gian dối, tôi gian dối lại” thì bạn đã thua cuộc ngay từ đầu, vì có thể 100 người bạn gặp thì 60 người nói dối thẳng thừng với bạn, 35 phần trăm khác nói úp úp mở mở, và 5 phần trăm khác may ra là thành thật. Và như vậy là bạn sẽ gian dối luôn luôn và vĩnh viễn để đáp lại với đời. Đó là lý giải hợp lý nhất để giải thích tại sao thế giới chẳng ai tin ai.

Nhưng đức hạnh của trái tim không phải là điều đổi chác. Thiên hạ nói dối là chuyện của họ, đó không phải là lý do bạn phải nói dối.

Có nhiều lý do để chúng ta nói thật:

– Thứ nhất, nói dối thường là hèn. Đã là quân tử đường đường chính chính thì cứ nói thẳng, nói thật, việc vì phải nói láo như phường trộm vặt? Nói láo là hèn, không có dũng khí của người quân tử.

– Thứ hai, nói thật thường có tính thuyết phục rất cao. Lời nói thật thường chạm đến chiều sâu của trái tim con người. Những lời xảo quyệt thường tập trung vào tham sân si, mờ mắt mờ tai được người tham sân si, nhưng chẳng thể thuyết phục được người có trí tuệ. Có lẽ ai trong chúng ta cũng đã từng có kinh nghiệm, ít ra là vài lần, nghe lời ai nói đó rất thành thật, và làm ta xúc cảm mạnh mẽ đến thế nào.

– Thứ ba, bạn chỉ có thể thành công nếu bạn được nhiều người tin tưởng. Nếu bạn là người nói dối như ăn cơm bữa thì chỉ có thể làm các việc vặt vãnh nhổ cỏ rửa rau, chẳng ai dám cho bạn làm gì quan trọng.

– Thứ năm, thế giới thiếu thành thật. Nếu bạn muốn thế giới khá hơn một chút, bạn phải thành thật.

– Thứ sáu, chúng ta chẳng chỉ sống trong một thế giới, mà còn sống trong thế giới tâm linh của các thánh nhân và trái tim linh thiêng của ta. Bạn có thể qua mắt người, nhưng chẳng thể qua mắt Chúa Phật và các thánh. Và các vị chẳng cứ ngồi yên, không cho bạn vài bài học để giáo dục người đời.

Thành thật không có nghĩa là bạn nói hết mọi điều bạn biết trên đài phát thanh cho cả nước/thế giới nghe. Có nhiều điều bạn phải giữ kín trong lòng, như bí mật kinh doanh của công ty, bí mật quốc phòng, bí mật nghề nghiệp, tâm sự riêng tư người khác chia sẻ với mình, tôn trọng đời sống riêng tư của người khác, tôn trọng danh dự người khác… Có nhiều lý do bạn phải giữ kín điều bạn biết. Nhưng không nói không có nghĩa là không thành thật.

Thành thật có nghĩa là bạn không nói thì thôi, đã nói thì lời nói đó là sự thật. Và sự thật phải là sự thật, không chỉ là một nửa sự thật, như là: “Đây là hàng nhập từ Mỹ” (đó là sự thật), nhưng không nói thêm: “Nhưng đó là hàng nhái, không phải hàng thật” (ở Mỹ cũng có cả khối người làm hàng giả). Thường thì chỉ nói một nửa là ông nội của nói láo – nói láo hàng đại gia.

Đương nhiên là vì thiên hạ nói láo nhiều, bạn nói thật thì cũng rất có thể chẳng ai tin. Nhưng không sao cả. Nói là chuyện của bạn, còn tin hay không là chuyện của người khác. Bạn chỉ có thể nói thật, nhưng không thể làm người ta tin. Tin hay không là việc riêng của họ, chẳng phải việc của bạn. Đừng biến việc của họ thành việc của bạn, như là họ bị đau dạ dày và bạn mua thuốc chữa dạ dày để chính bạn uống giúp họ!

Các bạn, thành trì đạo đức cuối cùng để chống đỡ chính bản thân ta, cũng như chống đỡ thế giới là chữ tín. Đừng quên điều căn bản nhất này.

Chúc các bạn luôn có chữ tín.

Mến,

Hoành

© copyright 2022
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một bình luận về “Thành thật”

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s