Lĩnh Nam Chích Quái – Truyện chim trĩ trắng

Vào đời Chu Thành Vương (1), Hùng Vương sai bề tôi tự xưng là người Việt Thường đem dâng nhà Chu chim trĩ trắng (2). Vì ngôn ngữ bất đồng, Chu Công phải qua nhiều lần dịch mới hiểu được. Chu Công hỏi: “Tại sao dân Giao Chỉ cắt tóc ngắn, để đầu trần, xăm mình, đi chân đất như vậy là cớ sao?”. Sứ thần đáp rằng đáp: “Cắt tóc ngắn để tiện đi trong rừng. Xăm mình để giống hình Long Quân bơi lội dưới sông loài giao long không phạm tới. Đi chân đất để tiện leo cây. Cày bằng dao, trồng bằng lửa. Ău trầu cau để trừ ô uế cho nên răng đen”. Chu Công hỏi: “Tại sao tới đây?, người Việt Thường đáp: “Đời nay không có mưa dầm gió dữ, ngoài bể không nổi sóng lớn đã ba năm nay, ý chừng là Trung Quốc có thánh nhân xuất thế, nên tới đây vậy”. Chu Công than rằng: “Chính lệnh không thi hành thì quân tử không bắt kẻ khác thuần phục mình, đức trạch không có cho người thì quân tử không hưởng lễ của người. Còn nhớ Hoàng Đế có nói rằng: “Giao Chỉ xa xôi ở cõi ngoài, không được xâm phạm đến”. Bèn ban thưởng cho phẩm vật, răn dạy rồi cho về. Người Việt Thường quên đường về, Chu Công bèn ban cho 5 cỗ xe, đều chế tạo cho hướng về phương Nam. Người Việt Thường nhận lấy mà đi theo hướng biển nước Phù Nam, Lâm Ấp (3), đi một năm thì về tới nước. Cho nên, xe chỉ nam thường dùng để đi trước đưa đường. Về sau, Khổng Tử viết sách Xuân Thu, cho nước Văn Lang là một nơi hoang vu, chưa có văn hiến, nên bỏ trống không chép (4).

Chú thích:
1) Chu Thành Vương, vua nhà Tây Chu, Trung Quốc, lên ngôi từ năm 1055 đến năm 1021 trước Công Nguyên.
2) Sách Việt Sử Lược chép rằng: “Đến đời Thành Vương nhà Chu, bộ lạc Việt Thường Thị (người Việt Thường) mới đem dâng chim trĩ trắng. Sách Xuân Thu gọi đất này là Khuyết Địa, sách Đái Ký gọi là Điêu Đề…”.
3) Phù Nam: Phù Nam là tên phiên âm Hán-Việt của một quốc gia cổ trong lịch sử Đông Nam Á, xuất hiện khoảng đầu Công Nguyên, ở khu vực hạ lưu và châu thổ sông Mê Kông. Theo nhiều thư tịch cổ Trung Quốc, thì trong thời kỳ hưng thịnh, vương quốc này về phía Đông, đã kiểm soát cả vùng đất phía Nam Trung Bộ (Việt Nam), về phía Tây đến thung lũng sông Mê Nam (Thái Lan), về phía Nam đến phần phía Bắc bán đảo Malaixia. Quốc gia này tồn tại cho đến khoảng nửa thế kỷ 7 (sau năm 627) thì bị sáp nhập vào lãnh thổ của Chân Lạp. Mãi đến thế kỷ 17 – thế kỷ 18, phần lãnh thổ xưa kia được coi là trung tâm của Phù Nam, tách khỏi Chân Lạp để trở thành một bộ phận của lãnh thổ Việt Nam, tức Nam Bộ ngày nay. Cư dân của Phù Nam chủ yếu là người Mã Lai – Đa Đảo [Wikipedia].
4) Bản A 2914 chép rằng: “Về sau, Khổng Tử viết sách Xuân Thu, cho nước Văn Lang là một nơi chưa khai hóa, không có việc triều chính, không có chính cương, nên không chép vậy.

(Nguyễn Hữu Vinh dịch)
.

Bình:

• Đây là sự gặp gỡ của hai nền văn hóa hoàn toàn khác nhau–Chu Thành Vương và sứ giả Việt Thường của Văn Lang ngôn ngữ bất đồng đến mức phải qua nhiều lần dịch mới hiểu được.

Và Chu thành Vương phải hỏi sứ giả Việt Thường về phong tục hàng ngày của người Việt (cắt tóc ngắn, để đầu trần, xâm mình, đi chân đất), tức là vua Chu chẳng biết tí gì về Việt.

Lại hỏi sứ giả “Tại sao tới đây?”, tức là giữa hai nước từ xưa đến nay chẳng có liên hệ giao hảo gì cả.

Chu Thành Vương còn nói: “Đức trạch không có cho người thì quân tử không hưởng lễ của người”, tức là từ xưa nay nhà Chu chẳng có một tí ân đức nào với Văn Lang cả, nhấn mạnh thêm sự cách biệt giữa hai nước.

• Chim trĩ trắng là biểu tượng của nền văn hóa Việt Thường (Văn Lang). Xem trống đồng Ngọc Lữ thì nhận ra ngay chim là vật tổ của dân Việt cổ. Từ ngàn dặm xa mang chim đi tặng, tức là mang văn hóa của mình để giới thiệu với người phương Bắc. Đây cũng là một điểm chính để nói đến sự khác biệt của hai nền văn hóa.

• Và mang chim đi tặng là vì muốn đi tìm thánh nhân ở Trung Quốc, đó là đi tìm đạo để học, chứ không phải là thần dân đi triều cống.

Đây là trao đổi văn hóa–mang văn hóa của mình đi tặng, để tìm học văn hóa của người.

• Vì hai nước cách biệt nên Chu Công nói: “Chính lệnh không thi hành thì quân tử không bắt kẻ khác thuần phục mình… Còn nhớ Hoàng Đế nói rằng: ‘Giao Chỉ xa xôi ở cõi NGOÀI, không được xâm phạm đến.’”

• Tất cả những điều trên đây đều nhấn mạnh một điểm: Người Việt không thuộc Trung quốc. Người Việt là một quốc gia độc lập, ngoài Trung quốc, có văn hóa riêng ngang hàng với Trung quốc để có thể trao đổi văn hóa, Trung quốc không được xâm phạm nước của người Việt.

• Người Việt Thường quên đường về: Quên đây không có nghĩa là không biết đường về, vì đã đến được là về được. Quên đây có lẽ là biểu tượng của sự bám rễ của nền văn mình bạch trĩ của Việt Thường trên đất Bắc, và vua phương Bắc không thích thế, cho nên mới tìm cách mời về cho nhanh, bằng cách cho 5 chiếc xe với kim chỉ nam chạy thẳng về Nam.

(Thời Chu Thành Vương người Trung quốc chưa khám phá ra kim chỉ nam, có lẽ là cũng phải 600 năm đến 1000 năm sau đó kim chỉ nam mới được biết đến ở Trung quốc. Nhưng các sai lầm như thế này là chuyện rất thường xuyên trong các truyện cổ).

(Trần Đình Hoành bình)

Một suy nghĩ 4 thoughts on “Lĩnh Nam Chích Quái – Truyện chim trĩ trắng”

  1. Mình mới được một bạn chuyển bài sau đây của Tiến sĩ Đỗ Ngọc Bích của Việt Nam tại đại học Yale. Rất sốc khi đọc bài này. Ngay cả một người Trung quốc cũng không có can đảm viết như thế về liên hệ giữa Trung Quốc và Việt Nam.

    Đương nhiên là Trung Quốc và Việt Nam có liên hệ nhiều về văn hóa và lịch sử.

    Nhưng chuyện Chim Trĩ Trắng này tóm tắt rất rõ cố gằng của dân Việt qua nhiều ngàn năm để giữ độc lập, trong khi vẫn giao hảo, với Trung quốc. Viêt Nam không phải đã là một phần của Trung quốc như chị Bích viết.

    (DĨ nhiên, người vài người Trung quốc có thể có luận điệu đó, khi nói về thời gian Trung quốc đô hộ Việt Nam. Nhưng độ hộ bằng vũ lực, trong khi người ta vẫn kháng chiền qua hàng nghìn năm, thì không thể coi VN là một phần của Trung quốc được, dù dưới hướng nào, kể cả hướng nhìn từ phía Trung quốc. Chẳng có một học giả Trung quốc nào có thể điên đến mức nói Việt Nam đã là một phần của Trung quốc).

    Đương nhiên là chủ nghĩa “dân tộc cực đoan” là không tốt như chị Bích nói. Và chính mình thương nhắc nhở chúng ta không thể đi vào đường dân tộc cực đoan, mà phải xử với Trung quốc như một láng giềng co một mớ vấn đề về biên giới với ta; và ta cần giải quyết mọi chuyện theo đường lối hòa bình và giao hảo.

    Nhưng chị Bich có vẻ như là đi từ dân tộc cực đoan sang đến “hướng Trung cực đoan” rồi.

    Rất lớ nga lớ ngớ trong lý luận. Và rất có hại. Hy vọng chẳng có em nhỏ nào quan tâm về bài này. Chắc chắn là Trung quốc sẽ dùng bài đó trong các tranh luận sau này.

    Bao nhiều chuyên gia ngoại giao cao cấp của VN có cái nhìn như chị Bích. Nếu ta chỉ có 5 người như thế, thì chúng ta sẽ có nguy cơ.

    Mến,
    Hoành
    ___________________
    .

    Một cách nhìn khác về tinh thần dân tộc

    TS. Đỗ Ngọc Bích

    Gửi cho BBC Việt ngữ từ ĐH Yale, Hoa Kỳ

    Tiến sỹ Đỗ Ngọc Bích

    Tác giả phản biện các quan điểm được cho là ‘bài xích’ Trung Quốc từ trong nước.

    Trong vài năm gần đây, người dân Việt Nam, ở trong nước cũng như ở hải ngoại thường lên tiếng bài xích nhà nước cộng sản Việt Nam, bênh vực những blogger dũng cảm đấu tranh vì Hoàng Sa – Trường Sa, rên rỉ rằng nhục quá vì Việt Nam dần dần cứ dâng đất cho Trung Quốc, vv.

    Dân Việt Nam ở hải ngoại, đặc biệt là những người thuộc chính quyền Việt Nam Cộng Hòa phải tị nạn sau biến cố tháng 4/1975 ‘ghét’ nhà nước cộng sản Việt Nam và nhà nước cộng sản Trung Quốc từ xưa thì rõ rồi.

    Trung quốc đã hỗ trợ Bắc Việt Nam rất lớn trong cuộc chiến tranh Việt Nam, ‘đánh bại’ người Mỹ và ‘lật đổ’ chính thể Việt Nam cộng hòa.

    Vì vậy không rõ là họ bài xích Việt Nam và Trung quốc là do sự thù hằn nội chiến đó, hay là thực sự muốn bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ Việt Nam, đau xót uất hận khi thấy Việt Nam “mất đất”?

    Song những người dân có tri thức ở trong nước, những blogger gần đây gặp vấn đề về chính trị mà phần đông là những thanh niên đầy tâm huyết và lý tưởng thì có lẽ khác.

    Họ có vẻ như không bị ảnh hưởng bởi tư tưởng chống Cộng, chỉ đơn giản là yêu nước thôi. Thế mới có chuyện đáng bàn.

    Chuyện đáng bàn
    Hải quân Trung Quốc

    Một tranh cổ động hải quân Trung Quốc tại khu vực tranh chấp Hoàng Sa.

    Những thanh niên này hầu hết đều lớn lên vào những năm 1980, chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa dân tộc có điều khiển của nhà nước Việt Nam sau cuộc chiến tranh biên giới 1979, bài xích Trung Quốc, tố cáo Trung Quốc ‘hơi nhiều.’

    Họ không nhận ra được rằng Việt Nam thực ra cũng là một phần trong da thịt của Trung Quốc, chia sẻ nguồn gốc văn hóa và tư tưởng, và nhận được khá nhiều ân huệ từ Trung Quốc trong suốt hơn 20 năm chiến tranh (1950-1975).

    Cho dù Trung quốc giúp Việt Nam là vì tính toán chính trị của họ, được giúp đỡ để chiến thắng cũng là điều tốt mà ‘mình nên nhớ’. Câu “yêu ai yêu cả đường đi, ghét ai ghét cả tông ti họ hàng” trong tình huống này có lẽ đúng.

    Điều này làm tôi liên tưởng tới hàng vạn người Trung Quốc trong những năm 1990 đã là nạn nhân của cái gọi là “state-controlled nationalism” (chủ nghĩa dân tộc có sự điều khiển) khi họ đấu tranh lên án Nhật vì những điều đã xảy ra trong chiến tranh thế giới thứ II, đòi công bằng và chủ quyền với Nhật Bản.

    Những thanh niên đó đã quá bị ảnh hưởng bởi tư tưởng chống Nhật trong Trung Quốc những năm dưới quyền Mao. Khi tình hình đất nước thay đổi, họ không thay đổi kịp.

    TS. Đỗ Ngọc Bích

    Họ cũng đã bị công an Trung Quốc đàn áp, bịt miệng vì khi đó nội các Trung Quốc đang muốn giải quyết “ngoại giao cấp cao” với Nhật Bản và không muốn làm mất lòng các nhà đầu tư Nhật Bản.

    Những thanh niên đó đã quá bị ảnh hưởng bởi tư tưởng chống Nhật trong Trung Quốc những năm dưới quyền Mao.

    Khi tình hình đất nước thay đổi, họ không thay đổi kịp. Mao đã từng tuyên truyền rằng trong vụ thảm sát Nam kinh, hàng chục vạn người Trung Quốc đã bị giết, nhưng gần đây con số thống kê đó đã được đem ra xem xét lại về tính xác thực của nó.

    Những blogger của Việt Nam bị bắt giữ gần đây cũng vậy. Họ không thích nghi theo kịp được môi trường ngoại giao giữa Việt Nam và Trung Quốc trong những năm 1990, vẫn tiếp tục sống trong cái “anti-China nationalism” (chủ nghĩa dân tộc chống Trung quốc hay bài Trung) của những năm 1980.

    Câu hỏi đặt ra
    Bản đồ ‘lưỡi bò’

    Bản đồ hình ‘lưỡi bò’ được cho là bằng chứng về chiến lược và tham vọng của Trung Quốc trên Biển Đông.

    Có một câu hỏi đặt ra là “Tại sao người dân thanh niên trí thức Việt nam có tư tưởng phê phán, sẵn sàng nghi ngờ, bác bỏ những điều mà nhà nước Việt Nam đang tuyên bố và thi hành, mà lại không sẵn sàng phê phán chính hiểu biết về lịch sử của họ hay những điều mà nhà nước Việt Nam tuyên bố và thi hành từ 50 năm trở lại đây?”

    Chúng ta quen nghe “Lịch sử Việt Nam 4.000 năm dựng nước,” liệu có bao giờ tự hỏi xem cái con số 4.000 ngàn năm ấy lấy ở đâu ra? Liệu có đúng như vậy không? Mảnh đất Việt nam có hình thù thế nào trước thời Triệu Vương?

    Một thực tế là lịch sử Việt Nam suốt hơn 2.000 năm từ thời Triệu Đà đến thời Nguyễn, cho dù thỉnh thoảng có tuyên bố “Sông núi nước Nam, Vua Nam ở,” thì Việt Nam vẫn luôn là một phần của Trung Quốc.

    Những blogger đấu tranh cho chủ quyền lãnh thổ đã bao giờ đọc Đại Việt Sử Ký, Đại Việt Sử Lược, Đại Việt Sử Ký Toàn Thư hay Việt Nam Sử Lược ở dạng nguyên bản, chưa qua biên soạn, cắt xén chưa?

    TS. Đỗ Ngọc Bích

    Người dân Việt Nam bắt nguồn từ Trung Quốc, Vua của Việt Nam cũng khởi tổ từ người Trung Quốc, coi vua Trung Quốc như anh như cha… từ Ngô Quyền, Đinh Bộ Lĩnh, hay Lý Công Uẩn, rồi các gia tộc họ Trần, Lê, Nguyễn, v.v…

    Chúng ta đã bao giờ tự hỏi mình xem lịch sử Việt Nam mà chúng ta học có đúng là lịch sử không?

    Những blogger đấu tranh cho chủ quyền lãnh thổ đã bao giờ đọc Đại Việt Sử Ký (Lê Văn Hưu), Đại Việt Sử Lược (tác giả khuyết danh thời Trần), hay Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Ngô Sĩ Liên), hay Việt Nam Sử Lược (Trần Trọng Kim,) ở dạng nguyên bản, chưa qua biên soạn, cắt xén chưa?

    Họ tin rằng Hoàng Sa và Trường Sa thuộc về Việt Nam trên cơ sở nào, hay chỉ biết thế từ sách giáo khoa lịch sử Việt Nam và từ các thông tin trên đài báo chính thống của Việt Nam lưu hành từ sau năm 1975?

    Từ khi nào?
    Biểu tình về Hoàng Sa – Trường Sa

    Một cuộc biểu tình của thanh niên trong nước đòi chủ quyền của Việt Nam tại Hoàng Sa và Trường Sa.

    Chúng ta coi Trường Sa và Hoàng sa thuộc về Việt Nam từ khi nào?

    Hiệp ước Tự Đức hiến đất Cochinchina cho Pháp (1862), Hiệp ước nhà Thanh thỏa hiệp với Pháp về quyền cai trị An-nam và Ton-kin (1885), hay các tuyên ngôn độc lập tự chủ sau này có nhắc đến chủ quyền của mấy cái đảo ấy không?

    Chính quyền Việt Nam Cộng Hòa có bao giờ tuyên ngôn chủ quyền các đảo đó không, hay chỉ mãi đến năm 1974 mới điều hải quân ra trấn giữ và bảo vệ? Chúng ta đã bao giờ dành thời gian nghiên cứu xác nhận thông tin trước khi đấu tranh đòi chủ quyền chưa nhỉ?

    Chủ nghĩa dân tộc mù quáng đôi khi cũng tai hại không kém gì chủ nghĩa bành trướng đế quốc vậy.

    TS. Đỗ Ngọc Bích

    Chỉ biết là bắt đầu từ đầu thập niên 1970, khi giá trị của dầu mỏ trở nên rõ ràng, khi thông tin về trữ lượng dầu ở mấy đảo đó được xác nhận, và người ta nhận ra tầm quan trọng của việc xây dựng sân bay, điểm cất cánh trung chuyển và căn cứ quân sự ở Đông Nam Á, thì một loạt 6, 7 nước cùng xông vào nhận nó là của mình với những “bằng chứng lịch sử” đáng ngờ.

    Xét cho cùng, đất nước Việt Nam, lãnh thổ Việt Nam hiện nay có được là nhờ sự “mở mang bờ cõi” Nam tiến vào lãnh thổ Chiêm Thành, Khơ-me.

    Lịch sử là vậy, đất đai dân cư di dời, sở hữu chuyển đổi, do thỏa thuận cũng như do xâm lấn.

    Rút cục, có thể nói chủ nghĩa dân tộc mù quáng đôi khi cũng tai hại không kém gì chủ nghĩa bành trướng đế quốc vậy.

    Bài viết phản ánh quan điểm và lối hành văn của tác giả với chuyên môn là tiến sỹ về Quan hệ Quốc tế và Hoa Kỳ học, hiện đang giảng dạy Việt học và tham gia dịch thuật các công trình sử học cổ, trung đại của VN tại Đại học Yale, Hoa Kỳ.

