Chào anh chị em,

Xã hội không có công lý nghĩa là gì?

Một xã hội không có công lý là một xã hội không có luật, không có tòa án, chỉ có một người hay một nhóm người nắm hết quyền lực, và họ muốn làm gì thì làm, không ai cản được. Nói vắn tắt thì đó là một xã hội độc đoán và độc tài 100%.

Đương nhiên là nếu bạn sống trong một xã hội như thế bạn sẽ hoàn toàn tuyệt vọng vì bạn chẳng có quyền gì hết – các quyền tự do ngôn luận, tự do hội họp, tự do đi lại, tự do làm nghề mình muốn, tự do tôn giáo, quyền làm người… Tất cả mọi quyền của một người như ta thường thấy đều biến mất.

Một xã hội như thế có lẽ không có ở đâu trên thế giới ngày nay. Nhưng ở một mức nào đó thì có những nơi trên thế giới mà những tập đoàn lãnh đạo dùng quyền lực để hạn chế quá nhiều quyền tự do của người dân, thì chúng ta có thể gọi đó là một chế độ độc tài và không có công lý, hoặc công lý chỉ lớn bằng viên kẹo sô cô la mà năm thì mười họa một người dân mới được bố thí.

Hiện tượng độc đoán này tạo ra nhiều biểu tình, xuống đường (đôi khi bạo động) tạo ra nhiều cuộc chỉnh lý, đảo chính, thay đổi chính phủ, đôi khi truy tố đương kim lãnh đạo hay cựu lãnh đạo ở nhiều quốc gia. Nói chung là hỗn loạn. Chẳng có gì đáng mê.

Và lịch sử thường tái diễn ở nhiều nước như trong câu chuyện “Cầu cho bạo chúa sống lâu” kể về một mụ già ở thành Syracuse cầu nguyện cho ác vương.

Vua Dionysius I thành Syracuse, một bạo chúa người Hy Lạp, đã cai trị Syracuse (Sicily) từ năm 405 TCN đến năm 367 TCN với sự tàn bạo tột cùng, khiến người dân ai nấy đều mong mỏi ông ta sớm qua đời. Một lão bà sáng nào cũng vào giáo đường cầu xin thần linh cho vua sống lâu, thậm chí xin chết thay cho vua. Vua ngạc nhiên gọi vào và hỏi vì sao bà cầu nguyện cho vua như thế. Bà trả lời vua là khi bà còn trẻ, nước gặp hôn quân tàn bạo, bà cầu cho vua chết. Vua chết, vua mới lên thay còn tàn bạo hơn. Bà nhận ra: Vua chết đi, kẻ kế vị thường tệ hơn. Thà giữ vua hiện tại còn hơn đón nhận thảm họa lớn hơn từ vua mới.

Trong những hỗn loạn chính trị, nhiều khi người ta muốn lật đổ chính phủ mà không nghĩ đến và không biết phải làm gì cho tương lai, và điều đó dẫn đến chỉnh phủ mới còn tồi tệ hơn chính phủ cũ. Người dân ở các nước hỗn loạn đó get caught between a rock and a hard place (kẹt giữa một tảng đá và một chỗ cứng), nói theo kiểu Mỹ.

Dĩ nhiên là ai cũng biết cách tốt nhất để giải quyết vấn đề là mọi người, mọi phe phái, mọi tôn giáo, mọi đoàn thể trong nước ngồi lại với nhau để bàn luận và tìm đồng thuận để tạo lập hòa bình.

Điều này nói thì dễ nhưng làm thì khó, cho nên người ta thường cần các peacemakers, là những người uy tín trong nước hay ngoài nước giúp các bên tranh chấp ngồi lại với nhau để hòa giải và thiết lập hòa bình. Tỉ lệ thành công cho các cố gắng hòa giải thế này cũng thường chẳng mấy khích lệ cho lắm.

Mình nghĩ có lẽ là các bên nên quen ngồi cầu nguyện với nhau – mỗi người cầu thầm lặng với vị thần linh của mình. Mình có một người bạn, cựu sĩ quan Mỹ, là giám đốc một tổ chức thiện nguyện, tập trung vào giúp các bên trong cuộc nội chiến ở South Sudan hòa giải. Mỗi lần lãnh đạo các bên ngồi vào bàn với bạn, bạn đều có một người cầu nguyện cho cả nhóm. Có nhiều nhóm đánh nhau, nhưng nét chính thì có hai thế lực Hồi giáo và Tin lành chống nhau kịch liệt. Có một lúc bạn đã giúp họ có được một hiệp ước hòa bình, nhưng hình như hiệp ước đó cũng không sống lâu.

