Tân Nhạc VN – Thơ Phổ Nhạc – “Vết Chim Bay” – Phạm Thiên Thư & Cung Tiến

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Hôm nay mình giới thiệu đến các bạn thi khúc “Vết Chim Bay” của Thi sĩ Phạm Thiên ThưNhạc sĩ Cung Tiến.

Thi sĩ Phạm Thiên Thư tên thật là Phạm Kim Long, sinh ngày 1 tháng 1 năm 1940. Ông từng đi tu và rồi hoàn tục, nên có kiến thức khá thâm thúy về Phật giáo. Ông được coi là “người thi hóa kinh Phật” (dịch kinh Phật ra thơ) và là tác giả của nhiều bài thơ phảng phất triết lý mà ông đã tin theo. Nhiều thơ của ông được nhạc sĩ Phạm Duy phổ nhạc, và trở nên phổ biến trong công chúng, có thể kể đến “Đưa Em Tìm Động Hoa Vàng”, “Ngày Xưa Hoàng Thị”, “Em Lễ Chùa Này”, “Gọi Em Là Đoá Hoa Sầu”, các bài Đạo Ca

Thi sĩ Phạm Thiên Thư sinh tại Lạc Viên, Hải Phòng trong một gia đình Đông y. Năm 1943-1951, ông sống ở trang trại Đá Trắng, Chi Ngãi, Hải Dương. Năm 1954 cho đến nay, ông cư ngụ ở Sài Gòn.

Từ 1964-1973: Ông là tu sĩ Phật giáo, làm thơ. Trong năm 1973, ông đoạt giải nhất văn chương toàn quốc với tác phẩm “Hậu truyện Kiều-Đoạn trường Vô Thanh”.

Năm 1973-2000: Ông nghiên cứu, sáng lập và truyền bá môn dưỡng sinh Điện công Phathata (viết tắt chữ Pháp-Thân–Tâm)…

Thi sĩ Phạm Thiên Thư.
Thi sĩ Phạm Thiên Thư.
Nhạc sĩ Cung Tiến.
Nhạc sĩ Cung Tiến.

Nhạc sĩ Cung Tiến (sinh 27 tháng 11 năm 1938) là một nhạc sĩ nổi tiếng theo dòng nhạc tiền chiến. Ông được xem như nhạc sĩ trẻ nhất có sáng tác được phổ biến rộng với bài “Hoài Cảm” năm 14 tuổi. Mặc dù NS Cung Tiến chỉ xem âm nhạc như một thú tiêu khiển nhưng ông đã để lại những nhạc phẩm rất giá trị trong kho tàng âm nhạc Việt Nam như “Thu Vàng”, “Hương Xưa”, “Hoài Cảm”.

Ông tên thật là Cung Thúc Tiến, sinh tại Hà Nội. Thời kỳ trung học, NS Cung Tiến học xướng âm và ký âm với hai nhạc sĩ nổi tiếng NS Chung Quân và NS Thẩm Oánh. Trong khoảng thời gian 1957 đến 1963, NS Cung Tiến du học ở Úc ngành kinh tế và ông có theo tham dự các khóa về dương cầm, hòa âm, đối điểm, và phối cụ tại Âm Nhạc Viện Sydney.

Trong những năm 1970 đến 1973, với một học bổng cao học của Hội đồng Anh (British Council) để nghiên cứu kinh tế học phát triển tại Cambridge, Anh, ông đã dự các lớp nhạc sử, nhạc học, và nhạc lý hiện đại tại đó.

Về ca khúc, NS Cung Tiến sáng tác rất ít và phần lớn các tác phẩm của ông đều sau 1954, trừ bài “Thu Vàng”, “Hoài Cảm” được ông viết năm 1953 khi mới 14-15 tuổi, nhưng chúng thường được xếp vào dòng nhạc tiền chiến bởi cùng phong cách trữ tình lãng mạn. Tự nhận mình là một người nghiệp dư trong âm nhạc, viết nhạc như một thú tiêu khiển, NS Cung Tiến không chú ý tác quyền và lăng xê tên tuổi mình trong lĩnh vực âm nhạc. Các nhạc phẩm “Hoài Cảm”, “Hương Xưa” của ông được xếp vào những ca khúc bất hủ của Tân Nhạc Việt Nam.

