nangdep_ĐB1

Tân Nhạc VN – Nhạc Ngoại Quốc Lời Việt – Nhạc Phổ Thông – “Những Mùa Nắng Đẹp” (“Le Moribond”, “Seasons In The Sun”) – Jacques Brel, Rod McKuen, Terry Jacks, Phạm Duy

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Hôm nay mình giới thiệu đến các bạn nhạc phẩm “Những Mùa Nắng Đẹp” (“Le Moribond”, “Seasons In The Sun”) của Jacques Brel, Rod McKuen, Terry Jacks, Phạm Duy.

“Seasons In The Sun” là một bài hát nổi tiếng của Terry Jacks năm 1974, dựa trên bài “Le Moribond” (“Người Sắp Chết”) của ca sĩ người Bỉ, Jacques Brel, phát hành từ năm 1961.

Jacques Brel tên đầy đủ là Jacques Romain Georges Brel (8 April 1929 – 9 October 1978), người Bỉ, chẳng những là ca sĩ, nhạc sĩ, nhà soạn nhạc, mà ông còn viết lời và trình diễn những nhạc phẩm có tính cách văn hóa giá trị đã thu hút một số lớn người ái mộ trong các nước Pháp, Bỉ, và toàn thế giới.

Ông còn được biết đến một cách rộng rải là thầy của thể loại “modernchanson”. Dù rằng ông thu âm phần nhiều bài hát của ông bằng tiếng Pháp và thỉnh thoảng tiếng Hòa Lan, nhưng ông ảnh hưởng rộng lớn trong giới ca nhạc sĩ dùng tiếng Anh như David Bowie, Alex Harvey, Leonard Cohen, Marc Almond và Rod McKuen. Dịch bản tiếng Anh cho những bài hát tiếng Anh của ông bởi những nghệ sĩ danh tiếng của United States trong đó có Ray Charles, Judy Collins, John Denver, The Kingston Trio, Nina Simone, Frank Sinatra, Scott Walker, và Andy Williams. Năm 1963, “Chanson Le Moribond” của ông được ca nhạc sĩ Rod McKuen chuyển ngữ bằng tiếng Anh dưới tựa đề “Seasons In The Sun”.

Jacques Brel năm 1963.
Jacques Brel năm 1963.
Nhạc sĩ Rod McKuen in 1970.
Nhạc sĩ Rod McKuen in 1970.

Rod McKuen, tên đầy đủ Rodney Marvin McKuen (April 29/1933 – January 29/2015) là một ca sĩ, nhạc sĩ, sáng tác lời, và là một thi sĩ người Hoa Kỳ. Ông là nhà thơ có thơ bán chạy nhất trong cuối thập niên 1960s ở Hoa Kỳ. Trong cuộc đời sự nghiệp của ông, Rod McKuen sản xuất rộng rải nhiều đĩa thu âm, trong đó có nhạc phổ thông, đọc thơ, nhạc nền cho phim ảnh và nhạc cổ điển. Ông được đề cử nhận giải Academy Award hai lần và một lần cho giải Pulitzer cho nhạc hòa âm phối khí của ông.

Bản dịch tiếng Anh của ông cho những tác phẩm của Jacques Brel đã mang người nhạc sĩ nước Bỉ này đặc biệt đến gần hơn với thế giới của những người nói tiếng Anh. Những phiên bản nhạc của ông đã bán ra trên 100 triệu bản trên toàn thế giới, đồng thời cùng với 60 triệu sách thơ của ông, theo thông tin của Associated Press.

Năm 1971, ca nhạc sĩ Terry Jacks lấy phiên bản lời Anh của Rod McKuen sửa lại lời để tưởng nhớ một người bạn sắp qua đời vì bệnh bạch cầu. Nhạc phẩm này trở thành hit song của ông năm 1974.

Terry Jacks tên thật là Terrence Ross Jack, sinh ngày 29, 1944, tại Winnipeg, Manitoba – là một ca nhạc sĩ, nhà sáng tác ca khúc, nhà phát hành đĩa nhạc, và chuyên gia môi trường nổi tiếng của Canada.

Ca nhạc sĩ Terry Jacks.
Ca nhạc sĩ Terry Jacks.

Nhạc phẩm “Seasons In The Sun” trước tiên Terry Jacks dành cho ban nhạc “The Beach Boys”, với Terry Jacks lúc ấy là nhà phát hành đĩa thu âm của họ. Nhưng mà, sau khi thu nhóm này quyết định không phát hành nên Terry Jacks quyết định tự ông thu âm rồi phát hành phiên bản của ông năm 1973 dùng nhản hiệu của riêng ông, “Goldfish Records”, và nó đã trở thành đĩa đơn bán nhiều nhất trên thế giới do một nghệ sĩ người Canada thu âm thời đó, dẫn đến con số 14 triệu trên toàn cầu. Nó đã đem về cho Terry Jacks hai giải thưởng “Juno Awards” để rồi trở thành đĩa Canadian Singles bán nhiều nhất trong mọi thời đại.

Cuối thập niên 1970s, Terry Jacks từ từ rời bỏ thế giới âm nhạc. Qua đến thập niên 1980s ông tranh đấu cho phong trào môi trường, chú trọng vào vấn đề “pulp mill pollution” ở Canada. Ông nhận được một số giải thưởng từ công việc tranh đấu cho môi trường của ông từ United Nations Association of Canada và từ Western Canada Wilderness Committee. Ông còn nhận được giải thưởng “Sự Nghiệp Cuộc Đời” (“Lifetime Achievement Award”) năm 1997 cùng với giải “Eugene Rogers Environmental Award”.

