Mong mọi người dân Việt Nam đều có việc làm thỏa đáng (là việc làm chất lượng, đảm bảo an toàn, phẩm giá, công bằng và tiếng nói tại nơi làm việc).
Phạm Thu Hương
***
Việc làm cho thanh niên
Thanh niên Việt Nam trên hành trình xây dựng con đường đến việc làm thỏa đáng
Ba bạn trẻ Việt Nam vượt qua những rào cản để tiếp cận việc làm thỏa đáng và từng bước tìm được hướng đi cho mình thông qua sự hỗ trợ của Mạng lưới Thanh niên Việt Nam vì Việc làm thỏa đáng và Việc làm xanh, một sáng kiến thuộc Chương trình Đối tác ILO-Hàn Quốc.
26 tháng 3 năm 2026
Nội dung cũng có sẵn bằng:English
HÀ NỘI (Tin tức ILO) – Việc làm thỏa đáng là việc làm chất lượng, đảm bảo an toàn, phẩm giá, công bằng và tiếng nói tại nơi làm việc. Đối với thanh niên, đó còn là cơ hội đào tạo, phát triển kỹ năng và quá trình chuyển tiếp an toàn và thuận lợi từ trường học sang thị trường lao động. Đảm bảo việc làm thỏa đáng cho thanh niên không chỉ là quyền lợi, mà còn là động lực phát triển kinh tế bền vững và nền tảng để xây dựng một xã hội công bằng.
Với nhiều bạn trẻ Việt Nam, hành trình tiếp cận việc làm thỏa đáng vẫn còn dài và không ít chông gai. Tỷ lệ thất nghiệp trong nhóm thanh niên từ 15 đến 24 tuổi vẫn ở mức khoảng 9,0% – cao gấp gần bốn lần mức bình quân cả nước. Bên cạnh đó, không ít bạn trẻ làm việc trong khu vực phi chính thức, với điều kiện lao động bấp bênh, ít cơ hội phát triển nghề nghiệp và hạn chế tiếp cận an sinh xã hội. Thực trạng này phản ánh những thách thức kéo dài: từ khoảng cách kỹ năng, thiếu định hướng nghề nghiệp chất lượng, hạn chế tiếp cận thông tin thị trường lao động cho đến sự chênh lệch và bất bình đẳng về cơ hội giữa các vùng miền.
Không ai hiểu điều đó thấm thía hơn Nguyễn Hữu Quân, người con sinh ra và lớn lên ở Hà Giang, nơi tuổi thơ in đậm hình ảnh núi đá, ruộng bậc thang và những bản làng còn nhiều thiếu thốn. Suốt mười hai năm phổ thông, Quân chưa từng ôm ấp một ước mơ hay định hướng rõ ràng về đại học hay bất cứ điều gì vượt ra ngoài ranh giới quen thuộc của mảnh đất mình sinh ra. Nhưng ở tuổi mười tám, một câu hỏi giản dị đã thay đổi tất cả: “Nếu không bước thêm một bước, liệu sau này mình có hối tiếc?” Quân nộp một bộ hồ sơ vào duy nhất một ngôi trường đại học, không có kế hoạch dự phòng, không có định hướng nào.
Câu hỏi về định hướng và cơ hội nghề nghiệp cũng là điều mà Tạ Khánh Linh – cựu học sinh Hà Nội, tốt nghiệp cử nhân ngành kinh doanh quốc tế – phải trăn trở nhiều ngày tháng. Không phải là thiếu cơ hội tiếp cận giáo dục, với Khánh Linh, đó là làm thế nào để tìm cho mình một hướng đi phù hợp với đam mê và năng lực của mình, đồng thời, thu hẹp khoảng cách giữa những gì trường học trang bị và những gì thị trường lao động thực sự đòi hỏi. Có một khoảng thời gian hồ sơ ứng tuyển của Linh liên tục bị từ chối, áp lực dồn lên từng tuần, và câu hỏi “Mình có phù hợp không?” bắt đầu gặm nhấm sự tự tin của một người vốn khá tự hào về năng lực học tập của mình như Linh.
Với Khánh Linh và Tú Anh – chuyên viên truyền thông tại một trường đại học tại Hà Nội – một trong những thành viên sáng lập chủ chốt page Mạng lưới Thanh niên Việt Nam vì Việc làm thỏa đáng, Việc làm xanh – đây chính là vai trò mà mạng lưới thanh niên của ILO đang thực sự lấp đầy: không phải một chương trình trao học bổng hay giới thiệu việc làm, mà là một không gian để người trẻ kết nối, tiếp tục học, tiếp tục thử, và tiếp tục tin vào mình khi thị trường chưa sẵn sàng tin trước.