Ra hải ngoại NS Cung Tiến viết nhạc tấu khúc Chinh Phụ Ngâm năm 1987, soạn cho 21 nhạc khí, được trình diễn lần đầu vào ngày 27 tháng 3, 1988 tại San Jose, California, Hoa Kỳ, với dàn nhạc thính phòng San Jose, và đã được giải thưởng Văn Học Nghệ Thuật Quốc Khánh 1988.

Năm 1992, NS Cung Tiến hoàn thành tập Ta Về, thơ Tô Thùy Yên, cho giọng hát, dẫn đọc, ngâm thơ và một đội nhạc cụ thính phòng. Năm 1993, với tài trợ của The Saint Paul Companies để nghiên cứu nhạc Quan Họ Bắc Ninh và các thể loại dân ca Việt Nam khác, ông đã soạn Tổ Khúc Bắc Ninh cho dàn nhạc giao hưởng. Năm 1997, ca đoàn Dale Warland Singers, đã đặt ông một bản hợp ca nhân dịp kỷ niệm 25 năm thành lập ca đoàn nổi tiếng quốc tế này. Năm 2003, NS Cung Tiến đã trình làng một sáng tác nhạc đương đại “Lơ Thơ Tơ liễu Buông Mành” dựa trên một điệu dân ca Quan Họ. Ông là hội viên của Hội Nhạc Sĩ Sáng Tác ở Minneapolis, Minnesota, Hoa Kỳ.

Ngoài sáng tác, NS Cung Tiến còn đóng góp nhiều khảo luận và nhận định về nhạc dân gian Việt Nam cũng như nhạc Hiện đại Tây phương. Trong lãnh vực văn học, những thập niên 1950 và 1960, với bút hiệu Thạch Chương, NS Cung Tiến cũng đã từng đóng góp những sáng tác, nhận định và phê bình văn học, cũng như dịch thuật, cho các tạp chí Sáng Tạo, Quan Điểm, và Văn. Hai trong số các truyện ngắn ông dịch và xuất bản ở Việt Nam là cuốn Hồi ký viết dưới hầm của Dostoievsky và cuốn Một Ngày Trong Đời Ivan Denisovitch của Solzhenitsyn. Sau khi định cư tại Hoa Kỳ, ông có viết cho một số báo với bút danh Đăng Hoàng.

phamthienthu_ĐB

Thi khúc “Vết Chim Bay” (Thi sĩ Phạm Thiên Thư và Nhạc sĩ Cung Tiến)

Ngày xưa tôi đón em
Nơi gác chuông chùa nọ
Con chim nào qua đó
Còn để dấu chân in
Tôi một mình gọi nhỏ:
Chim ơi biết đâu tìm

Mười năm tôi qua đó
Còn vẫn dấu chân chim
Tôi một mình gọi nhỏ:
Em ơi biết đâu tìm

Ngày xưa tôi đón em
Trên gác chuông chùa nọ
Bây giờ tôi qua đó
Còn thấy chữ trong chuông
Tôi khoác áo nâu sồng
Em chân trời biền biệt
Tên ai còn tha thiết
trong tiếng chuông chiều đưa

Ngày xưa em qua đây
cho tình tôi chớm nở
Như chân chim muôn thuở
In mãi bực thềm rêu
Cõi người có bao nhiêu
Mà tình sầu vô lượng
Còn chi trong giả tưởng
Hay một vết chim bay

Dưới đây mình có bài:

– Vết bay Cung Tiến – Hành trình mới của nhạc sĩ thần đồng xưa

Cùng với 3 clips thi khúc “Vết Chim Bay” do các ca sĩ trong nước và hải ngoại diễn xướng để các bạn tiện việc tham khảo và thưởng thức.