“Seasons In The Sun” chiếm vị trí #1 năm 1974 tại Canada, Đức, Áo, Thụy Sĩ, Hoa Kỳ, Anh, Na Uy và Bỉ. Riêng phiên bản của Terry Jacks trở thành phiên bản đĩa đơn bán ra hơn 10 triệu trên khắp thế giới.

Khác với phiên bản “Chanson Le Moribond” (“Người Sắp Chết”) nguyên thủy của Jacques Brel, phiên bản của Terry Jacks nhẹ nhàng và cảm động hơn trong cách trình bày. Trong phiên bản nguyên thủy nhân vật trong bài hát từ biệt người bạn thân nhất, một người cha xứ làng, người tình của vợ mình và cuối cùng là người vợ không chung thủy.

Trong phiên bản của Terry Jacks thì “Michelle” (người bạn gái), đã có ảnh hưởng tốt đến cuộc đời của nhân vật nam trong bài. Ở phân khúc thứ hai nhân vật nam này từ biệt và cáo lỗi với người cha, vì đã không làm được những gì ông mong muốn. Bài hát nhờ đó có tính cách giáo dục. Trong phiên bản của Jacques Brel ở phân khúc lập lại nhân vật nam trong bài hát kêu gọi mọi người hãy vui mừng mở tiệc tùng khi ông chết trong âm hưởng sinh động, thì phiên bản của Terry Jacks mang âm hưởng lãng mạn buồn.

Phiên bản “Seasons In The Sun” của Terry Jacks về sau đã được nhiều nghệ sĩ thu âm và phát hành, trong số này có nhóm “Mamas and Papas”, “Cat Stevens”, “Nirvana”, “Westlife”.

Phiên bản “Chanson Le Moribond” (“Người Sắp Chết”) của Jacques Brel du nhập vào Việt Nam khoảng cuối thập niên 1960s, và “Seasons In The Sun” của Terry Jacks đầu thập niên 1970s được nhạc sĩ Phạm Duy đặt lời Việt dưới tựa đề “Những Mùa Nắng Đẹp”.

nangdep_Pháp

nangdep_Pháp1

Nhạc phẩm “Chanson Le Moribond” (Tác giả: Jacques Brel)

Adieu l’Émile je t’aimais bien
Adieu l’Émile je t’aimais bien tu sais
On a chanté les mêmes vins
On a chanté les mêmes filles
On a chanté les mêmes chagrins
Adieu l’Émile je vais mourir

C’est dur de mourir au printemps tu sais
Mais je pars aux fleurs la paix dans l’âme
Car vu que tu es bon comme du pain blanc
Je sais que tu prendras soin de ma femme

Je veux qu’on rie, je veux qu’on danse
Je veux qu’on s’amuse comme des fous
Je veux qu’on rie, je veux qu’on danse
Quand c’est qu’on me mettra dans le trou

Adieu Curé je t’aimais bien
Adieu Curé je t’aimais bien tu sais
On n’était pas du même bord
On n’était pas du même chemin
Mais on cherchait le même port

Adieu Curé je vais mourir
C’est dur de mourir au printemps tu sais
Mais je pars aux fleurs la paix dans l’âme
Car vu que tu étais son confident
Je sais que tu prendras soin de ma femme

Adieu l’Antoine je t’aimais pas bien
Adieu l’Antoine je t’aimais pas bien tu sais
J’en crève de crever aujourd’hui
Alors que toi tu es bien vivant
Et même plus solide que l’ennui
Adieu l’Antoine je vais mourir

C’est dur de mourir au printemps tu sais
Mais je pars aux fleurs la paix dans l’âme
Car vu que tu étais son amant
Je sais que tu prendras soin de ma femme

Adieu ma femme je t’aimais bien
Adieu ma femme je t’aimais bien tu sais
Mais je prends le train pour le Bon Dieu
Je prends le train qui est avant le tien
Mais on prend tous le train qu’on peut
Adieu ma femme je vais mourir

C’est dur de mourir au printemps tu sais
Mais je pars aux fleurs les yeux fermés ma femme
Car vu que je les ai fermés souvent
Je sais que tu prendras soin de mon âme

Nhạc sĩ Rod McKuen in 1970.
Nhạc sĩ Rod McKuen in 1970.

Nhạc phẩm “Seasons in the Sun” (Phiên bản của Rod McKuen)

Adieu, Emile, my trusted friend
We’ve known each other since we were nine or ten.
Together we climbed hills and trees
Learned of love and ABC’s
Skinned our hearts and skinned our knees.
Adieu, Emile, it’s hard to die
When all the birds are singing in the sky
Now that the Spring is in the air
Pretty girls are everywhere.
Wish for me and I’ll be there.

We had joy. We had fun.
We had seasons in the sun
But the wine and the song
Like the seasons are all gone

Adieu, Papa, please pray for me
I was the black sheep of the family.
You tried to teach me right from wrong
Too much wine and too much song, wonder how i got along.
Adieu, Papa, it’s hard to die
When all the birds are singing in the sky
Now that the Spring is in the air
Little children everywhere
Think of me, I’ll be there.

Adieu, Francoise, my faithful wife
Wthout you I’d have had a lonely life.
You cheated lots of times but then,
I forgave you in the end for your lover was my friend.
Adieu, Francoise, it’s hard to die
When all the birds are singing in the sky
Now that the spring is in the air
With your lovers everywhere
Just be careful, I’ll be there.

Adieu, Emile.
Adieu, Papa.
Adieu, Francoise.

All our lives, we had fun
We had seasons in the sun
But the wine and the song
Like the seasons are all gone
All our lives, we had fun
We had seasons in the sun
But the stars we could reach
Were just starfish on the beach.

