Thiện v. Ác

Chào các bạn,

Cuộc chiến thiện ác đã thường được nhắc đến trong đủ mọi loại kinh sách và thực sự đã diễn ra trong lịch sử loài người với rất nhiều cuộc chiến máu me tràn ngập, từ những cuộc chiến có tính cách tôn giáo đến những cuộc chiến có tính xâm lăng hoặc tự vệ. Con người thường luôn chia ra phe ta và phe địch, là phe ta luôn thiện, phe địch luôn ác. Đương nhiên ai cũng có thể thấy được đó là một tình trạng si mê điên rồ, vì nếu ai cũng thấy chính mình là thiện thì mọi cuộc chiến đều là cuộc chiến của những người thấy mình là thiện đánh nhau. Thế thì ai ác?

Có lẽ nói gần đúng nhất là mọi người đều tin rằng mình thiện và đánh nhau vì điên, hay đánh nhau vì thấy người kia là ác. Có một cái gì đó không ổn trong đầu, hay ít nhất là không ổn trong con mắt. Nhà Phật gọi đó là hư vọng – cái nhìn không thật (vọng là nhìn, hư là không thật). Nói tóm lại là si mê – ngu dốt, chẳng biết.

Nhưng thực sự là có thiện, có ác. Nếu bạn cầm súng đi lòng vòng gặp ai cũng bắn chẳng lý do gì thì đó là ác. Nếu bạn gặp ai cũng chào hỏi tử tế, ân cần hỏi han, thì đó là thiện. Không lẫn lộn thiện ác được.

Nhưng đây là vấn đề: Thiện hay ác, như là hai khái niệm trừu tượng, thì rất rõ ràng, dễ phân biệt. Nhưng (1) khi áp dụng vào thực tế thì khó, vì giết người chẳng nhất thiết là ác, mà còn tùy đủ thứ chuyện như là giết ai, lý do gì, tại sao, cố tình hay vô ý, tấn công hay tự vệ, người có tội hay không tội, tội gì, người có quyền dùng vũ lực hay không… Nói chung là đủ thứ rối rắm – tốt cho nghề luật sư – để phân định vụ giết người đó là thiện, hay ác, hay trung tính…

Và (2) khi áp dụng thiện ác vào người, để phân định người thiện người ác, thì hoàn toàn sai. Con người ai cũng có chút thiện chút ác, chẳng thể phân chia người thiện người ác. Tui với anh cũng làng nhàng thiện ác như nhau, OK? Cho nên tư duy kiểu tôi thiện anh ác, hay phe ta thiện phe địch ác, thì luôn có một cái gì đó không ổn và thiếu chân thật.

Chính vì vậy mà giải quyết các vấn đề bằng cách cùng thảo luận để giải quyết – giữa hai ta có một vấn đề, vậy chúng mình cùng nghiên cứu để tìm cách giải quyết, thì có lý và hiệu quả hơn là đánh nhau thiện ác để giải quyết vấn đề. Đánh nhau thì có thắng có thua, nhưng chưa chắc đã giải quyết được vấn đề – như là tranh chấp đất đai – vì mình đánh nhau chết hết rồi thì có thể đám con cháu vẫn còn tiếp tục đánh nhau, và miếng đất còn nằm ì ra đó chẳng ai giải quyết rốt ráo gì được.

Chính vì vậy mà mọi vị thầy điều dạy chúng ta không phân biệt, vượt lên trên thiện ác, để mà sống. Vượt lên trên khỏi tầng hư vọng, để có được một cái nhình chính xác hơn về nhau (mọi người đều có Phật tính) và về vấn đề (rẻo đất này thì thực sự có quan trọng gì mà phải tốn hơi nhiều thế).

Cho nên các bạn, có nhiều tầng tư duy, tầng nhìn khác nhau. Cùng một vấn đề và cùng những người như thế, ở tầng này thì ta thấy vấn đề cực lớn và rối rắm, lên tầng lên thì thấy vấn đề cực nhỏ, không đáng quan tâm, và thường khi cũng chẳng còn là vấn đề gì cả.

Điều chính là bạn lên được tầng trên.

Cách nào?

Nếu bạn có con nhỏ hay em út nhỏ. Hãy nhìn chúng nó giành nhau, đánh nhau khóc ầm ỉ chỉ vì một cái kẹo. Bạn sẽ hiểu thế nào là hư vọng. Và bạn chỉ cần nói: “Cuộc đời có nhiều hư vọng, mình đừng vướng vào.” Chỉ vậy thôi.

Chúc các bạn luôn có chân vọng – cái nhìn thật (không phải là nhìn chân 🙂 ).

Mến,

Hoành

© copyright 2022
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một bình luận về “Thiện v. Ác”

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s