Tú Anh mô tả hành trình nghề nghiệp của mình bằng cụm từ “thử và sai”, và nói điều đó không chút ngại ngùng, bởi với Tú Anh, điều đáng tự hào không phải là thành công đến từ đâu, mà là nỗ lực không vay mượn của chính mình. Điều Tú Anh học hỏi được nhiều nhất từ Mạng lưới đến từ những con người Tú Anh gặp ở đó. Tú Anh kể về từng thành viên Mạng lưới như thể đang vẽ một bức chân dung tập thể: người lúc nào cũng trăn trở làm sao giúp các bạn thể hiện được năng lực tốt nhất, người nhẹ nhàng nhưng có trách nhiệm đến từng chi tiết nhỏ, người nhanh nhẹn và đa năng, người tích cực đến mức “nhạc nào cũng nhảy”. Mỗi người, trong mắt Tú Anh, là một bài học, không phải từ giáo trình, mà là bài học về cách sống đúng với giá trị của mình. Đó cũng là thứ Tú Anh muốn mang lại cho sinh viên trong chương trình định hướng nghề nghiệp mà mình đang ấp ủ, cùng với những dự án về sức khỏe tinh thần, bởi theo Tú Anh, một người trẻ chỉ có thể thực sự nỗ lực khi họ vững vàng từ bên trong.
Nếu Tú Anh tìm thấy sức mạnh qua những thành viên cô gặp và làm việc trong Mạng lưới, thì Khánh Linh tìm lại sự tự tin qua cơ hội và từng kỹ năng được “mở khóa”. “Lần đầu tiên được phát biểu tại Hội thảo nghiên cứu của ILO với vai trò đại diện thanh niên, lại được các chuyên gia dày dặn kinh nghiệm lắng nghe và trao đổi, em thật sự rất xúc động. Em nhận ra rằng thanh niên hoàn toàn có thể đóng góp để tiếng nói của mình được phản ánh vào các chương trình và giải pháp dành cho chính giới trẻ” – Linh chia sẻ.
Từ cảm xúc ấy, Linh trở nên tự tin và chủ động hơn trong các hoạt động nghiên cứu và truyền thông của Mạng lưới. Sự trưởng thành từng ngày đã giúp Linh tìm được một công việc phù hợp – phụ trách điều phối các hoạt động thu hút nhân tài và hỗ trợ định hướng nghề nghiệp cho học sinh, sinh viên tại một trường đại học có tiếng. Không dừng lại ở đó, Linh cùng các bạn đồng sáng lập Đài hướng nghiệp thanh niên COFY và đã quay về chính ngôi trường cũ để tổ chức buổi hướng nghiệp cho các em học sinh, nơi Linh từng là một trong những bạn trẻ “giỏi mà chưa biết mình giỏi gì và muốn gì” và “”cần ai đó tư vấn để nhận ra tiềm năng của bản thân”.
Trong khi đó, Quân chọn một con đường khác: quay trở về và mở đường cho những người chưa có cơ hội được bước đi như anh. Sau bốn năm đại học, anh sáng lập Ước Mơ Vùng Biên – một tổ chức cộng đồng do thanh niên dẫn dắt với sứ mệnh giản dị nhưng không nhỏ: để bất kỳ bạn trẻ nào, dù sinh ra ở đâu, cũng có thêm cơ hội tin vào chính mình. Khi gia nhập Mạng lưới Thanh niên vì Việc làm Thỏa đáng, Việc làm xanh, hỗ trợ bởi Chương trình Đối tác ILO-Hàn Quốc, Quân lần đầu tiếp cận với tư duy về việc làm thỏa đáng và nhận ra rằng những gì anh đang làm ở vùng biên cần được đặt trong một tầm nhìn rộng hơn: không chỉ tạo ra việc làm, mà phải là việc làm tử tế, an toàn, công bằng và có tương lai, không chỉ có “nghề” mà còn phải có phẩm giá.
Tháng 1 năm 2026, Ước Mơ Vùng Biên tổ chức tọa đàm “Việc làm xanh & Cơ hội cho giới trẻ” tại Đại học Đại Nam, thu hút hơn 117 người tham dự trực tiếp cùng gần 50.000 lượt tiếp cận trên mạng xã hội. Với Quân, điều khiến anh xúc động hơn bất kỳ con số nào là khoảnh khắc nghe một bạn trẻ vùng biên lần đầu tiên nói về “nghề nghiệp bền vững”, về quyền lợi lao động – những khái niệm mà trước đây tưởng như chỉ thuộc về thế giới của người khác.
ILO tin rằng thanh niên không chỉ là những người hưởng lợi từ các chính sách việc làm, mà còn là tác nhân tích cực trong việc định hình thị trường lao động của chính họ. Quân, Linh, Tú Anh, mỗi người theo cách riêng, đang hiện thực hóa niềm tin đó: họ học, họ kết nối, họ tạo ra cơ hội, và họ thúc đẩy những bạn trẻ khác cùng đi. Thông qua Mạng lưới Thanh niên vì Việc làm Thỏa đáng và Việc làm Xanh, Chương trình Đối tác ILO – Hàn Quốc cam kết tạo ra những không gian như thế, nơi người trẻ được lắng nghe, được trang bị, và được tin tưởng để thúc đẩy sự thay đổi mà Việt Nam cần hướng tới: một nền kinh tế xanh hơn, bao trùm hơn, và không bỏ lại ai phía sau.
Đọt Chuối Non 