Tại VN, không chỉ riêng học sinh, sinh viên mà người lớn ở độ tuổi đi làm, chủ yếu là nam giới cũng nghiện game online.

Theo công bố tại Diễn đàn Game Việt Nam 2025, Việt Nam đang nằm trong nhóm 10 quốc gia có lượt tải game lớn nhất thế giới, riêng trên Google Play đã đạt 6,1 tỉ lượt tải trong năm 2024. Trung bình mỗi phút, người Việt tải về hơn 11.600 ứng dụng và trò chơi.” (Trích).

Game online vốn là trò chơi giải trí, nhưng chơi nhiều lại gây nghiện, làm ảnh hưởng tới công việc và chất lượng cuộc sống. Việc VN nằm trong nhóm các nước có lượt tải game lớn nhất thế giới cho thấy đất nước sẽ khó phát triển khi có nhiều người Việt mải mê chơi game đến mức nghiện thay vì dành thời gian học tập và làm việc nghiêm chỉnh. Thêm nữa, việc mọi người dễ dàng tải game cũng để lộ lỗ hổng đảm bảo an toàn cho người chơi game. 

Nghiện game online là vấn nạn của đất nước. Vì vậy, Nhà nước cần tăng cường quản lý, kiểm duyệt chặt chẽ nội dung các game và quy trách nhiệm của nhà sản xuất game với trẻ em và cộng đồng. Ngoài ra, cần có sự phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp, nhà trường và gia đình trong việc tạo sân chơi ngoài trời và các hoạt động xã hội ý nghĩa để trẻ em cũng như người lớn được tham gia thay cho việc rảnh rỗi chơi game.

• Bài 1: Bán mình cho game
• Bài cuối: Phải quản lý game online chặt chẽ hơn nữa

Nghiện game online – vấn nạn cũ, nỗi đau mới: Bài 1: Bán mình cho game

 30/12/2025 – 12:25

PNO – Những chiếc điện thoại thông minh dần thay thế tiệm internet trong việc dẫn dụ nhiều người nghiện game online (trò chơi điện tử trực tuyến). Nghiện game online – vấn nạn cũ nhưng vẫn đang tiếp diễn khiến trẻ em bỏ bê học hành, trộm tiền cha mẹ để nuôi game, khiến người lớn bỏ bê công việc, sa đà vào những trò bạo lực, cờ bạc trá hình.

Cậu con trai 11 tuổi của chị Ngọc Hân (tỉnh Hưng Yên) thường mượn mẹ điện thoại để học online khoảng 3 giờ/ngày. Gần đây, thấy con viện đủ lý do để dùng điện thoại lâu hơn, chị tìm hiểu và phát hiện con nghiện trò chơi làm vườn có tên Blox Fruits khoảng 5 tháng qua.

Bé N.N.B. (phường Thạnh Mỹ Tây, TPHCM) say sưa tìm và tải game trên điện thoại – ẢNH: N.T.

Bất lực với con

Chị Hân kể, trong game Blox Fruits, con chị nhập vai trái buhha (trái phật tổ). Mỗi tối thứ Bảy, khi Blox Fruits tung sự kiện mới, bé lại ôm điện thoại cả buổi, mặt căng thẳng, vừa chơi vừa gắt gỏng nếu bị ai làm phiền. Bé vốn hiền, biết trông em và ít khi cãi lời mẹ nhưng nay dễ nổi cáu, hay quát mắng, thậm chí có lúc còn hăm he đánh em gái mới hơn 1 tuổi.

Bất lực là cảm giác của chị Chu Thị Huệ (TPHCM) với cậu con trai học lớp Bảy khi cậu ta bị lậm vào game 1 năm qua. Ban đầu, bé chỉ chơi trò Liên quân mobile (trường đấu trực tuyến) để giải trí nhưng càng chơi càng mê, bỏ bê học hành, có hôm còn trốn học để sang tiệm net gần trường.

