Đầu năm 1947, sau hơn 1 thế kỷ bền bỉ chống lại ách thống trị của người Anh, Ấn Độ giành được quyền độc lập.

Chiến thắng này là một thành công “thần kỳ” của nhóm các nhà cách mạng ôn hoà vì họ đã liên kết được các nhóm sắc tộc (Hindu và Hồi Giáo) và các tiểu quốc (565 tiểu quốc) căm thù nhau đứng cùng 1 chiến tuyến, để tạo sức ép buộc người Anh trao trả độc lập. Thực tế là từ năm 1800 đến nay, chỉ có 1 giai đoạn rất ngắn (1920-1947) mọi sắc tộc và vương quốc tại tiểu lục địa này đứng cùng chiến tuyến.

Chúng ta hãy cùng cảm nhận bài tuyên ngôn độc lập 14 tháng 8 năm 1947 của Jawaharlal Nehru, giữa lúc cả nhân dân tiểu lục địa Ấn đang ngất ngây về quyền độc lập của mình.

Hãy cùng cảm nhận cách Nehru truyền hứng khởi cho những người Ấn Độ bằng những từ ngữ mạnh mẽ “Vào lúc đồng hồ điểm giữa đêm, khi thế giới đang chìm trong giấc ngủ, Ấn Độ sẽ bừng dậy với sức sống và tự do”, “linh hồn của một quốc gia, từ lâu đã bị đàn áp, tìm được tiếng nói”, nó sẽ giúp người dân đang ngây ngất chung sức xây dựng tổ quốc.

Continue reading Các Diễn Văn Làm Thay Đổi Thế Giới – “hẹn hò với định mệnh” – Diễn văn Độc Lập Ấn Độ của Jawaharlal Nehru →

Tháng 8 năm 1945, chiến tranh thế giới thứ 2 đi đến hồi kết. Nhật Bản là nước duy nhất còn lại của phe Trục (Đức và Ý đều đã đầu hàng vô điều kiện). Giờ đây cả thế giới nhằm vào Nhật bản và thất bại của quân Nhật là không thể tránh khỏi.

Tuy nhiên, Nhật Bản với tinh thần ngoan cường của mình vẫn chiến đấu đến cùng, liên tục diễn ra những cuộc tấn công liều mạng của quân Nhật vào quân Đồng Minh, những cuộc xung phong cảm tử quân Banzai (trong đó nhiều người chỉ dùng kiếm), các cuộc tấn công cảm tử bằng tàu ngầm “Kairyu”, thủy lôi sống “Kaiten”, khinh tốc đỉnh “Shinyo” và kinh hoàng hơn hết là phi đội cảm tử “Kamikaze”. Sự chống trả liều lĩnh của Nhật gây nhiều tổn thất cho quân Đồng Minh.

Ngày 2 tháng 8 năm 1945, các nước Đồng Minh ra tuyên bố Postdam, kêu gọi Nhật Bản đầu hàng. Đây thực chất 99% là bản yêu cầu “đầu hàng vô điều kiện”. Đồng Minh chỉ có 1 số cam kết nhỏ nhoi nếu Nhật Bản đầu hàng (không tiêu diệt nước Nhật, không bắt dân Nhật làm nô lệ …). Ngoài ra, từ “đầu hàng vô điều kiện” rất được tránh né nhắc đến, chỉ xuất hiện 1 lần ở cuối bản tuyên bố, nhằm tránh đánh vào sự tự tôn của Nhật.

Nhật từ chối

Continue reading Các Diễn Văn Làm Thay Đổi Thế Giới – “kẻ thù đã bắt đầu sử dụng một quả bom mới và hiểm ác nhất” – Tuyên bố đầu hàng của Nhật hoàng Hirohito →

Ngày 6 tháng 6 năm 1944, các nước Đồng Minh đổ bộ vào Normandy trong chiến dịch Overlord, bắt đầu cho sự kết thúc của chế độ Phát Xít tại châu Âu. Bài diễn văn này đọc trước đó 1 ngày cho quân Mỹ (lúc bấy giờ vẫn còn ít kinh nghiệm so với quân Đồng Minh) trước khi họ bước vào trận chiến.

Chúng ta hãy đọc và cảm nhận văn phong cực kỳ “thô kệch” đặc trưng của tướng Patton. Binh sĩ Mỹ thích văn phong này (theo nhận xét của các nhà phân tích) . Nó dễ hiểu và gần gũi như hai người lính nói chuyện với nhau (tuy nhiên bài diễn văn này chứa nhiều từ ngữ “thô tục” đến mức người ta phải cắt bớt khi chiếu cho công chúng 🙂 ) . Chẳng hạn Patton không nói nhiều về niềm tự hào của người lính, mà chỉ đưa 1 ví dụ đời thường:

Continue reading Các Diễn Văn Làm Thay Đổi Thế Giới – “khi chúng ta tới Berlin, đích thân tôi sẽ bắn tấm hình của tên chó đẻ Hitler” – Diễn văn “Máu và Gan” của tướng Patton →

Tháng 5 năm 1940, Đức tấn công Đồng Minh, liên quân Đồng Minh nhanh chóng thảm bại. Nước Anh rút toàn bộ quân đội về nước với hy vọng giữ được nước Anh. Chính phủ lưu vong của các nước Đồng Minh chạy sang Anh.

Tháng 6, nước Pháp còn lại đơn độc trong cuộc chiến với Đức, và nhanh chóng bị nghiền nát. Đức duyệt binh trên đại lộ Champs Elyssés.

Chính phủ Pháp đứng trước lựa chọn: chiến hay hàng ?

Continue reading Các Diễn Văn Làm Thay Đổi Thế Giới – “Ngọn lửa đấu tranh của người Pháp không được tắt và sẽ không tắt” – De Gaulle →

Bài diễn văn của Roosevelt đọc ngày 7 tháng 12 năm 1941 trước quốc hội, giữa lúc nước Mỹ đang bàng hoàng trước cuộc tấn công bất ngờ của quân Nhật vào Trân Châu Cảng…Trước đó 1 ngày, Nhật và Mỹ vẫn đang trong quá trình đàm phán về hòa bình cho biển Thái Bình Dương. Dù cả hai bên đều thấy cuộc đàm phán đang đi vào bế tắc, nhưng người Mỹ, với sự tự tin của 1 nước lớn và giàu có, tin rằng Nhật sẽ tránh né xung đột ngay với Mỹ vì dường như (có khá nhiều tư liệu khác nhau) Mỹ nhận định Nhật sẽ mở rộng trước lãnh thổ tại Đông Nam Á, Đông Ấn, Malaysia … là các khu vực thuộc địa của Anh và Hà Lan.

Continue reading Các diễn văn làm thay đổi thế giới – “Một ngày ô nhục sẽ sống mãi” – Diễn văn Trân Châu Cảng của Roosevelt →

Các bạn thân mến,

Lần này, chúng ta sẽ cùng nhau đọc hai bài diễn văn nổi tiếng của Franklin Delano Rosevelt (1882 – 1945, thường được gọi tắt là FDR) , vị tổng thống thứ 32 của nước Mỹ, người mà đánh giá là vị tổng thống số 1 của nước Mỹ (theo đánh giá của các học giả Anh năm 2010). Đây là hai bài diễn văn tiêu biểu cho chính sách và thành tựu của ông ở cương vị tổng thống: lèo lái nước Mỹ qua cuộc Đại Khủng Hoảng và Chiến Tranh Thế Giới Thế Hai. (Tuần này chúng ta đọc bài Diễn Văn Nhậm Chức lần đầu, và tuần sau chúng ta sẽ đọc bài Diễn Văn Trân Châu Cảng). Trước khi đọc hai bài diễn văn, có lẽ ta nên điểm qua một chút về tính cách và con người của tác giả, Franklin Delano Rosevelt.

F.D.Roosevelt sinh trưởng trong một dòng họ với những tên tuổi gắn bó với lịch sử nước Mỹ, một gia đình giàu có và môi trường sống nhiều đặc quyền. Bà nội của ông là chị em họ của phu nhân tổng thống thứ năm của Hoa Kỳ, James Monroe. Còn ông ngoại của ông hậu duệ của những nhà lập quốc đến đất Mỹ trên tàu Mayflower, Richard Warren, Isaac Allerton, Degory Priest, và Francis Cooke. Ông cũng là anh em họ năm đời với tổng thống Theodore Rosevelt. Mẹ ông là một bà mẹ độc đoán với nhiều ảnh hưởng trên con trai, trong khi bố ông là một ông bố xa cách.

Continue reading Các diễn văn làm thay đổi thế giới – “điều duy nhất chúng ta phải sợ hãi chính là sự sợ hãi” – Diễn văn nhậm chức của TT Roosevelt →

3:15 phút sáng 22 tháng 6 năm 1941, phát xít Đức bất thần tiến công Liên Xô không hề có tuyên chiến, thậm chí 2 bên còn đang có hiệp ước Không Xâm Phạm Xô Đức.

Cuộc tấn công này là một bất ngờ lớn đối với Liên Xô. Liên Xô và cả thế giới đang chờ đợi 1 cuộc đổ bộ của Đức sẽ kết liễu nước Anh. Hitler thậm chí còn đặt tên cho chiến dịch đổ bộ của nước Anh là Sư Tử Biển và tập trung tàu, phà cũng như tiến hành tập trận chuẩn bị đổ bộ

Hóa ra đó chỉ là 1 đòn nghi binh…

4 triệu 500 ngàn quân Đức và khối Trục đã tập trung tại biên giới Xô Đức cho một chiến dịch lớn nhất trong lịch sử loài người.

Bài diễn văn này công bố cho toàn dân Liên Xô ngay sáng hôm sau nhằm khẳng định ”Đức là kẻ xâm lược, và chính nghĩa thuộc về nhân dân Nga”. Có thể nói đây là một bài diễn văn hay, văn phong rõ ràng và tuyên bố đanh thép

Continue reading Các diễn văn làm thay đổi thế giới – “sự phản trắc chưa từng có trong lịch sử của những quốc gia văn minh” – Vyacheslav Molotov →

Sau chiến tranh thế giới thứ 2, có rất nhiều sự việc được đem ra mổ xẻ và phân tích, và (như thường lệ) có rất nhiều từ “nếu” được đặt ra nhằm giúp mọi người tưởng tượng về các kịch bản: “nếu Đức đánh chiếm Anh ?”, “nếu Hitle không tấn công Liên Xô mà cũng cố châu Âu và xâm chiếm Bắc Phi” …Và trong các “nếu” đó, nổi bật là câu mọi người hay hỏi “liệu nước Anh (và thế giới) sẽ ra sao, nếu không có Churchill ?” (người ta không hỏi câu tương tự về Charles de Gaulle hay Stalin).

Trong giờ phút tuyệt vọng nhất của nước Anh, Churchill nổi lên như 1 điểm tựa tinh thần, người đã kêu gọi cả nhân dân Anh đứng lên chuẩn bị chống lại nước Đức Phát Xít, nước vừa đánh tan rã liên quân Đồng Minh 1 cách chớp nhoáng

Muốn mường tượng vai trò của Churchill và các bài diễn văn của ông, chúng ta phải xem xét tình hình tuyệt vọng lúc bấy giờ.

Continue reading Các diễn văn làm thay đổi thế giới – “Xin hãy tiến lên” – Winston Churchill →

Các bạn thân mến

Bài diễn văn này xuất hiện trong 1 giai đoạn lịch sử rất phức tạp…

(1) cho nên trong quá trình viết, mình đã cố gắng khái quát tình hình thế giới để mọi người “cảm” tốt hơn, vì vậy, phần giới thiệu sẽ hơi rắc rối và dài dòng mong mọi người ráng nuốt !

(2) khi đánh giá Stalin và các cảm nhận của ông trong bài diễn văn, có nhiều ý kiến khác nhau. Mình cũng cố gắng đưa ra các nhận định khách quan nhất có thể. Tuy nhiên nếu ai đó thấy mình vẫn chủ quan thì cứ vui lòng góp ý.

Iosif Vissarionovich Stalin (21.12.1879 – 2.3.1953) là Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô từ năm 1922 đến năm mất 1953; từ 1941 là Chủ tịch Đại biểu Nhân dân Xô Viết và Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng. Stalin còn là Tổng tư lệnh quân đội, hàm Đại nguyên soái Liên Xô. Ông là nhà lãnh đạo tối cao của Liên bang Xô viết từ giữa thập niên 1920 cho đến khi qua đời. Ông cũng là lãnh tụ Liên Xô trong cuộc Chiến tranh Xô-Đức – (theo Wikipedia)

Tháng 8 năm 1939, không khí của toàn Châu Âu cực kỳ căng thẳng, tất cả các bên đều gấp rút chuẩn bị chiến tranh, cũng như tiến hành các hoạt động chính trị nhằm có lợi nhất cho phe mình.

Châu Âu lúc bấy giờ chia làm 3 phe, và cả 3 phe đều xem 2 phe kia như kẻ thù tiềm năng

Continue reading Các diễn văn làm thay đổi thế giới – “trong thời bình phong trào Cộng sản không bao giờ đủ mạnh” – Iosif Vissarionovich Stalin →

Chào các bạn thân mến,

Ngày 1 tháng 9 năm 1939, 4:45 phút, chiến tranh Thế Giới 2 bùng nổ, Đức đột ngột tấn công Ba Lan trong đêm không hề có tuyên chiến.

Sáng ngày 1 tháng 9, bài diễn văn này của Adolf Hitler được đọc và nhanh chóng được biết đến ở nhiều nước trên thế giới (tuy đây chỉ là bài diễn văn đọc trước quốc hội Đức) với nội dung chủ yếu là các nước đồng minh đã ép Đức đến mức phải tiến hành chiến tranh thế giới, và người Đức buộc phải đánh trả vì nhân dân Đức, vì dân tộc Đức, vì nước Đức.

Tác động chủ yếu của bài diễn văn này là liều thuốc tinh thần kích động nhân dân Đức dấn thân vào cuộc chiến dài và gian khổ trước mắt (chứ thật ra, đối với phe Đồng Minh, bài diễn văn này không có nhiều tác dụng lắm).

Ngày nay, đọc lại bài diễn văn này, với tâm trạng khách quan, chúng ta sẽ dễ dàng thấy có rất nhiều sơ hở trong cách lập luận, cách xâu chuỗi và lý giải các sự kiện, cũng như các hành động đi đôi với bài diễn văn này. Có thể đơn cử vài ví dụ.

Continue reading Các diễn văn làm thay đổi thế giới – “Ý chí của chúng ta và nước Đức của chúng ta sẽ chiến thắng” – Hitler →

 
Neville Chamberlain (1869-1940) là Thủ tướng của nước Anh từ năm 1937 đến 1940. Ông được biết đến vì chính sách nhượng bộ của ông qua Hiệp định Munich (1938) đồng ý để Đức chiếm vùng Sudetenland của Tiệp khắc hầu tránh chiến tranh. Nhưng khi Đức tiếp tục tham vọng thống lãnh, xâm lấn Ba Lan, Chamberlain liền bãi bỏ chính sách nhượng bộ và lãnh đạo Anh quốc cùng với Liên minh Pháp chống lại Đức. Và Thế chiến thứ hai bắt đầu (1939-1945). Tám tháng sau, khi khối Liên minh buộc phải rút lui ra khỏi Na Uy, Chamberlain từ chức.

Continue reading Các diễn văn làm thay đổi thế giới – “Hòa bình cho thời đại của chúng ta” – Neville Chamberlain →

 

I BELIEVE IN THE LAW OF LOVE – Tôi tin tưởng vào luật lệ của tình yêu

Đó là kim chỉ nam cho một bài bào chữa trình bày trong bảy giờ đồng hồ của Clarence Seward Darrow trong vụ án Henry Sweet. Đây là vụ án đánh dấu một bước ngoặc của lịch sử nước Mỹ trong tiến trình khắc phục sự kỳ thị chủng tộc, tàn tích của chế độ nô lệ ngày xưa.

Dựa trên lập luận rằng chúng ta ai cũng có thành kiến, và cần gác bỏ thành kiến để xem xét lại vụ án, bài bào chữa cũng đã trình bày rất hay về vấn đề thành kiến của con người, với điển hình là thành kiến về sắc tộc và màu da.

Clarence Seward Darrow (18/4/1857 – 13/3/1938) là một luật sư người Mỹ, bào chữa trong nhiều án nổi tiếng, được mệnh danh là “luật sư đồng quê sừng sỏ” (“sophisticated country lawyer“). Ông cũng nổi tiếng về sự hài hước và học thuyết bất khả tri, điều đã giúp ông trở thành một trong những luật sư Mỹ nổi tiếng nhất và người hoạt động vì chủ nghĩa tự do dân sự (civil libertarians).

Continue reading Các diễn văn làm thay đổi thế giới – “Tôi tin tưởng vào luật lệ của tình yêu” – Clarence Darrow →