Tạ ơn Trời
Đã cho chúng con
Sự sống để làm người
Category Archives: trà đàm
Nhường kỳ nhông
Chào các bạn,
Cách đây hai tuần, trong khi làm rau với các em tổ bốn chuẩn bị xào nấu cho bữa trưa, em Trinh học sinh lớp Mười hai hỏi: “Yăh có ăn thịt kỳ nhông không? Bố Thel mỗi đêm đi bẫy được rất nhiều. Nếu Yăh ăn, hôm nào mình nói bố Thel đi bẫy về mang qua cho Yăh.”
Mình nói: “Yăh chưa ăn con đó bao giờ và cũng không biết con đó như thế nào, chỉ thấy trong hình vẽ, không biết ở ngoài nó có to lắm không?”
Em Trinh chỉ vào cổ chân và nói: “Có những con to như vậy Yăh nè! Có đêm bố Thel đi bẫy được bảy con vừa to vừa nhỏ. Bố Thel đêm nào cũng đi nên ở nhà ăn ớn luôn!”
Khóc
Chào các bạn,
Câu ngắn nhất trong Thánh kinh, chỉ có 2 từ: “Jesus wept” (Giêsu khóc) (John 13:35). Câu này tạo rất nhiều thảo luận xưa nay.
Chuyện là, Lazarus, em trai của hai cô bạn của Giêsu, Mary và Martha, bị bệnh nặng. Hai cô báo tin cho Giêsu để mời Giêsu về chữa bệnh cho em. Giêsu muốn làm một phép lạ để vinh danh Thượng đế, nên không đi ngay mà ở lại tại chỗ thêm hai ngày, rồi mới bắt đầu đi về nhà Lazarus. Đến nơi thì Lazarus đã chết và đã được đưa vào nhà mồ 4 ngày.
Continue reading Khóc
Xinh, giỏi và oan
Chào các bạn,
Nhớ ngày mới về Buôn Làng được hai tuần, trong một lần tổ chức giao lưu cho các em thanh niên Buôn Làng, trước khi kết thúc buổi giao lưu có một em nữ đại diện đọc bài cảm ơn. Em đọc giọng miền bắc rất chuẩn, ngoại hình nhỏ nhắn với một làn da trắng tóc nâu, ăn mặc rất model. Nhìn em, mình nghĩ: “Trong Buôn Làng không có người Kinh ở, sao hôm nay trong buổi giao lưu của thanh niên hai xã EaYiêng và xã Eauy lại có em người Kinh này?”
Và trước khi về, mình đến nói chuyện với em thì được biết: Em tên Kđia, năm nay hai mươi ba tuổi, học trung cấp sư phạm ngành Mầm Non, ra trường được một năm, hiện đang xin dạy trong Buôn Làng nhưng chưa được! Bố em Kđia là Y sĩ trạm trưởng của trạm xá xã Eayiêng. Gia đình em Kđia thuộc một trong số ít ỏi những gia đình trí thức, đủ ăn đủ mặc của Buôn Làng.
Lift them up – Nâng họ lên
Chào các bạn,
Chuyện này mình đã kể một lần ở đây trong một bài khác. Có một lần mình phải đưa mẹ mình vào bệnh viện. Trong thời gian chờ đợi, mình xuống lầu đi mua lon nước uống. Khi lên lầu trở lại thì trong thang máy chỉ có hai người, mình và một phụ nữ khoảng 40 tuổi.
Chị này đang cầm một tờ giấy trong tay, chị đọc mà nước mắt chảy dàn dụa, hai tay run run, vẻ mặt cực kỳ đau khổ. Mình đoán có lẽ là tờ giấy báo tin chị ấy bị ung thư vào giai đoạn cuối hay một điều gì hệ trọng như thế. Dù sao thì sự đau khổ cực kỳ của chị ấy làm mình thấy rất thương chị và muốn làm gì đó cho chị bớt khổ.
Xin lỗi lần nữa
Chào các bạn,
Chiều thứ Ba, em Jel – học sinh lớp Mười một – xin về trường cấp II trong Buôn Làng, rút hồ sơ lớp Chín để bổ túc hồ sơ theo yêu cầu của nhà trường. Mình cho về với lời dặn: “Trở lại nhà Lưu trú trong chiều nay, không ngủ đêm tại gia đình”. Em Jel vâng dạ ngoan ngoãn nhưng đã không về nhà Lưu trú mà ngủ lại gia đình! Mẹ Won nói: “Mẹ Won không xin Yăh, sao em Jel ở nhà?” Em Jel nói: “Yăh cho về, sáng mai đến!”
Đây không phải lần đầu tiên em Jel cố tình ở lại đêm tại gia đình! Mình biết nguyên nhân làm cho em Jel thích ở lại nhà trong Buôn Làng, đó là vì người yêu của em Jel. Qua những lần nói chuyện với người nhà, mình biết em Jel yêu em Kiên người ở thôn Hai, chuyện mới bắt đầu vài tháng.