Adieu, Emile.
Adieu, Papa.
Adieu, Francoise…

nangdep_Anh

Nhạc phẩm “Seasons In The Sun” (Phiên bản của Terry Jacks)

Goodbye to you, my trusted friend
We’ve know each other since we were nine or ten
Together we’ve climbed hills and trees
Learned of love and A-B-C’s, skinned our hearts and skinned our knees
Goodbye my friend! It’s hard to die

When all the birds are singing in the sky
Now that the spring is in the air
Pretty girls are everywhere, think of me and I’ll be there

We had joy, we had fun, we had season in the sun
But the hills that we climbed were just seasons out of time

Goodbye papa! Please pray for me
I was the black sheep of the family
You tried to teach me right from wrong
Too much wine and too much song, wonder how I got along
Goodbye papa! It’s hard to die

When all the birds are singing in the sky
Now that the spring is in the air
Little children everywhere, when you’ll see them, I’ll be there

We had joy, we had fun, we had seasons in the sun
But the wine and the song like the seasons have all gone

Goodbye Michelle, my little one
You gave me love and helped me find the sun
And every time that I was down
You would always come around and get my feet back on the ground
Goodbye Michelle! It’s hard to die

When all the birds are singing in the sky
Now that the spring is in the air
With the flower everywhere, I wish that we could both be there

We had joy, we had fun, we had seasons in the sun
But the wine and the song like the seasons have all gone

Nhạc sĩ Phạm Duy.
Nhạc sĩ Phạm Duy.

Nhạc phẩm “Những Mùa Nắng Đẹp” (“Seasons In The Sun” – Lời Việt: Phạm Duy)

Thôi chia tay anh, người bạn thân ơi !
Ta quen nhau khi ta mới lên năm hoặc mười
Leo lên cây chơi hay lên đồi chơi
Tình ta mới lớn lên còn non
Và ta sứt gối, se quả tim
Thôi chia tay anh, đời bao lẽ sống
Khi chim ca vang, mây vẫn bay trong trời hồng
Xuân sang mênh mông khắp nơi chờ mong
Người con gái vẫn xinh đẹp luôn,
Thì ta vẫn sống đây ! Phải không ?

Và khi xưa ôi ta vui
Biết bao nhiêu mùa trong nắng trời !
Mà giờ đây ta leo chơi
Trên những con đồi mầu đã phai

Con xin cho ba cầu nguyện cho con
Khi xưa con hư thân khiến cho ba giận buồn
Ba thương yêu con, nên ba dạy con
Vì con đã quá mê đàn ca
Vì con đã quá mê đường xa
Con chia tay ba, đời bao lẽ sống
Khi chim ca vang, mây vẫn bay trong trời hồng
Xuân sang mênh mông khắp nơi chờ mong
Đàn con nít vẫn chơi đùa vang
Thì con vẫn có ba, phải không ?

Và khi xưa, ba con ta
Sống biết bao mùa vui, tháng hạ,
Mà đường xa, hay câu ca
Nay đã tan thành bụi bay xa

Ôi ôi em yêu đành biệt ly em
Em ban cho anh cơn nắng tới trong hạ huyền
Em ban cho anh mối dây tình duyên
Rồi vấp ngã có em nhẹ nâng
Rồi yếu đuối có em dựa thân
Em yêu em yêu, đời bao lẽ sống
Khi chim ca vang, mây vẫn bay trong trời hồng.
Xuân sang mênh mông khắp nơi chờ mong
Vườn hoa thắm vẫn tươi mầu luôn
Thì ta vẫn có nhau, phải không ?

Và khi xưa ta yêu nhau
Sống biết bao ngày trong nắng đẹp
Mà ngôi sao, đôi ta mơ
Nay đã rơi rụng ngoài biển xa

Dưới đây mình có bài:

– SEASONS IN THE SUN (Những Mùa Nắng Đẹp), Jacques Brel, Rod McKuen, Terry Jacks (trích)

Cùng với 14 clips tổng hợp nhạc phẩm “Những Mùa Nắng Đẹp” (“Le Moribond”, “Seasons In The Sun”) do các ca sĩ nổi tiếng trên thế giới trình diễn để các bạn tiện việc tham khảo và thưởng thức.

Mời các bạn,

Túy Phượng

(Theo Wikipedia)

nangdep_HN1

SEASONS IN THE SUN (Những Mùa Nắng Đẹp), Jacques Brel, Rod McKuen, Terry Jacks (trích)

(Hoài Nam)

Vào đầu năm 1974, một ca khúc trong nền nhạc phổ thông của Hoa Kỳ (một cách chính xác là Hoa Kỳ + Gia-nã-đại) với nội dung là lời một người sắp chết, do Terry Jacks thu đĩa, đã làm mưa gió trên khắp thế giới, đứng No.1 ba tuần lễ liên tục trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 của Mỹ (tới cuối năm được xếp hạng 2 cho cả năm), và trở thành một trong những đĩa single (45rpm) hiếm hoi bán ra trên 10 triệu đĩa. Ca khúc ấy là bản Seasons in the Sun, được nhạc sĩ Phạm Duy đặt lời Việt với tựa Những Mùa Nắng Đẹp.

Nhưng có một điều mâu thuẫn… khá thú vị (!) liên quan tới Seasons in the Sun là về sau, ca khúc này đã bị nhiều người chỉ trích, cho là một “bad song”. Vào năm 2005, khi “bad song” ấy đã bán ra trên 10 triệu đĩa, James Sullivan, nguyên ký giả của tờ San Francisco Chronicle, đã viết một bài trên tạp chí Slate Magazine với tựa “A song about death that refuses to die” . Có lẽ quý độc giả cũng nhận ra cách chơi chữ của nhà ký giả (death, die).

