Dạy và học

Chào các bạn,

Nhà Phật có từ “căn cơ”. Căn là gốc, rễ. Cơ là bộ máy. Người có căn cơ là người đã có gốc rễ bám vào trí tuệ lâu ngày, lâu kiếp, và được bộ máy nhân duyên (nguyên nhân và các điều kiện) đưa đến nơi và đến lúc đạt ngộ.

Kinh nghiệm “dạy” của mình là người có căn cơ chẳng cần ai dạy. Tự mình mà biết, hoặc có thầy thì thầy chỉ nói một câu là trò đã có thể nắm hết chân lý hay một phần lớn của chân lý. Người không có căn cơ thì thầy có bắc loa vào tai giảng thuyết mỗi ngày, 50 năm sau trò cũng chẳng hiểu thêm được một chữ. (Đọc truyện Thiền Không có từ tâmLời khuyên của mẹ)

Thât là huyền diệu, guồng máy tâm linh và trí tuệ con người. Chúng ta không thể học tâm linh như học toán, học nhạc, học vũ… cứ học mỗi ngày một chút thì sẽ giỏi. Trong đời sống tâm linh, nếu bạn không có căn cơ, bạn học cả rừng sách, tu luyện mọi pháp môn trong cả 50 năm, bạn cũng chẳng học thêm được gì. Điều này giải thích là tại sao có nhiều tu sĩ mọi giáo phái, tu cả đời, chay tịnh, lễ bái, tụng kinh, làm lễ, lên hàng chức sắc phẩm trật cực cao…, nhưng đầu óc thì đầy tham sân si và ù ù cạc cạc, chẳng hiểu gì về Chúa Giêsu hay Phật Thích Ca, và nói về lời dạy của hai vị như luân lý giáo khoa thư cho trẻ em lớp 2 trường làng. Thực là kinh khủng cho si mê của con người.

Đó là lý do tại sao chúng ta đang ở vào thời mạt pháp, trong khi nhà thờ nhà chùa đền thờ thì tràn ngập thế giới, tu sĩ mọi giáo phái thì nhan nhản đầy đường, giáo dân thì vô chùa vô đền đôi khi chật không có chỗ đứng, nhưng thế giới thì đầy tham sân si, ngu dốt, và điên rồ.

Tại sao trí tuệ tâm linh khó có đến như vậy? Phật đã nói gì về trí tuệ? Chúa đã nói gì về wisdom?

Các bạn, căn cơ nằm trong trái tim mỗi chúng ta. Mỗi chúng ta thực sự đều đã có căn cơ đủ rồi. Người nắm được căn cơ của mình chỉ là người không có màn “vô minh” (không ánh sáng, tối tăm) che đen tâm trí, nên căn cơ của tâm trí có thể đưa ánh sáng ra ngoài. Người si mê (từ nhà Phật, có nghĩa là ngu dốt) không “có” căn cơ, chỉ vì màn vô minh dày kín không cho căn cơ có cơ hội đưa ánh sáng ra ngoài.

Thế có nghĩa là trước khi được căn cơ mang trí tuệ đến, chúng ta phải có một chút tí trí tuệ để vén màn vô minh lên một chút, để căn cơ có thể hít thở và truyền ánh sáng. Một “chút tí trí tuệ” đó là gì?

Đó là tình yêu. Yêu người. Mình hay nói là yêu tất cả mọi người của thế giới, một chiều, vô điều kiện. Đó là tình yêu của đấng giác ngộ. Nhưng “một chút tí trí tuệ” là “một chút tí tình yêu cho người khác.” Cảm xúc vì người ăn xin nghèo khổ, rung động vì thấy kẻ giết người si mê, đau nhức vì thấy thiên hạ tranh giành, buồn rầu vì thấy thiên hạ điên rồ chạy theo tiếng tăm, địa vị, tiền bạc… Chỉ một chút tí tình yêu như thế, một rung động của trái tim đối với những cách tư duy và cách sống của những người si mê hoặc đau khổ quanh ta, một chút tí tình yêu như thế sẽ vén màn vô minh của bạn lên một chút, đủ để căn cơ của bạn hít thở, lấy lại sức sống, và phát ra một luồng ánh sáng để bạn có thể thấy được và nắm bắt những chân lý sâu xa về cuộc sống mà các thánh nhân đã nói hàng nghìn năm trước.

Các bạn, nhiều bạn gọi mình là thầy, nghĩa là thấy mình dạy các bạn. Nhưng trong tâm mình, mình chẳng dạy ai cả, vì mình biết “dạy” và “học” là điều không thể: Học trò có căn cơ thì chẳng cần thầy; học trò không có căn cơ (tức là căn cơ đang bị che đen kín quá) thì thầy có cố dạy cũng chẳng được và trò cố học cũng chẳng vô.

Cho nên, thực sự là không có dạy và không có học. Vì vậy, Phật Thích Ca nói: “Thầy thuyết giảng 40 năm, nhưng không nói một lời nào.”

Mình chỉ viết bài chia sẻ những tư duy của mình với cả thế giới. Rồi ai đọc và tình cờ có căn cơ để nắm bắt được thì người đó sẽ thấy trí tuệ của chính họ. Nếu bạn đọc mà chẳng thấy gì đáng quan tâm thì cũng là chuyện thường. Chúa Giêsu hay nói sau mỗi bài giảng: “Ai có tai thì nghe.” Mình cũng chỉ nói như thế: “Ai có mắt thì đọc.”

Không có dạy và không có học.

Nếu bạn có thầy, thì người thầy đó là chính bạn, có dạy thì chính bạn dạy, và có học thì chính bạn học. Thực sự là chẳng có một thầy thứ hai nhúng tay vào. Nếu tình cờ có một thầy, thì thầy đó chỉ là một cánh chim ngang trời, kêu lên một tiếng “ché” rung động trường không, và nghe được tiếng kêu đó, “trò” hốt nhiên đại ngộ, do căn cơ của trò.
______

Chú thích: “Trường không” là lấy cảm xúc từ hai câu thơ của thiền sư Hương Hải

Nhạn quá trường không
Ảnh trầm hàn thủy

Tức là

Nhạn qua trời dài
Ảnh chìm nước lạnh
(TĐH dịch)

Và câu hai câu thơ của thiền sư Không Lộ

Hữu thì trực thướng cô phong đính
Trường khiếu nhất thanh hàn thái hư

Tức là

Có khi lên thẳng đỉnh gió hoang
Kêu dài một tiếng lạnh đầy hư không
(TĐH dịch)

______

Các bạn, thực sự là không có thầy, không có trò, không có dạy, không có học. Chỉ có bạn, màn vô minh của bạn, khả năng vén màn vô minh của bạn, và căn cơ của bạn.

Phật Thích Ca chẳng nói một lời nào. Chúa Giêsu cũng chẳng nói một lời nào. Mình cũng chẳng viết gì. Tất cả chỉ là những chia sẻ với mây bay và gió thổi.

Chỉ có bạn và trái tim của bạn là gốc rễ của bạn.

Chúc các bạn luôn đầy trí tuệ.

Mến,

Hoành

© copyright 2020
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một suy nghĩ 3 thoughts on “Dạy và học”

  1. Dạ thưa anh, anh có nghĩ cách dạy và học hay nhất là chẳng dạy một lời nào. Thầy (chẳng biết mình là Thầy) cứ sống với nhiều hạnh phúc và tự do, Trò nhờ thấy được Thầy như vậy mà âm thầm tự khai mở ánh sáng nơi mình. Đó có phải là người Thầy giỏi nhất và người Trò “căn cơ” nhất không anh? Nếu vòng lặp này tiếp nối đủ nhanh thì chẳng phải thế giới thành thiên đàng là chuyện ngày một, hai phải không ạ?
    Kính chúc anh và gia đình dotchuoinon một buổi sáng nhiều trí tuệ.

    Em

    Liked by 3 people

  2. Một bài viết rất hay anh ạ. Em rất thích.

    Em cảm ơn anh Hoành đã viết bài ngày hôm nay.

    Em xin cầu nguyện để anh, gia đình anh và gia đình Đọt Chuối Non luôn mạnh khỏe ạ.

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s