Gần đây, thông qua bạn của bé, chị phát hiện con mình đã nạp gần 7 triệu đồng để chơi trò Free Fire (đấu súng sinh tồn). Chị kể: “Hằng ngày, bé thường xin tôi vài chục ngàn đồng mua nước uống, có khi xin 100.000 đồng để mua dụng cụ học tập… nhưng cuối cùng đều lén nạp vào game”. Chị đã nhiều lần nhắc nhở, con chị hứa nhưng rồi đâu lại vào đấy. Điều khiến chị lo lắng là tính khí của con trở nên nóng nảy, lì lợm, sẵn sàng cự nự khi bị cắt giờ chơi.

Con gái anh Minh Tú (TPHCM) bắt đầu biết đến game Liên quân mobile từ khi học lớp Sáu. Lúc đó, mẹ bé đi làm xa, sợ con buồn, anh cho bé thời gian để giải trí. Lúc đầu, bé chỉ hẹn bạn trong game chơi online buổi tối. Nhưng sau đó, bé trốn học để chơi game. Anh cắt internet để uốn nắn con thì bé nhịn ăn, đập phá đồ, gào khóc suốt nhiều giờ để phản kháng. “Tôi bất lực. Thấy con vậy nên mềm lòng, lại mở mạng cho con chơi tiếp” – anh lắc đầu.

Chưa hết. Khi học lên lớp Chín, bé thường xuyên hẹn gặp bạn quen trong game mỗi khi anh đi làm, có hôm đi cả buổi mà anh không liên lạc được. Bé bỏ học ngày càng nhiều, đến mức nhà trường phải gọi điện nhắc nhở. Bé còn liên tục xin tiền với lý do mua sách, mua đồ dùng học tập, thậm chí nói cần “đóng tiền nhóm học thêm”.

Đến khi anh kiểm tra, mới biết bé dùng phần lớn tiền ấy để mua trang phục và phụ kiện cosplay (hóa trang) nhân vật trong game với giá mỗi bộ từ vài trăm ngàn đến hơn 1 triệu đồng.

Theo công bố tại Diễn đàn Game Việt Nam 2025, Việt Nam đang nằm trong nhóm 10 quốc gia có lượt tải game lớn nhất thế giới, riêng trên Google Play đã đạt 6,1 tỉ lượt tải trong năm 2024. Trung bình mỗi phút, người Việt tải về hơn 11.600 ứng dụng và trò chơi.

Bỏ bê việc học, việc làm

Lâm Phương An – 13 tuổi, ở TPHCM – kể, bé biết đến trò chơi mô phỏng nông trại trên Roblox có tên Grow a Garden vào đầu mùa hè, khi được một đàn anh lớp Tám giới thiệu. “Con thấy trên mạng, người ta quay clip thu hoạch cây, mở hộp thú, nhìn dễ thương nên chơi thử” – An nhớ lại.

Thời gian đầu, An chơi nhưng không mê do trồng cây mãi không lớn. Nhưng khi bị bạn trêu không biết chơi, bé buồn và muốn chứng tỏ bản thân nên mỗi chiều đi học thêm về, vừa đặt cặp xuống là mở điện thoại để chăm cây, thu hoạch và nhận quà. Trong đầu bé chỉ nghĩ đến việc làm sao để có được vật phẩm mới, thú hiếm để chứng tỏ mình giỏi hơn người khác.

Chơi được một thời gian, An trở nên dễ nổi cáu, mẹ nhờ làm việc nhà thì bé chỉ làm qua loa cho xong để sớm quay lại màn hình. Đến giờ học bài, bé lơ đễnh, đầu óc chỉ nghĩ xem tối nay game có nhiệm vụ gì. Nhiều tối bị mẹ bắt đi ngủ, An cảm thấy bực bội như bị giật mất món đồ yêu thích.

Sau 3 tháng chơi, tài sản ảo mà An sở hữu là dàn thú trong game mà với nhiều người chơi game, đó là thành quả “đáng mơ ước”. Cô bé đọc vanh vách tên các con vật mình có như Dragonfly (con chuồn chuồn vàng), T-Rex (khủng long) hay Raccoon (gấu mèo)… khiến cậu em nhỏ hơn 1 tuổi phải ganh tị. Thậm chí, 2 chị em còn thường xuyên cãi nhau vì An có thú xịn hơn.

Nguyễn Văn Minh – 13 tuổi, ở TPHCM – bước vào thế giới game theo cách nguy hiểm hơn nhiều. Minh mê trò Free Fire từ năm lớp Sáu, ban đầu chỉ bắn cho vui nhưng càng chơi càng mê, khao khát có skin (nhân vật) đẹp, súng mạnh để không bị bạn bè chê là “non”.

Để có tiền nạp, Minh lén trộm tiền của mẹ. Sau 8 tháng chơi, bé đã nạp vào game này gần 8 triệu đồng. Những lúc đang chơi, nếu mẹ nhắc học bài, Minh chỉ làm qua loa để quay lại màn hình. Trong lớp, Minh ngồi đó nhưng đầu óc chỉ nghĩ đến nhiệm vụ đang dở dang, nhân vật cần nâng cấp hay món vũ khí mình còn thiếu. Buổi tối, khi mẹ nhắc tắt máy, cậu liền tỏ thái độ bực bội, khó chịu.

Theo anh Nguyễn Thành Luân – 32 tuổi, ở phường Hiệp Bình, TPHCM, nghiện game nặng – người lớn kiểm soát suy nghĩ tốt hơn nhưng khi nghiện game rồi vẫn rất khó bỏ, nên trẻ lại càng khó dứt khỏi game. Luân từng nghĩ game chỉ là thú vui giải trí sau giờ làm, nhưng suốt 10 năm qua, anh nhận ra mình bị lệ thuộc, nạp rất nhiều tiền vào game và xem game như cách giải trí duy nhất giúp anh giải tỏa áp lực công việc.

Luân mua bản quyền game từ vài trăm ngàn đến vài triệu đồng/tựa game. Gần đây nhất, anh đang “mất ăn mất ngủ” với tựa Destiny 2. Ngoài ra, anh còn sưu tầm loạt game như Far Cry 6, Tom Clancy’s Ghost Recon Breakpoint, Ghost Recon Wildlands, Civilization VI, bộ Sniper Ghost Warrior 1-4… Có tựa game giá chỉ 15 USD nhưng có tựa gần 70 USD, trong đó trò chơi ngốn tiền nhất là Rise of Kingdoms. Luân đã nạp tới 200 triệu đồng vào trò này chỉ để có cảm giác được làm “đại boss” (ông chủ lớn).

Anh Luân kể: “Có những lúc đầu óc tắc nghẽn, làm việc không vô, học thêm cũng không được bởi cả tháng trời thức đến 2 – 3g sáng để làm nhiệm vụ trong game. Game mê hoặc người chơi vì nó đem lại cảm giác “phê” khi hoàn thành một nhiệm vụ khó mà có khi phải làm cả trăm lần mới được”.

Anh Đ.M.A. – 48 tuổi, ở TP Hà Nội – từng là chủ doanh nghiệp xây dựng. Năm 2015, anh bắt đầu mê game Liên minh huyền thoại và 6 năm sau đó, anh “ngày đi công trình, tối về chơi game đến 3g sáng”. Việc thức khuya triền miên khiến sức khỏe anh tụt dốc, suy thận nặng, công việc xuống dốc, khách hàng mất niềm tin. Cuối cùng, anh phải đóng cửa công ty, lo điều trị bệnh và thất nghiệp từ năm 2021 cho đến nay.

Kỳ tới: Nghiện game hay sống chung với người nghiện đều khổ

Người chơi phải vào game mỗi ngày Nhiều phụ huynh cho hay, con em mình đang phát cuồng với các trò chơi đang thịnh hành trong năm 2025, nhất là những game có cơ chế giao nhiệm vụ liên tục và cập nhật hằng tuần, buộc người chơi phải đăng nhập mỗi ngày để không bỏ lỡ phần thưởng. Điều này khiến trẻ dễ bỏ học để theo đuổi sự kiện mới trong game, tăng xin tiền mua vật phẩm, siêng trốn ra tiệm net để “kịp giờ cập nhật”. Nổi bật trong các game thịnh hành hiện nay là Grow a Garden (mô phỏng nông trại), Adopt Me! (nuôi thú ảo), Stumble Guys (vượt chướng ngại vật), “Tiệm phở của anh Hai”. Các trò chơi này được đánh giá có tính giải trí cao, nhưng dễ khiến trẻ bị nghiện nếu chơi không kiểm soát.