Mời các bạn,

Túy Phượng

(Theo Wikipedia)

Nhạc sĩ Cung Tiến.
Nhạc sĩ Cung Tiến.
Dàn nhạc Hội Hiếu Nhạc Việt Mỹ là nền chính của đêm nhạc Vết Chim Bay. (Hình: Dân Huỳnh/Người Việt)
Dàn nhạc Hội Hiếu Nhạc Việt Mỹ là nền chính của đêm nhạc Vết Chim Bay. (Hình: Dân Huỳnh/Người Việt)

Vết bay Cung Tiến – Hành trình mới của nhạc sĩ thần đồng xưa

(Vũ Quí Hạo Nhiên/Người Việt)

Một chương trình giới thiệu các nhạc phẩm Cung Tiến diễn ra tuần trước ở hí viện La Mirada đã để lại dấu ấn đậm nét, nếu có phần ngỡ ngàng, nơi khá nhiều khán giả.

Ðược biết đến như một thần đồng âm nhạc, sáng tác bài Thu Vàng năm 13 tuổi và bài Hoài Cảm năm 15, 16 tuổi, nhạc sĩ Cung Tiến, nay đã lớn tuổi, vẫn tiếp tục khám phá những mảng trời mới trong âm nhạc.
Trong cuộc hành trình mới này, ông nhận được sự đồng cảm và hợp tác nhiệt tình của nhạc trưởng Nguyễn Khánh Hồng. Như nhạc sĩ Cung Tiến phát biểu vào cuối buổi hòa nhạc, đây là lần thứ ba hay thứ tư nhạc trưởng Nguyễn Khánh Hồng và dàn nhạc giao hưởng của Hội Hiếu Nhạc Việt Mỹ trình diễn những bản hòa tấu của nhạc sĩ Cung Tiến.

Dàn nhạc Hội Hiếu Nhạc Việt Mỹ (Vietnamese-American Philharmonic Society), với những nhạc sĩ thanh thiếu niên người Mỹ gốc Việt, đã là nền chính cho đêm nhạc “Vết Chim Bay” do Hội VAALA (Hội Văn Học Nghệ Thuật Việt Mỹ) tổ chức. Bản hòa tấu “Chinh Phụ Ngâm,” với giai điệu và hòa âm đầy tính ngũ cung, bên cạnh giọng ngâm của ca sĩ Bích Liên, được dàn nhạc trình diễn ngay đầu chương trình và cũng ngay lập tức ra dấu hiệu cho tất cả khán giả ngồi đầy rạp là, Cung Tiến của ngày hôm nay khác rất nhiều Cung Tiến của thời niên thiếu.

Bên cạnh dàn nhạc, có sự tham dự của ban hợp xướng Ngàn Khơi và nhiều ca sĩ, trong đó phải kể đến giọng hát Lệ Thu. Trước đây nhiều chục năm, Lệ Thu đã mang ca khúc “Hương Xưa” tới giới thưởng ngoạn của Sài Gòn, thì trong đêm “Vết Chim Bay,” Lệ Thu mang đến bài “Kẻ Ở” phổ thơ Quang Dũng với tiếng đàn piano Ngô Diễm Uyên và “Hoài Cảm” với dàn nhạc giao hưởng.

Bài “Hương Xưa” được trao cho giọng ca trẻ Bích Vân hát cùng dàn nhạc. Bích Vân cũng hát một ca khúc mới của Cung Tiến, là bài “Vết Chim Bay” phổ thơ Phạm Thiên Thư.

Ca sĩ Quỳnh Giao, cũng là một nhạc sĩ piano cổ điển, trình bày bài “Hoàng Hạc Lâu.” Dựa trên bài thơ cổ của Thôi Hiệu, “Hoàng Hạc Lâu” có lẽ là một trong những sáng tác tiêu biểu trong các sáng tác mới của Cung Tiến, đòi hỏi trình độ thanh nhạc cao hơn bình thường.

Cũng chính cái mới đó – cần trình độ thanh nhạc cao, hay nói trắng ra là khó hát đúng, khó hát hay – cũng làm cho nhiều khán giả không hấp thụ được. Cô Hoa Phạm, một người trẻ lần đầu tiên nghe nhạc Cung Tiến, ngồi nghe chương trình từ đầu tới cuối rồi góp ý thẳng thừng: “Có mấy bài hay, mà nhiều bài khó nghe quá!”

