Dân ca Quan Họ vùng Kinh Bắc

 

Chào các bạn,
quan_ho
Dân ca Quan Họ là một nghệ thuật âm nhạc dân gian đặc sắc vùng đồng bằng Bắc Bộ, tập trung ở vùng văn hóa Kinh Bắc – Bắc Ninh và Bắc Giang ngày nay. Hiện vẫn chưa có tài liệu nào nêu rõ thời gian và nguồn gốc ra đời của hát Quan Họ. Một số cho rằng Quan Họ ra đời cùng với  hát Lượn của người Tày, hát Đang của người Mường hay hát Xoan ở Phú Thọ. Trải qua một chặng đường dài của lịch sử – phát triển mạnh ở đời Lý – Trần (1010-1400) ; thời Lê, nhất là đời vua Lê Thánh Tông (thế kỷ XV)  , qua nhiều  sáng tạo, biến đổi để thích nghi và đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, nghệ thuật của người dân lao động đã hình thành dân ca Quan Họ ngày nay, với những giá trị về thi ca, âm nhạc và tư tưởng .

Theo truyền thuyết, dân gian thì chữ “Quan Họ” có thể bắt nguồn từ : Tiếng hát của họ nhà quan, tiếng hát quan viên hai họ trong đám cưới, tiếng hát hay làm quan quân “họ” lại – dừng lại J , tiếng hát giữa hai làng kết họ, kết chạ do một vị quan nào đấy kết thành. Hay một số nhà nghiên cứu khác lại cho rằng Quan Họ là tiếng hát của quan viên họ Lý hát để mừng vua khi vua về thăm quê hương.

Quan họ là thể loại dân ca phong phú nhất về mặt giai điệu trong kho tàng dân ca Việt Nam. Mỗi một bài quan họ đều có giai điệu riêng. Cho đến nay, đã có ít nhất 300 bài quan họ đã được ký âm. Các bài quan họ được giới thiệu mới chỉ là một phần trong kho tàng dân ca quan họ đã được khám phá. Kho băng ghi âm hàng nghìn bài quan họ cổ do các nghệ nhân ở các làng quan họ hát hiện vẫn được lưu giữ tại Sở Văn hóa hai tỉnh Bắc Giang và Bắc Ninh. (wikipedia).

Người Kinh Bắc thường hát Quan Họ, chơi quan họ trong các dịp lễ hội làng đầu xuân hay trong các đám giỗ chạp. Các “bọn Nam”, “bọn Nữ” – nhóm 4,5 hoặc 6 người – hát đối đáp, giao lưu thể hiện những ước mơ, khát khao của con người tới một cuộc sống hạnh phúc. Lời ca thường là thể thơ lục bát, lục bát biến thể, bốn từ hay bốn từ biến thể – lấy từ các bài ca dao, tục ngữ, thơ nôm .v.v – gồm hai phần lời chính và lời phụ. Lời chính là phần cốt lõi, phản ánh nội dung của bài hát, giàu tính ẩn dụ, trong sáng, dân dã nhưng rất sâu sắc. Lời phụ gồm tất cả các tiếng nằm ngoài lời ca chính, là tiếng đệm, tiếng đưa hơi như i, ư, hư, ha.

Hát Quan Họ có tám hình thức sinh hoạt chính – hát đối đáp, hát canh, hát hội, hát thờ, hát cầu đảo, hát giải hạn, hát mừng, hát kết chạ –  với những lề lối ca hát quy củ, chặt chẽ của làn điệu âm nhạc, của thơ ca, của trang phục. Những đặc điểm này cũng tạo lên một “nề nếp” đẹp trong ăn nói, ứng xử giao tiếp của những liền anh, liền chị hát Quan Họ.

Hiện nay, tỉnh Bắc Giang có 23 làng quan họ, tỉnh Bắc Ninh có 44 làng quan họ. Do chậm trễ, có tới 18 làng Quan họ cổ ở Bắc Giang không kịp đưa vào danh sách đề cử di sản văn hóa thế giới. Các làng quan họ Kinh Bắc tồn tại nhiều ở các huyện: Yên Phong, Từ Sơn, Tiên Du, thành phố Bắc Ninh (còn gọi là quan họ bờ nam sông Cầu thuộc tỉnh Bắc Ninh)và các huyện Việt Yên, Yên Dũng, Hiệp Hòa (còn gọi là quan họ bờ bắc sông Cầu thuộc tỉnh Bắc Giang). Tổng cộng có 49 làng được công nhận chính thức.(theo wikipedia)

Ngày 30 tháng 9 năm 2009, tại kỳ họp lần thứ 4 của Ủy ban liên chính phủ công ước UNESCO bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể (từ ngày 28 tháng 9 tới ngày 2 tháng 10 năm 2009), quan họ đã được công nhận là di sản phi vật thể đại diện của nhân loại, sau nhã nhạc cung đình Huế, không gian văn hóa Cồng Chiêng Tây Nguyên và cùng đợt với ca trù.(theo wikipedia).

Mời các bạn cùng nghe nhé!

Giới thiệu dân ca Quan Họ Bắc Ninh – Mời nước, mời trầu:

Còn duyên:

Hát giao duyên mời trầu:

Ngồi tựa mạn thuyền:

Cây trúc xinh – NSND Thúy Hường:

Ba quan:

Qua cầu gió bay:

Người người ở đừng về:

Nguồn tham khảo:

1. Quan họ – Wikipedia : http://vi.wikipedia.org/wiki/Quan_h%E1%BB%8D
2. Quan Họ Bắc Ninh (Di sản văn hóa phi vật thể) – Vietnamtourism.com http://www.vietnamtourism.com/disan/index.php?catid=17
3. Tìm hiểu dân ca Quan Họ – Chim Việt Cành Nam : http://chimviet.free.fr/dantochoc/hatquanho/hatquanho.htm
4. Dân ca Quan Họ Bắc Ninh – Sở văn hóa thể thao và du lịch Bắc Ninh : http://vanhoattdlbacninh.gov.vn/vi/introduction/c7/gioi-thieu.html
5. Giới thiệu và đặc thù Quan Họ – Quanho.org : http://www.quanho.org/quanho/dac-diem-quan-ho

Nguyễn Chí Thuận

Một suy nghĩ 3 thoughts on “Dân ca Quan Họ vùng Kinh Bắc”

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s