Ly hôn do chồng mải chơi game, không trông con Nghiện game, anh Đặng Giang Nam – 39 tuổi, ở tỉnh Ninh Bình – mất luôn tổ ấm. Năm 2014, anh đắm chìm vào game World of Warcraft (WoW) – game nhập vai nhiều người nổi tiếng toàn cầu. “Hồi đó, tôi chơi cả ngày, tối nào cũng đến 3g sáng để săn vật phẩm hiếm” – anh kể. Game yêu cầu làm nhiều nhiệm vụ, nhân vật mạnh yếu phụ thuộc vào số giờ “cày” nên anh Nam luôn sợ bị tụt lại so với bạn chơi. Có lần, anh đang làm nhiệm vụ khó trong game thì vợ gọi trông con dẫn đến cãi nhau, anh mất kiểm soát nên đánh vợ. “Lúc đầu, cô ấy còn chịu đựng, nhưng sau 4 năm, vợ chồng tôi đã ly hôn do không tìm được tiếng nói chung” – anh cười buồn.

Mai Ca – Thanh Hoa

***

Nghiện game online – vấn nạn cũ, nỗi đau mới: Bài cuối:

 Phải quản lý game online chặt chẽ hơn nữa

 02/01/2026 – 07:04

PNO – Nghiện game online mang lại nhiều hệ lụy cho người nghiện, thân nhân và cộng đồng. Theo các chuyên gia an ninh mạng và tâm lý, hầu như không có nước nào cấm game online bởi nó là trò giải trí trong thời đại số. Điều cần thiết là phải quản lý chặt chẽ để hạn chế các tác động tiêu cực của nó.

Chị N.N.T. (phường Thạnh Mỹ Tây, TPHCM) từng có thời gian dài khủng hoảng tâm lý khi bé N.N.B. (ảnh) mê game – Ảnh do nhân vật cung cấp

Điều trị nghiện game không dễ

Bác sĩ Lâm Hiếu Minh (Đơn vị Tâm lý lâm sàng, Bệnh viện Đại học y dược TPHCM) cho hay, nghiện game ở người lớn gây tác hại về tâm lý, sinh lý và xã hội. Về sức khỏe, người nghiện game có thể rối loạn giấc ngủ, rối loạn ăn uống, bị bệnh đường tiêu hóa, bị các vấn đề về mắt, rối loạn cảm xúc và hành vi hoặc có thể đột tử do chơi game liên tục trong nhiều ngày. Về mặt xã hội, người nghiện thường thu mình, chỉ sống trong thế giới ảo, dẫn đến bỏ bê công việc.

Theo ông, trị liệu cho người nghiện game rất phức tạp bởi nghiện thường chỉ là phần nổi. Nguyên nhân sâu xa thường là do những khó khăn nội tâm như căng thẳng, tổn thương, áp lực thành tích, mâu thuẫn gia đình. “Nếu chỉ tước đoạt game là chỉ giải quyết phần ngọn. Phải giúp họ giải quyết được khó khăn bên trong, họ mới thoát được cái vỏ nghiện bên ngoài” – ông phân tích.

Ông cho hay, quá trình trị liệu thường kéo dài 6-12 tháng, gồm tư vấn tâm lý và có thể dùng thuốc nếu có các rối loạn đi kèm. Hiệu quả trị liệu phụ thuộc rất lớn vào sự đồng hành của gia đình và nhận thức của người nghiện. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là nhiều người lớn chủ quan, cho rằng nghiện game không nguy hiểm và tự điều trị, dẫn đến hậu quả nặng nề hơn. Giải pháp cai nghiện game cho người lớn cũng như với trẻ nhỏ, đó là can thiệp từ sớm, phát hiện và đồng hành kịp thời.

Với những gia đình có trẻ nghiện game, bác sĩ Lâm Hiếu Minh khuyên: “Thứ nhất là dành thời gian chất lượng cho con. Thay vì trách mắng, hãy lắng nghe, trò chuyện, cùng con tham gia các hoạt động ngoài trời, thể thao, kết nối thực. Thứ hai là phải chú ý đến đời sống cảm xúc, các mối quan hệ xã hội và áp lực mà con đang phải đối mặt. Thứ ba là cha mẹ phải làm gương, tự kiểm soát thời gian dùng điện thoại của mình”.

