Làm như vậy là sai, có lỗi với dân

() – Số 73 QUANG ĐẠI – ĐĂNG KHOA – 10:14 AM, 01/04/2015

Chị Nguyễn Thị Hà rơi nước mắt vì khánh kiệt bởi mang bệnh hiểm nghèo nhưng không được hộ nghèo. Ảnh: Đ K-Q Đ

Tỉnh giao chỉ tiêu từng năm cho cấp huyện với ý đồ “để phấn đấu”, rồi thì huyện giao về xã cũng nói là “để phấn đấu” chứ không bắt buộc. Với những người thực hiện chủ trương dù kêu khó, nhưng bằng mọi cách phải thực hiện “đạt và vượt” chỉ tiêu vì uy tín, vì thành tích địa phương. Trong gần 5 năm qua, cách làm đó tại Nghệ An tạo ra những con số thống kê rất đáng kinh ngạc, thậm chí ở một số địa phương dù dân rất nghèo, nhưng lại có tốc độ giảm nghèo “siêu tốc”. Ông Hoàng Viết Đường – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An – khẳng định “làm như vậy là sai, có lỗi với dân”.

Cán bộ phải chịu trách nhiệm…

Công cuộc xây dựng nông thôn mới đang được triển khai rầm rộ ở Nghệ An cũng như cả nước. Một trong những tiêu chí của xã đạt chuẩn, hay còn gọi là “về đích” nông thôn mới là có tỉ lệ hộ nghèo dưới 5%. Thực tế cho thấy phải là xã có kinh tế phát triển rất mạnh mới đạt chuẩn nông thôn mới. Điều này đã khiến chúng tôi ngạc nhiên khi một xã vùng ven biển, dân sống bằng nghề muối và nghề nông như An Hòa (Quỳnh Lưu) lại có tỉ lệ hộ nghèo “về đích” sớm, dưới 5%, chính xác là 4,87%. Ngay ông Chủ tịch xã Nguyễn Xuân Quyết cũng than thở, đời sống người dân nơi đây còn khó khăn lắm, thế nhưng chỉ tiêu giảm nghèo của huyện giao vẫn tiếp tục giảm theo từng năm.

“Nói thật với các anh, huyện giao như vậy, nhưng chúng tôi cũng thấy rất khó, không biết có đạt được hay không” – ông Cao Thanh Long – Phó Chủ tịch xã – bộc bạch. “Dân làm muối, tính ra tỉ lệ nghèo cao lắm, ai cũng nghèo như nhau cả, như tôi đây cũng nghèo. Nhưng mà cán bộ không cho nghèo, vì tỉ lệ nghèo càng thấp thì thành tích của cán bộ càng cao” – ông Hồ Vĩnh Thanh – xóm trưởng xóm Hồng Phong – ví von. Cái nỗi “không được nghèo” còn được ông Hồ Viết Hùng – trưởng xóm Quyết Thắng – khẳng định lại.

Năm 2015, xóm Quyết Thắng chỉ còn 11/190 hộ nghèo, 16 hộ cận nghèo. Nhưng đây là số hộ nghèo “theo chỉ tiêu” trên giao, nên xóm chỉ bầu có chừng ấy, nhưng trong thực tế còn cao hơn nhiều. An Hòa có tốc độ giảm nghèo một cách đáng kinh ngạc: Từ 397 hộ nghèo, 614 hộ cận nghèo năm 2012, đến năm 2014 chỉ còn 124 hộ nghèo, 148 hộ cận nghèo trên tổng số 2.590 hộ dân!

Dù khẳng định việc bình bầu hộ nghèo là đúng thực tế, ông Lê Văn Phượng – Chủ tịch UBND xã Hưng Lĩnh (Hưng Nguyên) – vẫn thừa nhận, hộ ông Hoàng Nghĩa Lập (xóm 7) là “nghèo thật, khổ thật”, nhưng không được hộ nghèo là do “xóm không bầu”. Trớ trêu dù không có tên trong danh sách hộ nghèo, nhưng dịp tết vừa qua xã xét thấy hộ ông Lập đói thật nên “đặc cách” cho nhận gạo cứu đói.

