Nhạc cụ cổ truyền VN – Kèn Lá

Đọc các bài cùng chuỗi, xin click vào đây.

Chào các bạn,

Tiếp theo “Kèn Bầu”, hôm nay mình giới thiệu đến các bạn Kèn Lá.

Kèn Lá là nhạc cụ rất đơn giản, phổ biến trong các cộng đồng dân tộc ở Tây Nguyên, Việt Nam.

Người vùng Tây Nguyên chỉ cần lấy 1 chiếc lá cây, cắt phần cuống, gấp đôi theo sống lá để có 1 chiếc kèn đơn sơ. Tuy nhiên, không phải lá cây nào cũng làm được kèn, phải chọn lá phù hợp, còn nguyên vẹn và tươi tốt. Nếu lá héo thì không thể làm kèn được.

Kèn Lá có âm thanh cao, vang xa lảnh lót, rất khó tạo ra âm trầm. Nếu bản nhạc có những nốt trầm, người thổi sẽ nâng những nốt đó lên 1 quãng tám để thổi dễ dàng hơn. Kèn Lá diễn tả tốt tiếng suối chảy và tiếng chim hót, hoặc những âm thanh mang nét đặc thù của thiên nhiên (tùy theo tài nghệ của người thổi).

kenla1

Để sử dụng Kèn Lá, người ta thổi theo cách huýt gió, mô phỏng giai điệu của bài nhạc. Chính vòm hàm và khoang miệng của người thổi sẽ tạo ra âm thanh của Kèn Lá. Tuy là nhạc cụ đơn giản, nhưng Kèn Lá có thể phát ra những giai điệu nhanh (vivac) và ngắt (staccato). Nghệ nhân sử dụng Kèn Lá để độc tấu có dàn nhạc đệm hoặc hòa tấu với đàn T’rưng, Chinh chiêng và Goong đều được.

Kèn Lá là nhạc cụ dùng để giải trí trên nương rẫy, phục vụ trong những đêm sinh hoạt ở nhà rông, giúp trai gái tỏ tình, múa hát v.v.

Dưới đây mình có các bài:

– Cách thổi kèn lá cơ bản
– Cách chọn lá để thổi

Cùng với 4 clips nghệ thuật diễn tấu Kèn Lá để các bạn tiện việc tham khảo và thưởng thức.

Mời các bạn.

Túy Phượng

(Theo Wikipedia)

Cô Vang Thi Xo thổi Kèn Lá.
Cô Vang Thi Xo thổi Kèn Lá.

Cách thổi kèn lá cơ bản

(Ang Quốc)

Kèn lá là một loại nhạc cụ rất độc đáo. Tuy cấu tạo đơn giản (chỉ có một chiếc lá), song nó có thể tấu lên những giai điệu rất hay. Tuy nhiên, để có thể chơi được loại nhạc cụ này cũng là cả một vấn đề, và bởi vậy, hôm nay tôi sẽ hướng dẫn các bạn cách thổi kèn lá cơ bản.

I. Chuẩn bị:

Để có thể thổi kèn lá các bạn cần chuẩn bị một số thứ như sau:

Lá để thổi, bạn có thể tìm hiểu thêm về cách chọn lá ở đây.
Một con bài (bạn có thể thay thế bằng một tấm danh thiếp hay một tấm bìa cứng, miễn sao có hình dạng giống con bài là được).

II. Một số quy ước:

– Mặt lá như thế này gọi là mặt ngửa, và đương nhiên mặt ngược lại là mặt sấp.

Mặt này là mặt ngửa.
Hình 1 – Mặt này là mặt ngửa.

– Phần tô đỏ mình gọi là phần A, phần không tô gọi là phần B.

Hình 2 - Cách cầm lá.
Hình 2 – Cách cầm lá.

III. Kĩ thuật thổi kèn lá cơ bản:

1. Cách cầm lá:

Các bạn cầm lá như hình 2, mặt sấp hướng vào miệng mình, mặt ngửa hướng ra ngoài (ngược chiều với hình)

2. Cách đặt lá :

Các bạn đặt lá như hình dưới đây, nhớ phần A chạm vào môi trên và phần B chạn vào môi dưới.

kenla_Cách thổi

3. Cách thổi :

– Để có thể thổi ra tiếng, các bạn cần làm sao cho miệng mình luôn như hình dưới, tức là đè miệng xuống cho nó hơi ngang, đứng chúm miệng lại vì làm thế sẽ không ra tiếng.

kenla_Chúm miệng

– Sau khi đã cầm lá đúng, đặt lá chuẩn và tạo hình miệng chính xác, việc cuối cùng các bạn cần làm là thổi.