    Số lượt thích

  2. Đúng là rất sốc sau khi đọc bài này.
    Thái độ bàng quang, thiếu tham dự, vô tình, vô cảm của Tiến Sĩ Ngọc Bích mà đáng lẽ với một “học vị” có trình độ và khả năng lãnh đạo và giáo dục các thế hệ sau này cho dân tộc và quê hương thì thật là không xứng đáng và độc hại! Với lối suy nghĩ ngoại lai và mất gốc như thế, vị “Tiến sĩ” này đã mắc phải cái bệnh ưa phát biểu của các vị “TS trên bàn giấy” về các hot topics mà mình chỉ biết và đọc qua các “technical paper”.
    Và chắc chắn là vị này chưa hoặc không được giáo dục qua Đại Việt Sử ký toàn thư, Việt Sử Lược, Lĩnh Nam Chích Quái hay là Việt Điện U Linh…và có thể đã được nuôi nấng, dạy dỗ của những kẻ là dân thuộc địa hay là những kẻ chính là kẻ thù của dân tộc Việt.
    Bài viết về “tinh thần dân tộc” này không có gì mới, vì đây cũng là 1 trong những ý nghĩ phản biện của 1 số nhà chính trị ly khai của China, cho rằng “tinh thần dân tộc cực đoan” có thể dẫn tới sự diệt vong. Bài viết cho ngưòi ta thấy rõ ý thức về tinh thần dân tộc của bà ta rất thiên lệch, nếu không nói rằng là mù quáng và rất thiếu khách quan.
    Bà ta chắc chắn chưa đọc Việt Sử Lược để biết rằng sách sử của VN xưa đều đã bị cắt xén theo lối uy nghĩ của “thiên Triều”!
    Theo lối suy nghĩ phản biện của 1 vài nhà chính trị ly khai của China thì “Tinh thần dân tộc cực đoan” có thể dẫn tới diệt vong. Lối suy nghĩ này có thể đúng với honà cảnh của Chnia, nhưng đối với dân tộc Việt nam thì sao? Hội nghị Diên Hồng thời Trần chứng tỏ rõ ràng không mạnh mẽ với những ai ức hiếp ta, thì chỉ có đường làm dân bị đô hộ mà thôi.
    Thế nào là “tinh thần dân tộc”?, chẳng cần học lên tới TS, bà này chỉ cần qua TW hay HK và hỏi 1 vài người nông dân, họ cũng biê’t nói. “Việt nam là nước của TQ!”. Đó là “tinh thần dân tộc” của dân China, Lối suy nghĩ của họ có khác gì câu viết của bà ta: “Họ không nhận ra được rằng Việt Nam thực ra cũng là một phần trong da thịt của Trung Quốc…”. Quá rõ ràng bà này đã bị “đồng hóa” bởi văn hóa xâm lược của China.
    Là 1 người có học vị cao, lại làm việc cho 1 đại học danh tiếng thì tiếng nói của bà Ngọc Bích là 1 liều thuốc độc cho dân tộc Việt, chắc chắn lối suy nghĩ này không phải là lối suy nghĩ của dân Việt yêu nước. Đã hai lần bà ta viết” Họ không nhận ra được rằng Việt Nam thực ra cũng là một phần trong da thịt của Trung Quốc”!!! tôi thật sự bị “ói mửa” khi đọc bài này!. Đề nghị bà này vào Đọt Chuối Non đọc và học triết lý và ý nghĩa trong LNCQ, nhất là bài “Chim Trĩ Trắng”.
    Nếu có nhiều người trẻ có cùng suy nghĩ 1 lối như bà này thì thực sự chúng ta đã có probem!

    Số lượt thích

  3. Bài “Chim trĩ trắng” chứng tỏ rất rõ ràng Văn Lang và nhà Chu (Trung Quốc) là hai xứ rất xa cách và riêng biệt. Bà TS Bích vui lòng đọc lại bài này và các bài khác về lịch sử Việt Nam nhé!

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s