Và hiện tượng này không chỉ có ở Hưng Lĩnh. “Đối với Hưng Lĩnh, huyện cũng có định hướng bình xét theo thực tế là khoảng 7 – 8% là vì huyện cũng nói, một huyện kề thành phố Vinh mà tỉ lệ hộ nghèo cao quá không được; thứ hai là theo chuẩn nông thôn mới thì tỉ lệ hộ nghèo dưới 5%, cho nên cũng phải hạ dần” – ông Phượng giải thích về nguyên nhân tỉ lệ hộ nghèo của xã chỉ nằm ở khoảng 7 – 8% và phải “hạ dần” theo từng năm. Cũng theo ông Phượng, năm 2012, tỉ lệ hộ nghèo của xã còn cao hơn 12%. Ông Phượng nói cố gắng “hạ dần” và cũng than thở những căng thẳng, vất vả vào mỗi dịp bình xét hộ nghèo ở các thôn xóm.

Ông Nguyễn Đăng Dương – Phó Giám đốc Sở LĐTBXH Nghệ An – khẳng định có việc tỉnh giao chỉ tiêu, kế hoạch giảm nghèo cho các huyện theo từng năm. “Việc giao chỉ tiêu kế hoạch là dựa trên tình hình thực tế của mỗi địa phương, và cũng giao để các địa phương phấn đấu, chứ không phải bắt thực hiện bằng được, và nếu địa phương nào có tỉ lệ hộ nghèo cao hơn chỉ tiêu được giao thì cán bộ cũng không bị kỷ luật gì cả, miễn là đúng với thực tế”. Tuy nhiên, ông Lê Văn Khang – Chủ tịch UBND huyện Nghi Lộc – lại khẳng định: “Nếu địa phương nào thực hiện không đạt chỉ tiêu, kế hoạch giảm nghèo được giao thì cán bộ phải chịu trách nhiệm”.

Ông Khang cũng khẳng định việc giao chỉ tiêu, kế hoạch giảm nghèo được thực hiện theo kiểu “cui đánh đục, đục đánh khăng”: “Tỉnh giao cho huyện, huyện giao cho các xã, xã lại giao cho các thôn”. Ông Khang cũng công nhận trong việc giao chỉ tiêu kế hoạch giảm nghèo cho các địa phương còn bất cập: “Không chỉ Nghi Lộc mà nhiều huyện khác đều kêu chỉ tiêu tỉnh giao căng quá”.

Không thể chấp nhận được

Trao đổi với chúng tôi, ông Hoàng Viết Đường – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An – nói rằng ông chưa biết việc ở các địa phương phân bổ chỉ tiêu giảm nghèo về tận xóm, vì mới phụ trách mảng chính sách chưa đầy 2 tháng. Tuy nhiên, khi nghe chúng tôi trình bày chứng cứ phản ánh hiện tượng các địa phương phân bổ chỉ tiêu giảm nghèo về tận xóm và vì áp lực chỉ tiêu mà cho dân “thoát nghèo” không đúng thực tế, ông Hoàng Viết Đường nói “đó là điều không thể chấp nhận được.

Đại hội các cấp đều đặt ra chỉ tiêu giảm nghèo, đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng mà hệ thống chính trị phải tập trung làm cho được, làm thực chất để tăng thu nhập, tạo công ăn việc làm, hỗ trợ cho người dân thoát nghèo một cách bền vững, chứ không thể giảm bằng cách bầu. Nếu địa phương nào làm như vậy là sai, có lỗi với dân” – ông Đường nói. Tuy nhiên, ông Đường cũng cho biết một khi đã đặt ra chỉ tiêu để phấn đấu, nếu địa phương, cơ sở nào không đạt, thì nảy sinh vấn đề cần xem xét lại sự quan tâm, trách nhiệm của cán bộ đối với nhiệm vụ xóa đói giảm nghèo.