Các bạn nên thổi mạnh một chút, nhưng đừng quá mạnh vài khi mới tập mà thổi mạnh thì rất dễ làm miệng chúm lại. Bạn hãy điều chỉnh chiếc láđể tìm điểm phù hợp mà khi thổi vào đó phát ra tiếng ‘pi’. Tới đây thì tôi không thể hướng dẫn được nữa mà các bạn phải tự tìm hiểu sao cho thổi ra tiếng, ban đầu có lễ sẽ rất khó, nhưng chỉ cần bạn làm đúng kĩ thuật và kiên trì một chút thì bạn sẽ thổi được ra thành những tiếng ‘pi’ ngắn, khi đã làm được như vậy thì hãy tập luyện tới lúc nào có thể thổi tiếng ‘pi’ này một cách thành thành thục và có thể kéo dài nó tùy ý thì các bạn có thể luyện tập các kĩ thuật cao hơn để có thể thổi thành bài (bạn có thể tìm hiểu thêm về các kĩ thuật đó ở đây).

Lưu ý:

Nếu bạn gặp khó khăn vì không thể đặt lá để phần A nằm đúng vào môi trên, bạn có thể sử dụng miếng bìa và làm như hình dưới đây để dễ đặt lá hơn.

kenla_Miếng bìa

Cách chọn lá để thổi

Như các bạn đã biết, để có thể thổi được kèn lá thì việc chọn lá rất quan trọng, nó đứng thứ nhì chỉ sau việc có kĩ thuật thổi đúng, do đó hôm nay mình sẽ hướng dẫn các bạn cách chọn lá.

Đầu tiên, chiếc lá mà bạn chọn phải có các đặc điểm sau:

– Có hình elip bởi như thế thì sẽ dễ thổi.

– Dày vừa phải, không nên quá mỏng hay quá dày. Nếu mỏng quá thì lá sẽ dễ rách còn nếu dày quá thì độ rung của lá kém, bạn sẽ khó thổi và phải tốn sức (vì phải phồng mang lên mà thổi mới ra tiếng, keke).

– Có độ dai tốt, thứ nhất là lá sẽ dễ thổi, thứ hai là tránh rách lá.

– Không nên chọn lá quá cứng vì nếu quá cứng lá sẽ dễ bị gãy trong lúc thổi.

– Nếu bạn mới tập thổi thì tốt nhất nên chọn lá dài một chút cho dễ cầm.

Như vậy, theo mình các bạn nên chọn các loại lá như thế này này:

kenla_Lá thế này

Chú ý: Khi đã thành thạo các bạn có thể chọn lá theo ý thích của mình, miễn sao thổi được, còn cách chọn lá mình nêu ở trên là cho các bạn mới tập thổi để dễ luyện tập.

– Lá mỏng sẽ làm tiếng thổi ra cao và trong hơn, còn nếu lá dày sẽ làm cho tiếng trầm và ấm hơn.

Do đó, các bạn nên chọn lá có độ dày mỏng tùy theo từng bản nhạc.

– Trước khi thổi nên rửa lá sạch sẽ một chút.

– Tuyệt đối tránh xa các loại lá như lá ngón, lá trúc đào,… tóm lại là các loại lá có độc (vì khoa học đã chứng minh, khi thổi các loại lá này con người sẽ thấy khó chịu, còn khó chịu thế nào thì không biết vì những người thổi các loại lá này đều “thăng” trước khi kịp nói nó khó chịu thế nào).

Và cuối cùng, mình chúc các bạn chọn được chiếc lá phù hợp để thổi được những bản nhạc hay.

oOo

Hướng dẫn thổi Kèn Lá:

&nbsp,

Kèn lá – Giấc mơ trưa:

&nbsp,

Guitar – Kèn lá – Sáo miệng:

&nbsp,

Kèn Lá:

&nbsp,

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s