Còn theo thạc sĩ Trần Văn Toản – chuyên gia đào tạo và chăm sóc sức khỏe tinh thần ở TPHCM – game tạo ra vòng lặp “hành động – khen thưởng” với phần thưởng tức thì.

Trong khi đó, trong đời thực, phần thưởng thường đến rất chậm, thậm chí không có. Khi não bộ đã quen với “con đường tắt” để có cảm giác hạnh phúc dễ dàng từ game, người ta có xu hướng trốn tránh những nỗ lực dài hạn và khó khăn ngoài đời thực. Khi mắc kẹt trong vòng xoáy dopamine, người chơi khó tìm thấy niềm vui từ các hoạt động thông thường như giao tiếp hay thể thao.

Những trải nghiệm này không đủ kích thích để đạt “ngưỡng hưng phấn” mà não bộ đã nghiện. Hệ quả là họ lại tìm đến game để thỏa mãn cơn thèm dopamine – cốt lõi của chứng nghiện. Tình trạng sức khỏe kém, mất ngủ, căng thẳng triền miên khiến người nghiện game bị mất cân bằng cảm xúc trong các tình huống, dẫn đến những hành vi bùng nổ, thiếu kiểm soát như gắt gỏng hoặc đánh vợ con.

Nhiều mối nguy hại từ game lậu

Ông Võ Đỗ Thắng – Giám đốc Trung tâm Đào tạo an ninh mạng Athena – cho hay, game lậu đang tràn lan trên môi trường mạng. Khi dùng game lậu, người tiêu dùng không nhận được sự bảo vệ của pháp luật và cơ quan chức năng nên khi bị lừa đảo, bị mất tiền hoặc bị khóa tài khoản thì họ phải tự gánh chịu mọi thiệt hại. Đó chính là mặt trái nguy hiểm của game lậu.

Theo ông, các game lậu thường chứa mã độc, phần mềm gián điệp nhằm đánh cắp dữ liệu của người dùng. Những tổ chức phát hành game lậu có thể chiếm đoạt thông tin, tài sản của người chơi rồi biến mất và cơ quan chức năng rất khó truy tìm. Không thể yêu cầu người tiêu dùng tự phân biệt game hợp pháp và bất hợp pháp mà cơ quan chức năng phải thường xuyên giám sát không gian mạng, cập nhật danh sách game không phép và cảnh báo kịp thời.

Khi phát hiện game lậu, cơ quan chức năng cần yêu cầu các kho ứng dụng ngừng cung cấp game đó trên thị trường Việt Nam, tương tự như việc quản lý hàng hóa để bảo vệ người tiêu dùng khỏi các sản phẩm gian, giả.

Theo báo cáo của Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), riêng trong năm 2024, cục đã rà quét, phát hiện hơn 600 game không phép, game cờ bạc trên các kho ứng dụng của nước ngoài và đã yêu cầu các đơn vị trung gian ngừng kết nối thanh toán đối với các trò chơi vi phạm. Kết quả, Apple đã gỡ 90 game không phép trên App Store, Google gỡ 294 game không phép và game cờ bạc trên Google Play.

Song song đó, các cơ quan quản lý đã xử phạt tiền 10 trường hợp vi phạm, buộc dừng hoạt động hoặc dừng phát hành trò chơi đối với một số đơn vị không tuân thủ quy định. Trong 7 tháng đầu năm 2025, cục đã thu hồi quyết định phê duyệt nội dung, kịch bản của 27 trò chơi điện tử G1 trên mạng, trong đó có nhiều trò chơi từng thu hút lượng lớn người chơi.

Báo cáo của Bộ Thông tin và Truyền thông (nay là Bộ Khoa học và Công nghệ) cho hay, các doanh nghiệp game trong nước phải tuân thủ đầy đủ quy trình pháp lý khi đưa game lên Google Play và App Store. Trong khi đó, doanh nghiệp nước ngoài có thể phát hành trực tiếp trò chơi xuyên biên giới thông qua các kho ứng dụng này.