Một thực trạng khá phổ biến: Các hộ “thoát nghèo” lại rơi xuống danh sách cận nghèo, trong khi chênh lệch về thu nhập giữa hai đối tượng này chẳng đáng là bao. Ở vùng nông thôn, hộ nào có thu nhập bình quân dưới 400.000 đồng/người/tháng là hộ “nghèo”, còn trên mức ấy và dưới 520.000 đồng là “cận nghèo”.

Trong quá trình tìm hiểu về thực trạng xóa đói giảm nghèo ở Nghệ An, điều chúng tôi quan tâm là các giải pháp để giúp dân thoát nghèo một cách bền vững. Một kết quả khá giống nhau và khá chung chung hầu như đã trở thành “công thức” ở nhiều cán bộ là cho vay vốn, giải quyết việc làm… với quan niệm “cho cần câu thay vì cho cá”. Nói thì dễ, nhưng trong thực tế thì lại hết sức khó khăn trong điều kiện hiện nay, nguồn vốn vay cho hộ nghèo có hạn mức thấp, may lắm chỉ mua được con bò, vài con lợn chăn nuôi, chưa kịp trả nợ thì đã được đưa vào danh sách “thoát nghèo” một cách tức tưởi… Khâu giải quyết việc làm cho người nghèo là vô cùng nan giải, thực chất hiện nay hầu như vẫn đang để cho người nghèo “tự bơi” là chính.

Nhiều cán bộ công nhận, chuẩn nghèo hiện tại đã không còn phù hợp, nếu không nói là lạc hậu. “Cái này là do quá trình trượt giá qua từng năm, nên sau một giai đoạn trở nên không còn phù hợp, cần phải xây dựng lại” – ý kiến của ông Nguyễn Đăng Dương – Phó Giám đốc Sở LĐTBXH Nghệ An. Theo ông Dương, vì đặc thù cuộc sống ở vùng nông thôn, nên để đánh giá, khảo sát chính xác mức thu nhập của các hộ dân là hết sức khó khăn.

“Cũng có một số địa phương, thôn xóm, chỗ này, chỗ kia bình xét hộ nghèo chưa sát thực tế” – ông Lê Văn Khang – Chủ tịch UBND huyện Nghi Lộc – cho hay. Sắp tới đây, khi chuẩn nghèo mới được xác định lại, được nâng lên, tỉ lệ hộ nghèo ở Nghệ An sẽ tăng vọt, tất yếu phá vỡ những “chỉ tiêu, kế hoạch” trước đây. Ngay cả với mức chuẩn nghèo hiện tại, nếu không có sự khống chế của “chỉ tiêu, kế hoạch”, thì tỉ lệ hộ nghèo trong thực tế ở không ít địa phương vẫn cao hơn con số trong các báo cáo.

Một khi có những địa phương còn chưa dám nhìn thẳng vào sự thực, giảm nghèo theo chỉ tiêu kế hoạch trong đó không loại trừ mục tiêu “làm đẹp” báo cáo mà chưa đi vào thực chất, thì cái vòng quanh quẩn “thoát nghèo” – “cận nghèo” – “tái nghèo” của dân sẽ còn lặp lại. Kiểu giảm nghèo theo kiểu “đà điểu rúc đầu vào cát” này đem lại thành tích cho một số cán bộ, còn hậu quả thuộc về dân nghèo; và trong không ít trường hợp, đã đẩy người dân vào vòng cùng quẫn. Ông Hoàng Viết Đường nói “làm như vậy là sai, có lỗi với dân”…

Cũng là ứng xử với người nghèo, ở xã Phước Bình (huyện Bác Ái, tỉnh Ninh Thuận), có một hành xử đẹp và chưa có tiền lệ: Lãnh đạo, người dân đồng thuận từ chối nhận gạo cứu đói để nhường cho một xã khác mà họ thấy là còn khó khăn hơn mình. Mời bạn đọc đón xem bài viết trên Báo Lao Động số ra ngày mai. LAO ĐỘNG

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Tư duy tích cực mỗi ngày

%d người thích bài này: