Người dịch: Nguyễn Thùy Dương
Biên tập: Nguyễn Thu Trang

MỆNH LỆNH NĂNG LƯỢNG BẮT BUỘC:
100% TÁI TẠO NGAY BÂY GIỜ

CHƯƠNG 1: Không Có Lựa Chọn Nào Khác Ngoài Năng Lượng Tái Tạo (Phần 2)

1A. Sức mạnh của hệ thống đã được thiết lập:
Quan điểm thế giới về cung cấp năng lượng hóa thạch và năng lượng hạt nhân

Trong nhiều thập kỉ, năng lượng hạt nhân đã làm chệch hướng sự quan tâm khỏi thực tế là năng lượng tái tạo là nguồn thay thế căn bản cho năng lượng hóa thạch. Năng lượng hạt nhân đã từng được cho là có vai trò đầu tàu, thậm chí là độc nhất trong việc cung cấp năng lượng trong thời kì hậu-năng-lượng-hóa-thạch. Nếu năm mươi năm trước, chúng ta đã chú trọng vào năng lượng tái tạo thay vì năng lượng hạt nhân thì chúng ta có lẽ đã không phải đối mặt với những mối đe dọa khí hậu hiện tại ảnh hưởng tới nền văn minh Trái Đất.

Chúng ta có lẽ đã không phải tiến hành các cuộc chiến tranh tài nguyên như Chiến tranh vùng vịnh hay Chiến tranh Iraq. Ô nhiễm không khí và bệnh tật đã có thể giảm thiểu đáng kể. Chúng ta có thể đã không có chất thải phóng xạ, thứ mà chúng ta không biết phải lưu trữ an toàn và lâu dài ở đâu, khi nào và theo cách nào, cũng như những vấn đề và chi phí liên quan đang đè nặng lên chúng ta trong khoảng thời gian dài quá sức tưởng tượng. Chúng ta đã có thể có nền công nghiệp với công nghệ sạch, có ít hoặc không có dân tị nạn do vấn đề môi trường, và giảm bớt đói nghèo ở các nước đang phát triển. Hôm nay chúng ta đã có thể sống trong một thế giới không có mối lo chung về tương lai. Nền văn minh thế giới đã có thể chắc chắn để lại cho thế hệ sau những cơ hội tương đương hiện tại thay vì chất chồng những gánh nặng không thể chịu nổi lên thế hệ sau.

Những kịch bản giả định này còn hơn cả sự hồi tưởng tiếc nuối khi mà trong thập niên 1950 thực tế đã có nhiều cơ hội phát triển công nghệ năng lượng tái tạo hơn năng lượng hạt nhân. Thậm chí trước khi nhà máy điện hạt nhân được xây dựng, kinh nghiệm về sản xuất năng lượng tái tạo đã được phổ biến. Người ta đã biết làm thế nào để sản xuất điện từ gió khi Poul la Cour, một thầy giáo người Đan Mạch, xây dựng nhà máy điện gió đầu tiên năm 1891. Trong những năm 1930, vài triệu máy phát điện năng lượng gió đã hoạt động trong các vùng nông nghiệp của Hoa Kỳ.⁴

Pháp đã chứng minh cách sản xuất điện năng trong nhà máy nhiệt điện năng lượng mặt trời, thể hiện trong cuốn sách The Golden Coal (Than Vàng –ND) của Marcel Perrot. Công nghệ sản xuất điện sử dụng quang điện cũng có những bước tiến trong những năm 1950. Công nghệ này ban đầu được phát triển trong du hành vũ trụ, theo bài phân tích chuyên đề về lịch sử về công nghệ này của Wolfgang Palz.⁶

Điện năng có thể được sản xuất từ tuabin chạy bằng sức nước, đó là một kiến thức thông thường trong mọi trường hợp: lịch sử sản xuất điện năng bắt đầu bằng nhiều nhà máy thủy điện cỡ nhỏ trước khi xuất hiện xu hướng các nhà máy thủy điện cỡ lớn và các hồ chứa có cỡ ngày càng lớn hơn. Các nhà máy điện phi tập trung trên các dòng sông luôn mang lại tiềm năng to lớn, nhưng việc này ngày càng bị phớt lờ.

Có đầy rẫy các ví dụ khác như việc sử dụng khí sinh học cũng như nhiên liệu từ sinh khối. Công nghệ cần thiết để phát triển những giải pháp như vậy thành các hệ thống cung cấp điện năng đáng tin cậy luôn ít phức tạp và rẻ tiền hơn so với công nghệ trong năng lượng hạt nhân. Tuy nhiên, bất chấp việc năng lượng tái tạo tiếp tục bị phân biệt đối xử so với năng lượng hạt nhân trong các chính sách nghiên cứu quốc gia, ngày nay các cơ hội công nghệ và kinh tế khi chuyển đổi sang năng lượng tái tạo đã phát triển đến mức việc hoàn toàn chuyển đổi hệ thống cung cấp điện năng của chúng ta có thể được thực hiện dễ dàng mà không cần trì hoãn thêm nữa, cho phép chúng ta vạch giới hạn kết thúc cho kỉ nguyên hạt nhân và nhiên liệu hóa thạch.

Trong thế kỉ 20, sản xuất điện năng dựa trên nhiên liệu hóa thạch và năng lượng hạt nhân trở thành mô hình chung trong cung cấp năng lượng, liên quan đến việc cố định với các nhà máy điện cỡ lớn và các mạng lưới cung cấp điện được xây dựng để đáp ứng cho chúng (mô hình tập trung –ND). Những mô hình chung được áp dụng toàn diện sau một vài thế hệ đã trở thành tiên đề, ví dụ như các giả định cơ bản không còn cần phải chứng minh nữa và các nghi vấn về chúng trở thành điều cấm kị.

Trong thế giới khoa học, những mô hình này trở thành kiểu mẫu, quyết định các trường phái tư tưởng và loại trừ tranh cãi. Sự đồng thuận khoa học này được mang cả vào chính trị, kinh doanh và xã hội như một thể thống nhất. Nó xác định những quyết định dưới dạng vật chất, trở thành điều tất yếu đối với số đông quần chúng. Con người thường cố gắng hiểu thế giới theo cách họ nhìn nhận và thông qua các dạng hành vi của họ. Một mô hình kiểu mẫu trở thành quan điểm quốc tế, và quan điểm này quyết định suy nghĩ và hành động của chúng ta một cách vô thức, kể cả khi những lựa chọn khác được đưa ra. Các mô hình kiểu mẫu này càng dai dẳng ở nơi mà các bên có lợi ích lớn với khả năng tác động đến ý kiến của người khác quyết tâm ủng hộ chúng. Kết quả là một cách nhìn phiến diện và nhận thức hạn chế.

Một ví dụ lịch sử nổi tiếng nhất về sự ngoan cố trung thành với một quan điểm quốc tế cụ thể là quan điểm của Nhà thờ công giáo đối với phát hiện Trái Đất quay xung quanh Mặt Trời. Khám phá của nhà thiên văn Nicolaus Copernicus (1473—1543) mâu thuẫn với thuyết địa tâm, học thuyết đã trở thành tín điều của nhà thờ, cho rằng Trái Đất là trung tâm vũ trụ và loài người là trung tâm của tạo hóa. Tuy nhiên cuộc xung đột xung quanh khám phá này chỉ bùng lên khi thuyết nhật tâm đề xuất bởi Galileo Galilei (1564-1642), nhà khoa học nổi tiếng nhất thời bấy giờ, được thừa nhận và phổ biến. Hậu quả là Galileo bị buộc tội dị giáo. Phải mất gần 360 năm Galileo mới được công khai minh oan bởi giáo hoàng John Paul II vào năm 1992 (sau một quá trình kiểm tra kéo dài 13 năm!), khi thuyết nhật tâm đã được thế giới công nhận từ lâu.