Điều này tạo ra môi trường cạnh tranh thiếu công bằng cho doanh nghiệp game trong nước. Có hàng trăm ngàn game không phép đang tồn tại trên App Store và Google Play, phần lớn là game phát hành xuyên biên giới và trốn nghĩa vụ thuế ở Việt Nam. Doanh thu từ các game không phép ước tính gần 5.000 tỉ đồng mỗi năm, chiếm khoảng 30% tổng doanh thu toàn thị trường phát hành game.

Các nước quản lý game ra sao? Nhiều nước có quy định pháp lý rõ ràng để quản lý trò chơi điện tử nhằm bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên và giữ cho thị trường game vận hành trong giới hạn cho phép. Ở Đức, mọi trò chơi, từ bản đĩa truyền thống đến bản số, đều phải được Cơ quan Tự kiểm soát phần mềm giải trí (Unterhaltungssoftware Selbstkontrolle, viết tắt là USK) thẩm định, gắn nhãn độ tuổi trước khi đưa ra thị trường. Các mức phân loại được quy định cụ thể, gồm không giới hạn độ tuổi, 6+, 12+, 16+ và 18+, gắn liền với trách nhiệm pháp lý của nhà phát hành và nhà phân phối. Nếu bán game không đúng độ tuổi quy định, nhà bán lẻ có thể bị xử phạt theo Luật Bảo vệ thanh thiếu niên. Từ năm 2021, các nền tảng phân phối game trực tuyến cũng buộc phải hiển thị đánh giá USK. Không dừng lại ở nhãn độ tuổi, từ năm 2023, USK còn bổ sung mô tả nội dung chi tiết, chỉ rõ các yếu tố như bạo lực, kinh dị, ngôn từ thô tục, rượu bia hay ma túy, giúp phụ huynh hiểu rõ vì sao trò chơi bị giới hạn. Châu Âu có hệ thống phân loại xuyên biên giới PEGI (Pan European Game Information) được sử dụng ở hơn 30 nước. PEGI ra đời từ năm 2003 khi game phát triển mạnh ở châu Âu và ngày càng số hóa. Hệ thống này cung cấp 2 lớp thông tin song song: xếp loại độ tuổi (3, 7, 12, 16, 18) và bộ biểu tượng cảnh báo nội dung, như bạo lực, cờ bạc, sợ hãi, ngôn từ thô tục, ma túy hoặc mua sắm trong game. Điểm đáng chú ý là PEGI không chỉ áp dụng cho game vật lý mà còn được các kho ứng dụng và cửa hàng trực tuyến ở châu Âu sử dụng như chuẩn mặc định. Thay vì cấm đoán, PEGI cung cấp thông tin minh bạch, đặt quyền lựa chọn trong tay phụ huynh và người tiêu dùng, đồng thời buộc nhà phát hành chịu trách nhiệm về nội dung công bố. Ở châu Á, Trung Quốc quản lý game bằng cách kết hợp giữa cấp phép và kiểm duyệt nội dung trước khi phát hành, đi kèm với các biện pháp giới hạn thời gian chơi game đối với trẻ em. Từ tháng 8/2021, Trung Quốc chỉ cho phép người dưới 18 tuổi chơi game trực tuyến 1 giờ/ngày vào cuối tuần và ngày lễ. Nhiều game bị từ chối cấp phép nếu không đáp ứng yêu cầu kiểm duyệt nội dung. Ở Singapore, Infocomm Media Development Authority (IMDA) là cơ quan kiểm duyệt nội dung các trò chơi, bao gồm trò chơi điện tử. Muốn phát hành, các trò chơi phải tuân thủ hệ thống phân loại và quy định nội dung của IMDA. Những nội dung bị xem là không phù hợp với lợi ích công cộng, có yếu tố bạo lực cực đoan, tình dục rõ ràng, kích động thù hận hoặc liên quan đến chính trị nhạy cảm có thể bị yêu cầu chỉnh sửa, hạn chế hoặc từ chối cấp phép.

Mai Ca – Thanh Hoa