Qua năm 2006, trong một cuộc thăm dò dư luận của CNN, Seasons in the Sun đã bị xếp hạng 5 trong danh sách những ca khúc phổ thông tệ hại nhất xưa nay (the worst pop songs ever recorded).

* * *

Nhắc tới Seasons in the Sun là phải nhắc đủ ba tác giả: Jacques Brel, người viết bằng tiếng Pháp, Rod McKuen, người đặt lời Anh, và Terry Jacks, người sửa lời, thay điệu.

Jacques Brel (1929-1978).
Jacques Brel (1929-1978).

Như chúng tôi đã nhắc sơ qua trong bài 30, viết về ca khúc Ne Me Quitte Pas / If You Go Away của ca nhạc sĩ kiêm thi sĩ Pháp gốc Bỉ Jacques Brel (1929-1978) được thi sĩ kiêm ca nhạc sĩ Rod McKuen của Mỹ (1933-2015) đặt lời Anh, ngoài ca khúc bất hủ nói trên, Rod McKuen còn chuyển ngữ nhiều ca khúc khác của Jacques Brel, trong số đó có bản Le Moribond với tựa Seasons in the Sun.

Le Moribond là một trong những ca khúc nổi tiếng nhất của Jacques Brel, cùng với Ne Me Quitte Pas, Au Suivant, Amsterdam (lời Pháp của bản Lady Green Sleeves)… Ông viết và thu đĩa Le Moribond vào đầu năm 1961.

Ngay tự tựa đề, Le Moribond (Người Hấp Hối – The Dying Man) đã báo trước đây là một ca khúc khác thường.

Về hình thức, Le Moribond là một bản ballad (truyện kể) viết theo nhịp quân hành (march). Về nội dung, đây là một ca khúc châm biếm, khôi hài một cách cay đắng, là lời một người hấp hối gửi tới bốn người còn sống, gồm Émile, người bạn thân từ thưở thiếu thời – ông Cha Xứ thường có những bất đồng – Antoine, một người bạn kiêm nhân tình của vợ – và người vợ ngoại tình.

Trong cả bốn phiên khúc, người hấp hối đều lập lại câu than thở “C’est dur de mourir au printemps…” (Thật khó khăn khi phải chết lúc tuổi còn xuân), nhưng trong điệp khúc lại tự mâu thuẫn:

“Je veux qu’on rie, je veux qu’on danse. Je veux qu’on s’amuse comme des fous. Je veux qu’on rie, je veux qu’on danse.Quand c’est qu’on me mettra dans le trou”. (Tôi muốn mọi người cười, tôi muốn mọi người nhảy múa. Tôi muốn mọi người vui chơi như những kẻ điên cuồng. Tôi muốn mọi người cười, tôi muốn mọi người nhảy múa. Khi người ta hạ tôi xuống huyệt sâu.)

Le Moribond

Adieu l’Émile je t’aimais bien
Adieu l’Émile je t’aimais bien tu sais
On a chanté les mêmes vins
On a chanté les mêmes filles
On a chanté les mêmes chagrins
Adieu l’Émile je vais mourir

C’est dur de mourir au printemps tu sais
Mais je pars aux fleurs la paix dans l’âme
Car vu que tu es bon comme du pain blanc
Je sais que tu prendras soin de ma femme

Refrain:

Je veux qu’on rie, je veux qu’on danse
Je veux qu’on s’amuse comme des fous
Je veux qu’on rie, je veux qu’on danse
Quand c’est qu’on me mettra dans le trou

* * *

Adieu Curé je t’aimais bien
Adieu Curé je t’aimais bien tu sais
On n’était pas du même bord
On n’était pas du même chemin
Mais on cherchait le même port

Adieu Curé je vais mourir
C’est dur de mourir au printemps tu sais
Mais je pars aux fleurs la paix dans l’âme
Car vu que tu étais son confident
Je sais que tu prendras soin de ma femme

[Refrain]

* * *

Adieu l’Antoine je t’aimais pas bien
Adieu l’Antoine je t’aimais pas bien tu sais
J’en crève de crever aujourd’hui
Alors que toi tu es bien vivant
Et même plus solide que l’ennui
Adieu l’Antoine je vais mourir

C’est dur de mourir au printemps tu sais
Mais je pars aux fleurs la paix dans l’âme
Car vu que tu étais son amant
Je sais que tu prendras soin de ma femme

[Refrain]

* * *

Adieu ma femme je t’aimais bien
Adieu ma femme je t’aimais bien tu sais
Mais je prends le train pour le Bon Dieu
Je prends le train qui est avant le tien
Mais on prend tous le train qu’on peut
Adieu ma femme je vais mourir

C’est dur de mourir au printemps tu sais
Mais je pars aux fleurs les yeux fermés ma femme
Car vu que je les ai fermés souvent
Je sais que tu prendras soin de mon âme

[Refrain]

Le Moribond được Jacques Brel thu đĩa lần thứ nhất vào năm 1961 trong album Marieke, lần thứ hai hát “live” trong album À L’Olympia 1961, và lần thứ ba trong album Ne Me Quitte Pas (1972).

Rod McKuen.
Rod McKuen.

Tới năm 1963, Le Moribond được thi sĩ kiêm nhà viết ca khúc Rod McKuen đặt lời bằng tiếng Anh.

Tương tự trường hợp Ne Me Quitte Pas / If You Go Away, Rod McKuen đã cố gắng duy trì ý nghĩa trong nội dung lời hát Le Moribond của Jacques Brel, thể hiện bằng lời thơ của riêng mình dưới tựa Seasons in the Sun, với một vài thay đổi: bỏ hẳn đoạn thứ ba nhắn gửi Antoine, người bạn kiêm nhân tình của vợ, và thêm một đoạn kết; đồng thời nhân vật Cha xứ (Curé, tức Priest) trở thành ông bố (Papa), và người vợ ngoại tình được đặt tên là “Francoise”.