Chọc giận bồi thẩm đoàn
Chào các bạn,
Mình vừa xem trên TV một phim tài liệu về một vụ án. Đây là vụ án giết người và bị cáo là một bác sĩ làm chết bệnh nhân. Bên kiểm sát nhân dân thì cho rằng bác sĩ thấy bệnh nhân bệnh quá nặng nên cố tình “giúp” nạn nhân chết, cho nên truy tố tội giết người. Bên luật sư bào chữa thì nói rằng cách chữa bệnh của bác sĩ rất tốt, chỉ là cứu không nổi một bệnh nhân đã quá yếu.
Bên bào chữa có bác sĩ chuyên môn, nghiên cứu hồ sơ bệnh lý, và xác nhận trước tòa rất rõ là “Hoàn toàn không có một điểm nào trong hồ sơ bệnh lý cho thấy bác sĩ đã làm gì sai, không một điều gì có thể nói là bác sĩ làm sai.”
Món quà cho người chết
Chào các bạn,
Vào lúc 19g15 phút tối thứ Hai, khi các em Lưu trú đang học Anh văn thì mình có điện thoại của mẹ Nê, báo ông ngoại của em Nari-học sinh lớp Mười một-vừa mới qua đời. Mẹ Nê xin cho em Nari ngày mai về đám tang ông ngoại.
Mình hỏi mẹ Nê: “Gia đình muốn cho em Nari về ngay từ sáng sớm hay học xong buổi sáng mới về?” Hỏi như vậy vì mình biết tập tục anh em Buôn Làng, đôi khi để người mới qua đời trong nhà lâu hơn người Kinh.
Mẹ Nê nói: “Yăh cho em Nari học xong buổi sáng rồi hãy về.”
“Nếu vậy để sáng mai mình báo, vì báo bây giờ sợ em Nari sẽ buồn và đêm sẽ không ngủ được!”
Miễn được lòng thiền, không còn pháp khác
Chào các bạn,
Hôm nay ĐCN đăng Hội 2, Cư Trần Lạc Đạo Phú của Trần Nhân Tông. Câu mở đầu là:
Miễn được lòng thiền, không còn pháp khác
Pháp (dharma) luôn luôn có hai nghĩa: (1) pháp môn luyện tập, (2) cái gì đó, điều gì đó. Điều gì trên đời cũng là một pháp. Mọi thứ trên đời thì gọi là chư pháp, tất cả mọi pháp.
Nếu được lòng thiền rồi, thì không cần pháp luyện tập nào nữa, vì thiền là tĩnh lặng. Đã qua được sông rồi, thì vứt bè.
Và nếu được lòng thiền rồi thì mọi pháp đều không còn nữa. Mọi thứ vẫn thấy đó, mà là không. Không, nhưng là vẫn thấy đó. Đó là Bát Nhã Tâm Kinh
Yêu
Chào các bạn,
Đầu tháng Tám mình về Buôn Làng nhưng đến cuối tháng Mười hai mới dọn đến ở nhà của mình. Sau khi ra ở nhà riêng được một tuần thì có em H thường xuyên đến chơi. Em H hai mươi mốt tuổi, không cao nhưng khá mập. Em H là con thứ năm trong gia đình có sáu người con. Gia đình em ở thôn Hai. Tuy từ nhà em H đến nhà mình hơi xa nhưng cách hai hoặc ba ngày em H đến nhà mình một lần, mỗi lần đến em H thường mang cho mình khi thì một nắm lá giang, lúc một vài trái mướp… Có điều mang gì thì mang nhưng em H bao giờ cũng đợi để đưa tận tay mình, không đưa cho các Yăh trong nhà! Một lần mình nghỉ trưa dậy nhìn ra ngoài hàng rào thấy em H đang ngồi đợi, trên tay là một trái bầu dài. Thấy mình mở cửa, em H vào đưa cho mình rồi về.
Sau này mình gặp mẹ Bl – mẹ của em H, mẹ Bl nói: “Em H thích Yăh lắm! Em H về nhà bắt chước Yăh đủ thứ. Cả tuần nay em H bắt chước chải và cột tóc giống kiểu của Yăh!”
Trung thành với bạn
Chào các bạn,
Khi chúng ta dùng từ “bạn” đối với người nào, thì nên xử với bạn đúng cách. Từ “bạn” ngày nay bị lạm dụng đến mức nó chẳng có nghĩa lý gì cả. Nhất là khi rớ đến chính trị trong giới người Việt: bạn bè mà nghĩ không đúng đường chính trị của nhau, đi không đúng đường chính trị của nhau, là trở mặt chửi nhau như trẻ em đường phố và có thể đánh nhau như côn đồ. Nói đến chính trị thì dân ta hầu như không còn chút lễ nghĩa gì với nhau, nói chi đến lòng trung thành của bạn bè. (Và cũng chính vì nhân cách đường phố đó, mà chính trị của chúng ta không văn minh và dân chủ được).
