Chào các bạn,
Nghệ thuật vị nghệ thuật (chỉ đơn thuần tập trung vào cái đẹp nghệ thuật) thì kém hơn nghệ thuật vị nhân sinh (tập trung vào giải quyết các vấn đề của tâm hồn của con người, cũng như các vấn đề xã hội và chính trị)?
Nội trợ thì kém hơn bác sĩ?
Nhỏ tuổi thì kém hơn lớn tuổi?
Phụ nữ thì không bằng đàn ông?
Dân tộc thiểu số thì không bằng người Kinh?
…
Tư tưởng phân biệt và hơn thua rất vi tế. Chẳng dễ gì nhận ra. Nếu ai cũng nhận ra thì thế giới này chẳng loạn lạc đến vậy..
“Nó người Khmer Trà Vinh nhưng nó giỏi lắm, là giám đốc công ty IT lớn nhất nước đấy.”
“Con gái mà mạnh mẽ như đàn ông.”
“Em không hiểu đâu.” (Lời của chồng nói với vợ. Chồng nhỏ tuổi hơn vợ và trước đây là học trò của vợ.)
“Em tên gì?” (Lời của một cậu nói với một cô. Hai người chưa biết tuổi của nhau nhưng cậu tự ý gọi cô là “em” và xưng “anh”.)
“Anh cám ơn em.” (Lời của một cậu nói với một cô. Cậu lớn tuổi hơn cô. Chưa bao giờ cậu xưng “mình” hoặc xưng tên, và gọi cô bằng tên của cô, hoặc gọi “bạn”.)
“Mình là bác sĩ.” (Với nụ cười tự hào bên trong.) (Từ tự hào đến tự kiêu chỉ là một sợi chỉ mong manh.)
“Mình làm nghệ thuật sâu sắc.” Hoặc “Mình không làm nghệ thuật giải trí.” (Với nụ cười tự hào bên trong.)
…
Tư tưởng phân biệt và hơn thua rất vi tế. Phải quan sát chính mình thật kỹ thì mới có thể nhận ra chúng và chỉnh sửa chúng.
Tư tưởng phân biệt và hơn thua này là nguồn gốc của chiến tranh. Từ mấy cậu choi choi tức nhau và đánh nhau vì cảm thấy bị nhìn đểu, đến chiến tranh giữa dân tộc này với dân tộc kia, đến chiến tranh giữa đạo này với đạo kia, đến chiến tranh giữa đảng này với đảng kia, đến chiến tranh giữa nước này với nước kia…
Gây ra chiến tranh không phải bắt nguồn từ chuyện lớn, mà từ vô số chuyện nhỏ li ti gộp lại – những chuyện nhỏ li ti bắt nguồn từ tư tưởng phân biệt và hơn thua.
Thế nên, muốn xây dựng hòa bình, không phải bắt nguồn từ chuyện lớn, mà từ vô số chuyện nhỏ li ti gộp lại – những chuyện nhỏ li ti bắt nguồn từ tư tưởng bình đẳng, thấy mọi sự đều như nhau, thấy mọi người đều như nhau.
Hãy là người xây dựng hòa bình, bắt đầu từ một chuyện nhỏ, là quan sát tư duy của mình, cũng như lời ăn tiếng nói của mình.
Chúc thế giới chúng ta ngày càng hòa bình và bình an.
Phạm Thu Hương
o0o
The Mind Set of Discrimination and Superiority
Dear Friends,
Is “art for art’s sake” (focusing purely on aesthetic beauty) inferior to “art for life’s sake” (focusing on addressing the human soul’s needs, as well as social and political issues)? Is being a homemaker inferior to being a doctor? Is being younger inferior to being older? Are women inferior to men? Are ethnic minorities inferior to the Kinh majority? …
The mindset of discrimination and superiority is very subtle. It is not easily recognized. If everyone could recognize it, the world would not be in such turmoil.
“He’s a Khmer from Tra Vinh, but he’s incredibly talented—the CEO of the country’s largest IT company.”
“She’s a woman, yet she’s as strong as a man.”
“You wouldn’t understand.” (A husband speaking to his wife—even though he is younger than her and was once her student.)
“What’s your name?” (A young man speaking to a young woman. They didn’t know each other’s ages, yet he took the liberty of using the “anh/em” pronouns—implying he was the older male and she the younger female.)
“Thank you.” (A young man speaking to a young woman. He was older than her. He never referred to himself as “mình” or by his name, nor did he address her by her name or as “bạn” [friend])
“I am a doctor.” (Accompanied by an inner smile of pride.) (The line between pride and arrogance is a very fine one.)
“I create profound art.” Or “I don’t do entertainment art.” (Accompanied by an inner smile of pride.)
…
The mindset of discrimination and superiority is very subtle. One must observe oneself closely to recognize and correct it. This mindset of discrimination and superiority is the root cause of war. From young hotheads brawling because they felt they were being “given a dirty look,” to conflicts between ethnic groups, religions, political parties, and nations…
Wars do not stem from grand events, but from a multitude of tiny, accumulated incidents—incidents rooted in a mindset of division and the desire to be superior to others.
Therefore, building peace does not begin with grand gestures, but with countless small actions—actions rooted in a mindset of equality, where all things and all people are viewed as fundamentally the same. Be a peacemaker, starting with one small step: observing your own thoughts and your own speech.
May our world become increasingly peaceful and serene.
Phạm Thu Hương
o0o
© copyright 2026
Phạm Thu Hương
Permitted for non-commercial use
http://www.dotchuoinon.com