Seasons in the Sun (Rod McKuen)

Adieu, Emile, my trusted friend
We’ve known each other since we were nine or ten.
Together we climbed hills and trees
Learned of love and ABC’s
Skinned our hearts and skinned our knees.
Adieu, Emile, it’s hard to die
When all the birds are singing in the sky
Now that the Spring is in the air
Pretty girls are everywhere.
Wish for me and I’ll be there.

Chorus:
We had joy. We had fun.
We had seasons in the sun
But the wine and the song
Like the seasons are all gone

* * *

Adieu, Papa, please pray for me
I was the black sheep of the family.
You tried to teach me right from wrong
Too much wine and too much song, wonder how i got along.
Adieu, Papa, it’s hard to die
When all the birds are singing in the sky
Now that the Spring is in the air
Little children everywhere
Think of me, I’ll be there.

[Chorus]

* * *

Adieu, Francoise, my faithful wife
Wthout you I’d have had a lonely life.
You cheated lots of times but then,
I forgave you in the end for your lover was my friend.
Adieu, Francoise, it’s hard to die
When all the birds are singing in the sky
Now that the spring is in the air
With your lovers everywhere
Just be careful, I’ll be there.

[Chorus]

* * *

Adieu, Emile.
Adieu, Papa.
Adieu, Francoise.
All our lives, we had fun
We had seasons in the sun
But the wine and the song
Like the seasons are all gone
All our lives, we had fun
We had seasons in the sun
But the stars we could reach
Were just starfish on the beach.

Adieu, Emile.
Adieu, Papa.
Adieu, Francoise…

Seasons in the Sun được ban tam ca The Kingston Trio của Mỹ thu đĩa năm 1964, và ban The Fortunes của Anh thu đĩa năm 1968, tuy nhiên cả hai đã không đạt thành công đáng kể. Riêng Rod McKuen, một người thường chỉ hát “live” trước một số khán giả chọn lọc, chúng tôi đã chỉ tìm được một đoạn phim thu hình ông hát, có lẽ vào năm 1963 hay 1964.

nangdep_HN2

Hơn 10 năm sau, Seasons in the Sun mới được Terry Jacks thu đĩa, và một sớm một chiều trở thành hiện tượng.

Terrence Ross “Terry” Jacks là một ca nhạc sĩ, nhà viết ca khúc, nhà sản xuất đĩa nhạc nổi tiếng của Gia-nã-đại, ra chào đời ngày 29 tháng 2 năm 1944 tại Winnipeg. Terry Jacks chơi guitar từ nhỏ; sau khi gia đình dời lên Vancourer, vào tuổi 18, Terry đứng ra thành lập ban nhạc The Chessmen, và đạt thành công đáng kể tại địa phương, với bốn ca khúc đứng trong Top 10 ở Vancourer từ năm 1964 tới 1966.

Tiếp theo, Terry Jacks cùng với Susan Pesklevits (sau này trở thành Susan Jacks, người bạn đời của anh), và hai người bạn Craig McCaw, Satwant Singh thành lập ban The Poppy Family.

The Poppy Family.
The Poppy Family.

The Poppy Family đạt nhiều thành công tại Gia-nã-đại cũng như ở Hoa Kỳ, Anh quốc… Ca khúc Which Way You Goin’ Billy? trong album đầu tay của họ gồm 12 ca khúc do Terry Jacks sáng tác, đã đứng No.1 ở Gia-nã-đại, đem lại cho Terry Jacks một giải âm nhạc Juno (tương đương giải Grammy của Hoa Kỳ) năm 1970, và đứng No.2 trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 ở Hoa Kỳ.

Năm 1973, Terry Jacks cùng với Susan Jacks hát giọng phụ, thu đĩa Seasons in the Sun, trở thành đĩa single bán chạy nhất trong lịch sử ca nhạc Gia-nã-đại tính tới ngày nay. Năm 1974, Terry Jacks thu đĩa bản If You Go Away, tức Ne Me Quitte Pas, cũng của Jacques Brel do Rod McKuen đặt lời Anh, lên Top 10 ở Gia-nã-đại, Anh quốc và nhiều nước Âu châu.

Trong vai trò nhà sản xuất đĩa nhạc, tên tuổi của Terry Jacks đã gắn liền với thành công của nhiều nghệ sĩ, trong đó có ban The Beach Boys của Hoa Kỳ, nữ danh ca gốc Hy-lạp Nana Mouskouri (với hai “đĩa vàng” Scarborough Fair và Loving Arms năm 1976)…

Tuy nhiên, với đại đa số người yêu nhạc trên khắp thế giới, nhắc tới Terry Jacks trước hết phải nhắc tới Seasons in the Sun.

Nguyên nhân đưa tới thành công của ca khúc Seasons in the Sun do Terry Jacks thu đĩa là việc sửa lời, cách hòa âm và lối diễn tả của Terry Jacks.

Như chúng tôi đã viết ở một đoạn trên, nguyên tác Le Moribond (Người Hấp Hối – The Dying Man) của Jacques Brel là lời vĩnh biệt của một người hấp hối gửi tới bốn người còn sống: người bạn từ thưở thiếu thời, ông Cha Xứ, người bạn đã chiếm đoạt vợ mình, và người vợ ngoại tình. Lời hát không chỉ khôi hài cay đắng mà còn… quái dị: “…Tôi muốn mọi người cười, tôi muốn mọi người nhảy múa. Tôi muốn mọi người vui chơi như những kẻ điên cuồng. Tôi muốn mọi người cười, tôi muốn mọi người nhảy múa. Khi người ta hạ tôi xuống huyệt sâu…”

Le Moribond lại được Jacques Brel viết theo nhịp quân hành (march), cho nên khi hát lên, người nghe có cảm tưởng đây là một “đám ma nhà binh”, càng tăng thêm tính cách khôi hài.

