Chào các bạn,

Mùa này, trong Buôn Làng gần như nhà nào cũng có mì phơi khô chưa bán, nên thỉnh thoảng đứng trong nhà nhìn ra con đường mòn phía trước, nhất là buổi sáng, thấy hết đám trẻ nhỏ này đến đám trẻ nhỏ khác, mỗi đám khoảng bốn đến năm em, trên tay em nào cũng xách một túi nilon mì khô khoảng một hoặc hai kí, không nhiều hơn, và mình nghĩ nếu nhiều hơn các em sẽ không xách nổi, vì các em còn rất nhỏ và các em đi với khuôn mặt thật rạng rỡ hân hoan!

Tò mò mình ra hỏi chuyện, được các em cho biết: Mẹ nói đem ra quán đổi thức ăn.

Mình hỏi: Mẹ dặn đổi những thứ gì? Em thì nói đi đổi dầu ăn, em thì đổi nước mắm, em khác đổi đường và bánh kẹo… Nói chung thấy các em toàn được mẹ nói đi đổi gia vị, không thấy đổi cá khô hoặc rau củ. Có lẽ một số gia đình trồng được rau và nhà này trồng được thường cho nhà khác, hoặc lên rừng kiếm lá kiếm củ và cá thịt không có tiền mua thì đi câu, đi bắt chuột bắt rắn ngoài đồng… Còn gia vị không kiếm được và cũng không tốn nhiều tiền, chỉ cần một hai kí mì khô là đổi được cho gia đình dùng trong một ngày!

Vừa thu dọn trong nhà vừa có ý đợi các em về – đi ngang qua – sẽ đi theo một em về nhà xem sao cho biết! Và không phải đợi lâu, sau chừng mười lăm phút có một nhóm quay trở về. Các em vừa đi vừa ăn bánh và trên tay mỗi em là một túi nhỏ xíu dầu ăn, có em một túi nhỏ bột ngọt… Mình biết nếu không phải mùa mì thì những thứ này cũng thuộc hàng xa xỉ phẩm của gia đình các em, vì chính các em trong nhà Lưu Trú Buôn Hằng của mình nói: Về nhà ăn thức ăn không có đường, không có bột ngọt để nêm như ở đây nên mặn lắm!

Đi theo em LiKam con nhỏ nhất của mẹ Sót về nhà, bước vào nhà nhìn thấy có mấy bao mì khô dựng trong góc nhà, mình hỏi thăm gia đình mẹ Sót năm nay trồng được nhiều mì không?

Mẹ Sót cho biết năm nay ít mưa trời nắng hạn nên cây mì bị chết nhiều thành ra không thu hoạch được nhiều mì bằng năm ngoái, và bà con Buôn mình gần như năm nay gia đình nào cũng như vậy! Hiếm mì nên năm nay người kinh vào mua mì giá cao hơn mỗi kí một ngàn đồng, nhưng anh em đồng bào Buôn mình không gia đình nào có nhiều mì để bán thành ra giá mì cao, nhưng đồng bào Buôn mình vẫn đói vẫn khổ!

Mình chỉ bốn bao mì trong góc nhà hỏi: Gia đình mẹ Sót năm nay làm được mấy bao này thôi à?

Mẹ nói: Đây là mì trồng chung quanh nhà, còn gia đình mẹ Sót cũng làm được một số mì trên núi và phơi khô để trên đó, đợi khi có xe người kinh vào mua mọi người cùng chuyển xuống bán một lượt cho họ chở đủ một chuyến xe to luôn.

Mình hỏi còn những bao này thì sao? Mẹ Sót nói: Người kinh có tiền cho con họ mỗi ngày, còn người dân tộc mình không có tiền nên mình để lại, thỉnh thoảng cho con mình một ít nó đem ra đổi lấy thứ này thứ kia cho nó mừng mình biết đổi như vậy giá rẻ hơn, nhưng mình làm mẹ mình cũng muốn thấy con mình được vui như con mọi người!