Cái mới của Cung Tiến không phải là cái gì quá đáng trong âm nhạc thế giới. Nhạc mới của Cung Tiến là sự kết hợp giữa nhạc cổ điển thế kỷ 20, với thang âm ngũ cung Việt Nam. Nhưng nhạc mới này đủ mới, và đủ lạ tai, để nhiều khán giả ngần ngừ, rồi nhận xét, “Khó hiểu.”

Việc nhạc mới của Cung Tiến bị xem là lạ tai, chắc không có gì đáng ngạc nhiên: Những bản nhạc quen thuộc của ông đều là những bản nhạc êm dịu, với giai điệu và tiết tấu rất gần với nhạc cổ điển Tây phương thời thế kỷ 17, 18 – như Thu Vàng (“Chiều hôm nay lang thang trên đường”), Hương Xưa (“Người ơi, một chiều nắng tơ vàng hiền hòa hồn có mơ xa?”), Nguyệt Cầm (“Ðêm mùa trăng úa làm vỡ hồn ta”), và nhất là Hoài Cảm (“Chiều buồn len lén tâm tư”) với giai điệu rất gần với các bài hát thời Schubert đâu đó.

Với nhạc mới, Cung Tiến đưa những yếu tố của nhạc thế kỷ 20 vào nhạc phẩm của mình. Có những hợp âm không phải thuần túy “trưởng”/“thứ” như cũ. Có những sự phối hợp với thang âm ngũ cung. Và có những cách hòa âm phối khí chõi nhau một cách cố tình.

Có phải người Việt Nam chưa bao giờ nghe những loại nhạc như vậy? Loại nhạc “chõi nhau một cách cố tình”? Thật ra, câu trả lời là: Hoàn toàn không.

Chúng ta đã nghe rất nhiều những loại nhạc như vậy mà không biết, vì không để ý. Hầu hết nhạc nền trong phim, truyền hình, đều sáng tác theo trường phái thế kỷ 20, với vô số kể những hợp âm chõi nhau, thậm chí chói tai, nhưng người nghe ít khi nhận ra vì những bài nhạc đó đi quá sát với nội dung phim. Ðến khi tách ra một mình, không có phim ảnh kèm theo, người nghe bỡ ngỡ, “Sao khó nghe vậy?”

Trong một đoạn phim tài liệu được chiếu trong đêm hòa nhạc Vết Chim Bay của VAALA, nhạc sĩ Cung Tiến cho biết ông yêu thơ Thanh Tâm Tuyền, chịu ảnh hưởng nhiều của thơ Thanh Tâm Tuyền, và trong đêm hòa nhạc này, người ta được nghe nhiều bài phổ thơ Thanh Tâm Tuyền.

Nếu một người vốn quen thuộc với thơ thế kỷ 17, 18, mà nghe một bài Thanh Tâm Tuyền, người ấy sẽ nói gì, nếu không phải là “khó nghe quá, chói tai quá.” Mà nếu thơ đã không phải của thế kỷ 17, 18, thì nhạc phổ thơ đó cũng không thể làm kiểu thế kỷ 17, 18 được.

Những bài nhạc mới của Cung Tiến có thể chưa được chấp nhận dễ dàng ngày hôm nay, nhưng đến một lúc nào đó, khi thơ kiểu Thanh Tâm Tuyền trở thành hiển nhiên, thì nhạc kiểu Cung Tiến mới, cũng sẽ trở thành hiển nhiên và những nhạc phẩm của đêm Vết Chim Bay sẽ có chỗ đứng xứng đáng của nó, là một phần kho báu của nhạc Việt Nam.

oOo

Vết Chim Bay – Ca sĩ Camille Huyền:

 

Vết Chim Bay – Nghệ sĩ khuyết danh:

 

Vết Chim Bay – Nghệ sĩ Thu Thủy diễn ngâm:

 

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s