Con cái
Chào các bạn,
Hai giờ chiều thứ Bảy mẹ Hreng, mẹ Đo và mẹ E đến cắt rau cải trong vườn nhà Buôn Làng giúp mình, để mình mang ra ngoài nhà Lưu trú cho các em học sinh ăn. Tây Nguyên đang mùa mưa nên trồng rau không được tốt lắm, vì vậy các loại rau ngoài chợ mùa này cũng rất đắt. Cố ý phá những luống rau cải để cấy lại đợt rau mới, thành ra số cải bị nhổ cũng khá nhiều phải dùng bao năm mươi đựng mới hết. Trong khi mình vạch bao cho mẹ Hreng ôm những bó rau cải bỏ vào bao, mình hỏi thăm về gia đình của mẹ Hreng.
Thực sự trong ba mẹ đang giúp mình chiều nay, mẹ Đo và mẹ E gia đình còn đầy đủ cả vợ lẫn chồng, và con cái đông nhưng đều đã lớn, như mẹ Đo con gái út là em Mươi đang học lớp Mười ở ngoài Lưu trú của mình, còn mẹ E con trai út là em Hal năm nay đang học lớp Chín.
Duy tâm hay Duy vật?
Chào các bạn,
Câu hỏi dường như mang đầy tính triết học “hàn lâm” này thực ra gần gũi với đời sống hơn là chúng ta nghĩ rất nhiều, đặc biệt là với một đất nước xã hội chủ nghĩa xây dựng trên nền tảng Triết học Mac-Lê nin. Khái niệm nổi bật xuyên suốt trong Triết học Mac-Lê là “duy vật biện chứng”, và mình thán phục phần “biện chứng” trong tư duy rất logic của nó, còn phần “duy vật hay duy tâm?” mình thường nghĩ rằng không quan trọng, ai tin hay không là chuyện của mỗi người. Có hơi một chút băn khoăn khi được dạy rằng: “Vật chất sinh ra Ý thức, Vật chất quyết định Ý thức, mặc dù Ý thức có thể quay ngược trở lại tác động lên Vật chất”, vì mình nghĩ rằng cái gì sinh ra cái gì thì có ảnh hưởng gì đâu? Ví dụ như là, đúng là bố mẹ mình sinh ra mình, nhưng trước khi sinh ra con thì đã được gọi là “bố mẹ” đâu, cho nên đó chẳng phải chỉ là tên gọi sao?
Khác biệt và tâm bình đẳng
Chào các bạn,
Con người chúng ta thường lấy sự khác biệt làm lý do chia rẽ và chiến tranh.
Từ ngàn xưa, các bộ lạc ở hai cánh rừng gần nhau vẫn giết nhau để làm thịt nướng ăn tối. Mới đây chúng ta có thể thấy người Hutu diệt chủng người Tutsi ở Rwanda, dù cả hai đều là người da đen, và chỉ khác nhau chút đỉnh về văn hóa và ngôn ngữ. Chiến tranh ở Sudan giữa Hồi giáo và Tin lành vẫn tiếp diễn. Hồi giáo Palestine và Do thái của Do thái giáo đánh nhau thường trực. Polpot diệt chủng 1/3 dân Kampuchia chỉ vì mấy thằng ngu kia không suy nghĩ như mình. Dân da trắng Âu châu và Mỹ, mỗi tuần đi nhà thờ, nhưng vẫn bắt người da đen làm nô lệ mấy trăm năm tỉnh bơ, vì Chúa dạy mọi người là anh em, nhưng mấy thằng da đen này có là người đâu?
Góp ý nhắc bảo
Chào các bạn,
Các em học sinh cấp III tương đối đã lớn khôn, biết suy nghĩ cũng như nhận định những sự kiện liên quan đến cuộc sống xã hội, học đường cũng như đời sống cá nhân của các em. Vì vậy các em dễ bộc lộ tính cách qua cách xử sự cũng như trước những nhận định của người khác về con người, về hoàn cảnh chung cũng như riêng, các em không còn chỉ biết im lặng vâng nghe như khi còn nhỏ. Và các em học sinh Lưu trú sắc tộc của mình cũng không ra ngoài qui luật tự nhiên đó.
Vì vậy trong nhà Lưu trú gặp những em hiền hòa, ngoan ngoãn, dễ thương mình không ngại mỗi khi góp ý nhắc bảo, nhưng có những em cá tính rất mạnh, được nhắc bảo đúng sai là biểu hiện rõ ràng trên khuôn mặt trong thái độ ngay tức khắc, và khi đối diện với các em như vậy mình rất ngại, đôi khi không muốn nhắc bảo! Điển hình như em Ph, học sinh lớp Mười một trong nhà Lưu trú của mình.
Đọt Chuối Non 