Có lẽ phải là dân Gô-loa chính hiệu con nai vàng thì mới thấy hết được sự thâm thúy của ca khúc châm biếm này.

Vì thế, theo một số các nhà phê bình văn học nghệ thuật của Mỹ, trong khi thành công rực rỡ với việc chuyển ngữ Ne Me Quitte Pas thành If You Go Away, Rod McKuen đã thất bại trong việc đặt lời Anh cho Le Moribond . Độc giả nào đủ vốn liếng tiếng Anh để thưởng thức thơ, hẳn sẽ thấy lời hát của Seasons in the Sun rất “thơ”, nhưng khi người Mỹ đọc lên họ sẽ không cảm nhận được những gì mà người Pháp cảm nhận qua nguyên tác của Jacques Brel. Viết như thế không có nghĩa đánh giá thấp thi tài của Rod McKuen, mà chỉ muốn nói ông đã không thành công trong việc “mời những người đã quen uống rượu Bourbon thưởng thức rượu Cognac”!

Nhưng vào tay Terry Jacks, có thể nói Seasons in the Sun đã trở thành một ca khúc khác!

Nhưng tại sao phải đợi tới 12 năm?!

Terry Jacks và Jacques Brel tại Brussels.
Terry Jacks và Jacques Brel tại Brussels.

Trong một cuộc phỏng vấn trên trang mạng ca nhạc Songfacts vào năm 2014, Terry Jacks đã kể lại đầu đuôi như sau:

Sau khi Seasons in the Sun được The Kingston Trio thu đĩa vào năm 1964, Terry Jacks đã có dịp nghe qua, không mấy quan tâm tới ca khúc này nhưng lại có dịp gặp gỡ và kết thân với tác giả của nguyên tác là Jacques Brel tại Brussels, thủ đô Bỉ.

Trong một buổi ăn tối chung, Jacques Brel đã kể cho Terry Jacks nghe về hoàn cảnh và nguyên nhân sáng tác ca khúc Le Moribond. Đó là ca khúc viết về một người đàn ông lớn tuổi đang chờ chết, lòng nát tan vì vợ ngoại tình với người bạn thân nhất của mình. Ca khúc này được Jacques Brel sáng tác trong một thanh lâu ở Tangiers, Morocco.

Mấy năm sau, 1971, một trong những người bạn thân nhất của Terry Jacks chết vì bệnh bạch cầu (leukemia). Là người đầu tiên được bạn cho biết mình sắp chết, bốn tháng sau đó, Terry Jacks đã vô cùng đau đớn trước sự ra đi của người bạn thân (ngày ấy, người ta chưa tìm ra phương cách chữa trị bệnh bạch cầu).

Nhớ tới ca khúc Le Moribond của Jacques Brel viết về một người đàn ông đang chờ chết, Terry Jacks quyết định lấy phiên bản lời Anh của Rod McKuen sửa lại để tưởng nhớ bạn.

Trước hết, tất cả những chữ “Adieu” (Vĩnh biệt) của Rod McKuen đã được Terry Jacks đổi thành “Goodbye”.

Kế tiếp, câu đầu tiên trong phiên khúc 1 “Adieu, Emile, my trusted friend” được đổi thành “Goodbye to you, my trusted friend”; chữ “wish” trong câu cuối được thay bằng chữ “think”: think of me and I’ll be there.

Và câu cuối trong điệp khúc 1 “But the wine and the song like the seasons are all gone” được đổi thành “But the hills that we climbed were just seasons out of time”.

Phiên khúc 2, được giữ nguyên (trừ chữ “Goodbye” thay chữ “Adieu”), và điệp khúc 2 cũng giữ nguyên (But the wine and the song like the seasons are all gone).

Thay đổi quan trọng nhất là Terry Jacks đã bỏ toàn bộ phiên khúc 3 và đoạn kết trong phiên bản của Rod McKuen để thay bằng một phiên khúc với nội dung khác hẳn: không còn là cô vợ Francoise lăng loàn nữa mà là người tình Michelle bé bỏng.

Seasons In The Sun (Terry Jacks)

Goodbye to you, my trusted friend
We’ve know each other since we were nine or ten
Together we’ve climbed hills and trees
Learned of love and A-B-C’s, skinned our hearts and skinned our knees
Goodbye my friend! It’s hard to die

When all the birds are singing in the sky
Now that the spring is in the air
Pretty girls are everywhere, think of me and I’ll be there

Refrain:
We had joy, we had fun, we had season in the sun
But the hills that we climbed were just seasons out of time.

* * *

Goodbye papa! Please pray for me
I was the black sheep of the family
You tried to teach me right from wrong
Too much wine and too much song, wonder how I got along
Goodbye papa! It’s hard to die

When all the birds are singing in the sky
Now that the spring is in the air
Little children everywhere, when you’ll see them, I’ll be there

Refrain:

We had joy, we had fun, we had seasons in the sun
But the wine and the song like the seasons have all gone.