Sự thừa nhận năng lượng tái tạo mang đến triển vọng toàn cầu đối với việc cung cấp năng lượng đáp ứng nhu cầu của nhân loại là biểu tượng của sự thay đổi trong suy nghĩ về năng lượng và tính thực tiễn của việc cung cấp năng lượng, tương quan với sự thay đổi gây ra bởi Copernicus và Galileo. Thái độ khinh thị năng lượng tái tạo và việc gán cho những người ủng hộ là dị giáo đã không kéo dài như điều đã từng xảy ra dưới thời Galileo, nhưng hậu quả của sự trì hoãn mà thái độ này tạo ra rõ ràng là lớn hơn khi càng có nhiều sự phát triển trong giai đoạn gần đây trên thế giới .

Những người ủng hộ hệ thống cung cấp điện năng đã được thiết lập cũng có giáo triều, có các nhà thần học của mình, và cả một hệ thống các tổ chức đã được thiết lập đầy đủ đi kèm bao gồm các công ty năng lượng, các viện năng lượng quốc tế (Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế – IAEA, Cơ quan Năng lượng nguyên tử châu Âu – Euratom) và các cơ quan quốc gia. Trong nhiều thập kỉ, những tổ chức này đã chiếm độc quyền diễn đàn về năng lượng và đại diện cho hệ tư tưởng năng lượng truyền thống cho đến tận ngày hôm nay.

Sự chuyển đổi sang năng lượng tái tạo đòi hỏi một cách nghĩ mới về năng lượng, ngay cả chỉ riêng với những lý do vật lý. Không có hệ thống phát điện nào (bao gồm tổng đầu tư công nghệ, tổ chức, hành chính và chính sách cần thiết để đưa năng lượng vào hệ thống) có thể ở vị trí trung lập khi nói đến nguồn năng lượng sơ cấp. Rõ ràng là một sai lầm khi giữ lại những cấu trúc được tạo ra cho nhiên liệu hóa thạch và nhiên liệu hạt nhân và chỉ đơn giản thay đổi nguồn năng lượng sơ cấp. Không có bất cứ điều kiện nào về công nghệ, tổ chức, hành chính hay chính sách trong sản xuất năng lượng có thể được nhìn nhận hay hiểu biết độc lập với nguồn năng lượng sơ cấp.

Chúng ta phải cân nhắc các viễn cảnh về công nghệ, kinh tế và xã hội để nhận thức được những sự khác biệt giữa mỗi nguồn năng lượng sơ cấp. Những sự khác biệt này cộng hưởng lại còn vượt xa chính bản thân hệ thống cung cấp năng lượng. Điều mà chúng ta phải lựa chọn là bản thân nguồn năng lượng, là “gen” của hệ thống điện. Sau khi đã lựa chọn nguồn năng lượng sơ cấp, chính “gen” này sẽ quyết định gián tiếp phải làm gì để tiếp cận và duy trì năng lượng. Chúng ta phải luôn tuân thủ những quy luật về vật lý và kỹ thuật đối với mỗi nguồn năng lượng theo suốt dòng chảy năng lượng, từ đầu nguồn năng lượng được thu giữ cho đến người sử dụng cuối nguồn.

(còn tiếp)

Tham khảo:

⁴ Erik Hau, Windkraftanlagen (Heidelberg 1989) p22ff

⁶ Wolfgang Palz, Power for the World. The Emergence of Electricity from the Sun (Singapore 2010)

—

© 2014 copyright Verlag Antje Kunstmann GmbH

Permission granted for translating into Vietnamese and publishing solely on dotchuoinon.com for non-commercial purposes.

Bản quyền bản dịch:  dotchuoinon.com