Mình vẫn nghĩ rằng cầu nguyện vẫn là điều chính yếu nhất, vì trong giết chóc hỗn loạn càng có nhiều người dân và lãnh đạo cầu nguyện cho hòa bình, năng lượng dịu dàng và yêu thương càng mạnh có thể giúp mọi người dịu lại phần nào. Đương nhiên là mọi người cần bảo nhau cầu nguyện cho hòa bình chung, không câu nguyện kiểu phe đảng như cầu nguyện cho bên chúng con thắng để có hòa bình. Cầu nguyện phe đảng thì chỉ làm cho chiến tranh tồi tệ hơn.

Với yêu thương,

Hoành

o0o

Despair in a society devoid of justice

Dear Brothers and Sisters,

What does a society without justice look like?

A society without justice is one devoid of laws and courts; instead, a single person or a small group holds absolute power, acting entirely at their own whim with no one to stop them. In short, it is a completely authoritarian and dictatorial society.

Naturally, living in such a society would leave you utterly hopeless, as you would possess no rights whatsoever—no freedom of speech, freedom of assembly, freedom of movement, choice of profession, or religion, nor even basic human rights. All the rights we typically take for granted would vanish.

Such a society likely does not exist anywhere in the world today. However, there are places where ruling cliques use their power to severely curtail citizens’ freedoms; these can be described as authoritarian regimes lacking justice—or where justice is as meager as a piece of chocolate, tossed to a citizen only once in a blue moon.

This authoritarianism sparks protests and street demonstrations (sometimes violent), as well as political upheavals, coups, and regime changes—sometimes even leading to the prosecution of current or former leaders. In short, it creates chaos. It is hardly an enviable state of affairs.

History often repeats itself in many countries, much like the story “May the Tyrant Live Long,” which tells of an old woman in Syracuse praying for a wicked king.

Dionysius I of Syracuse, a Greek tyrant, ruled Syracuse, Sicily from 405 BC to 367 BC with great cruelty, and the people all wished for his early demise. Yet, every morning, an old woman would go to the temple to pray that the gods grant the king a long life—even offering to die in his place. Intrigued, the king summoned her and asked why she prayed for him in such a way. She replied that in her young age, when the country was ruled by a cruel tyrant, and prayed for his death. But, when a king died, his successor was even more brutal. She realized that the replacement was frequently worse than the predecessor; it was better to keep the current ruler than to face the greater disaster a new one might bring.

Amidst political turmoil, people often seek to overthrow a government without considering the future or knowing what to do next, resulting in a new administration that is even worse than the old one. Citizens in such chaotic nations find themselves—to use an American idiom—”caught between a rock and a hard place.”

Of course, everyone knows the ideal solution: for all people, factions, religious groups, and organizations within the country to sit down together, deliberate, and reach a consensus to establish peace.

Easier said than done, however. That is why “peacemakers”—respected figures from within the country or abroad—are often needed to bring conflicting parties together for reconciliation and peace-building. Yet, the success rate of such reconciliation efforts is rarely very encouraging.

I believe the parties should perhaps get used to sitting and praying together—each person silently addressing their own deity. I have a friend, former U.S. officer, later director of a charity—who focuses on helping opposing sides in the South Sudanese civil war reconcile. Whenever leaders from the conflicting factions sit down with him, he ensures someone leads the group in prayer. While there are many warring groups, the conflict is primarily defined by a fierce struggle between Muslim and Protestant forces. At one point, he helped them secure a peace treaty, though it seems that agreement did not last long.

I still believe that prayer is the most essential element; amidst the chaos and bloodshed, the more citizens and leaders pray for peace, the stronger the energy of gentleness and love becomes—potentially helping to soothe everyone’s spirits to some degree. Naturally, we need to encourage one another to pray for peace for all—not to pray in a partisan way, such as asking for our side to win so that peace may be achieved. Partisan prayer only makes war worse.

With compassion,

Hoành

o0o

© copyright 2026
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
http://www.dotchuoinon.com