* * *

Goodbye Michelle, my little one
You gave me love and helped me find the sun
And every time that I was down
You would always come around and get my feet back on the ground
Goodbye Michelle! It’s hard to die

When all the birds are singing in the sky
Now that the spring is in the air
With the flower everywhere, I wish that we could both be there

Refrain:

We had joy, we had fun, we had seasons in the sun
But the wine and the song like the seasons have all gone. (x2)

* * *

Tới đây, chúng tôi nhận thấy cần làm sáng tỏ về mấy chữ “Michelle, my little one” mà trang mạng Wikipedia cho là nói về cô con gái của người sắp chết.

Wikipedia viết nguyên văn:

The third verse references “Michelle, my little one” (implied to be his daughter, who will now grow up without her father).

Đọc câu viết trên, chúng tôi rất đỗi ngạc nhiên, không hiểu Wikipedia căn cứ vào đâu để suy diễn “Michelle, my little one” là cô con gái của người sắp chết?!

Một người cho dù chưa… biết yêu bao giờ, đọc câu “You gave me love and helped me find the sun, and every time that I was down, You would always come around and get my feet back on the ground” cũng phải hiểu “You” ở đây là người yêu.

Chính tác giả Terry Jacks trong cuộc phỏng vấn nhắc tới ở trên, đã xác nhận điều đó:

“I rewrote the song about him and how he said goodbye to his friend and then he said goodbye to his father instead of his priest, and then he said goodbye to his girlfriend.”

(Tôi viết lại ca khúc ấy (Seasons in the Sun của Rod McKuen) về người bạn, cho biết anh ấy đã giã biệt người bạn thân như thế nào, rồi giã biệt người cha thay vì vị linh mục, rồi giã biệt người yêu)

Chúng tôi tạm thời cho rằng rất có thể trước đây một số người đã suy diễn “Michelle, my little one” là cô con gái nhỏ của người sắp chết để ca khúc thêm phần bi thảm, rồi được trang mạng Wikipedia ghi lại, mà không chịu cập nhật hóa, sửa lại theo nội dung cuộc phỏng vấn Terry Jacks vào năm 2014 của trang mạng Songfacts.

Trở lại với việc thu đĩa Seasons in the Sun (phiên bản của Terry Jacks), sau khi anh hoàn tất ca khúc này, hầu như tất cả mọi người trong nhóm bạn đều không thích, không muốn nghe một ca khúc buồn viết về một người bạn đã chết, nên Terry Jacks trao cho ban The Beach Boys của Mỹ (Terry là bạn thân của Brian Wilson, trưởng ban), và đích thân phụ trách việc soạn hòa âm và thu đĩa.

Tuy nhiên, vì những bất đồng giữa The Beach Boys và hãng đĩa, cuối cùng Brian Wilson đã quyết định không phổ biến ca khúc họ đã thu băng. Sau gần một năm chờ đợi (và tốn nhiều công sức với The Beach Boys), Terry Jacks quyết định cùng với cô vợ Susan thu đĩa Seasons in the Sun, do hãng đĩa Goldfish Records của chính anh phát hành cuối năm 1973.

So với Seasons in the Sun của Rod McKuen (do tác giả trình bày, The Kingston Trio và The Fortunes thu đĩa), Seasons in the Sun của Terry Jacks là một ca khúc khác hoàn toàn. Về ý nghĩa, đây không còn là một ca khúc mỉa mai châm biếm mà một bài hát tình cảm bi lụy, mà ký giả James Sullivan gọi là “a sad song about death”.

Đó cũng là nguyên nhân chính khiến càng về sau, Seasons in the Sun (của Terry Jacks) càng bị nhiều người chỉ trích, và Terry Jacks bị lên án là cường điệu.

Về hình thức, cùng với nhịp điệu chậm đều, tiếng đàn guitar điện thu hút, tiếng piano, tiếng double-bass… đã biến Seasons in the Sun thành một ca khúc pop dễ hiểu, dễ nghe, dễ cảm, như thể của một thời vàng son đã qua (cuối thập niên 1950 đầu thập niên 1960).

Cũng cần viết thêm, trước đó Terry Jacks được biết tới với tư cách một nhạc sĩ, nhà viết ca khúc và soạn hòa âm, hơn là một ca sĩ. Ngày còn ở trong The Poppy Family, Susan Jacks là ca sĩ chính, nhưng nay vì nội dung Seasons in the Sun là lời một người đàn ông, cho nên Terry Jacks không có sự lựa chọn nào khác.

Seasons in the Sun do Terry Jacks thu đĩa được tung ra vào tháng 12/1973 và qua tháng 1/1974 đã lên No.1 tại Gia-nã-đại trong 4 tuần lễ liên tục. Tại giải âm nhạc Juno năm 1974, với Seasons in the Sun, Terry Jacks đã đoạt được hai giải: nam ca sĩ hay nhất và ca khúc Pop hay nhất trong năm.

Tại Hoa Kỳ, tới đầu tháng 3/1974, Seasons in the Sun lên No.1 ba tuần liền trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100, và tiếp tục ở trong Top 40 cho tới cuối tháng 5. Tới cuối năm, ca khúc này đã được tạp chí Billboard xếp hạng 2 cho cả năm 1974.

Tính cho tới lúc ấy, Seasons in the Sun được ghi nhận là đĩa single của một ca sĩ Gia-nã-đại bán chạy nhất trên thế giới, và hiện nay, với số đĩa bán ra trên 14 triệu, vẫn còn nằm trong danh sách chưa đầy 40 đĩa single (của cả thế giới) bán ra trên 10 triệu.

Từ năm 1974 cho tới nay, Seasons in the Sun đã được rất nhiều ca sĩ, ban nhạc khắp nơi trên thế giới thu đĩa lại, bằng lời Anh của Terry Jacks hoặc ngôn ngữ địa phương.

Trong số hát lại lời Anh, đáng kể nhất phải là nam ca nhạc sĩ Kurt Cobain của Mỹ và ban Westlife của Ái-nhĩ-lan.

Kurt Cobain (1967-1994) là ca sĩ chính, tay đàn guitar và người viết ca khúc của ban nhạc rock nổi tiếng “Nirvana”. Kurt Cobain cho biết Seasons in the Sun là đĩa hát đầu tiên anh mua trong đời, và ngày còn bé, mỗi lần nghe anh đều khóc.

Năm 1993, một năm trước khi tự tử bằng cách kê khẩu shotgun vào dưới cằm và bóp cò (rất có thể sau khi sử dụng bạch phiến), Kurt Cobain đã thu băng Seasons in the Sun; chỉ thu chơi chứ không có ý định ra đĩa hát, vì thế phần hòa âm không được soạn trước, và phẩm chất thu âm cũng rất kém (Kurt Cobain vừa hát bản này vừa chơi trống).

Mãi tới năm 2004, nhân kỷ niệm 10 năm ngày chết của Kurt Cobain, đoạn thu băng nói trên mới được phổ biến.

Năm 1999, ban Westlife nổi tiếng của của Ái-nhĩ-lan thu đĩa Seasons in the Sun, phát hành vào dịp lễ Giáng Sinh, và đã lên No.1 tại Anh quốc.

Hiện nay, Seasons in the Sun do The Beach Boys thu âm trước đây (nhưng không phát hảnh) cũng đã được phổ biến với tính cách “tài liệu”.

Tại Sài Gòn ngày trước, Seasons in the Sun đã được giới yêu nhạc ngoại quốc nồng nhiệt đón nhận ngay sau khi ca khúc này lên Top ở Hoa Kỳ, và được Phạm Duy đặt lời Việt với tựa Những Mùa Nắng Đẹp.

Minh Xuân – Minh Phúc.
Minh Xuân – Minh Phúc.

Phiên bản lời Việt của Phạm Duy tuy được xem là một bản dịch khá sát nghĩa với phiên bản tiếng Anh, nhưng về ca từ đã được ông giảm thiểu mức độ bi thảm một cách rất tài tình, chẳng hạn “Goodbye papa! It’s hard to die” thành “Con chia tay ba, đời bao lẽ sống”…

Những Mùa Nắng Đẹp

Thôi chia tay anh, người bạn thân ơi !
Ta quen nhau khi ta mới lên năm hoặc mười.
Leo lên cây chơi hay lên đồi chơi.
Tình ta mới lớn lên còn non
Và ta sứt gối, se quả tim.
Thôi chia tay anh, đời bao lẽ sống.
Khi chim ca vang, mây vẫn bay trong trời hồng.
Xuân sang mênh mông khắp nơi chờ mong.
Người con gái vẫn xinh đẹp luôn,
Thì ta vẫn sống đây ! Phải không ?

ĐK:

Và khi xưa ôi ta vui
Biết bao nhiêu mùa trong nắng trời !
Mà giờ đây ta leo chơi
Trên những con đồi mầu đã phai.

* * *

Con xin cho ba cầu nguyện cho con
Khi xưa con hư thân khiến cho ba giận buồn.
Ba thương yêu con, nên ba dạy con.
Vì con đã quá mê đàn ca
Vì con đã quá mê đường xa.
Con chia tay ba, đời bao lẽ sống.
Khi chim ca vang, mây vẫn bay trong trời hồng.
Xuân sang mênh mông khắp nơi chờ mong.
Đàn con nít vẫn chơi đùa vang
Thì con vẫn có ba, phải không ?

ĐK:

Và khi xưa, ba con ta
Sống biết bao mùa vui, tháng hạ,
Mà đường xa, hay câu ca
Nay đã tan thành bụi bay xa.

* * *

Ôi ôi em yêu đành biệt ly em
Em ban cho anh cơn nắng tới trong hạ huyền.
Em ban cho anh mối dây tình duyên
Rồi vấp ngã có em nhẹ nâng
Rồi yếu đuối có em dựa thân.
Em yêu em yêu, đời bao lẽ sống.
Khi chim ca vang, mây vẫn bay trong trời hồng.
Xuân sang mênh mông khắp nơi chờ mong.
Vườn hoa thắm vẫn tươi mầu luôn
Thì ta vẫn có nhau, phải không ?

ĐK:

Và khi xưa ta yêu nhau
Sống biết bao ngày trong nắng đẹp
Mà ngôi sao, đôi ta mơ
Nay đã rơi rụng ngoài biển xa.

Từ đó tới nay, Những Mùa Nắng Đẹp đã được nhiều ca sĩ thu băng, thu đĩa, như Duy Quang, Minh Xuân & Minh Phúc, Elvis Phương, Trung Hành, Don Hồ…

(Hoài Nam)

oOOo

Le Moribond – Ca sĩ Jacques Brel:

 

Le Moribond – Ca sĩ Mach’s Gut:

 

Le Moribond – Nhóm Les Croquants:

 

Le Moribond – Nhóm Telstar:

 

Seasons In The Sun – Ca sĩ Rod McKuen:

 

Seasons In The Sun – Nhóm Kingston Trio:

 

 

Seasons In The Sun – Ca sĩ Terry Jacks:

 

Seasons In The Sun – Ca sĩ Nana Mouskouri:

 

Seasons In The Sun – Ca sĩ Andy Williams:

 

Seasons In The Sun – Nhóm The Fortunes:

 

Seasons In The Sun – Nhóm Westlife:

 

Seasons In The Sun – Nhóm The Beach Boys:

 

Những Mùa Nắng Đẹp – Ca sĩ Minh Phúc, Minh Xuân:

 

Những Mùa Nắng Đẹp – Ca sĩ Duy Quang:

 

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s