Mệnh Lệnh Năng Lượng Bắt Buộc – CHƯƠNG 2 (PHẦN 18)

Người dịch: Nguyễn Thùy Dương
Biên tập: Đào Thu Hằng

MỆNH LỆNH NĂNG LƯỢNG BẮT BUỘC:
100% TÁI TẠO NGAY BÂY GIỜ

CHƯƠNG 2: Phương Pháp Và Tâm lý Của Sự Trì Hoãn
(Phần 18)

2C. Hội chứng tự kỷ của thị trường: Bốn lời nói dối lan truyền bởi sự cạnh tranh từ năng lượng tái tạo

Tranh luận nổ ra mỗi khi có bất kì một dấu hiệu nào về những sự can thiệp chính trị vào thị trường nhân danh năng lượng tái tạo. Ngược lại, những sáng kiến chính trị để hỗ trợ năng lượng truyền thống hiếm khi bị chế nhạo là “phản cạnh tranh”. Rõ ràng có hai điểm chuẩn khác nhau trong hành động ở đây: “Quod licet jovi, non licet bovi”* – điều gì hợp pháp đối với Jupiter (biểu tượng cho hệ thống cung cấp năng lượng đã được thiết lập) thì lại không hợp pháp đối với con bò (biểu tượng cho năng lượng tái tạo).

*Quod licet jovi, non licet bovi: Một cụm từ Latin với nghĩa gốc là “Điều gì được cho phép với Jove – tên khác của Jupiter – thì không được cho phép với một con bò” (trong thần thoại Hy Lạp, Jupiter hay thần Dớt từng xuất hiện dưới hình dạng một con bò). Điều này để chỉ sự tồn tại của tiêu chuẩn đôi (tính hợp lý hoặc không) và thường mang nghĩa là “điều gì được cho phép với một người hoặc một nhóm nhưng lại không được cho phép với những người khác. Và điều này thể hiện sự mất công bằng -ND.

Trong 25 năm mà tôi đã liên tục đề xuất, giới thiệu hoặc kèm theo những sáng kiến chính trị nhằm đẩy mạnh năng lượng tái tạo, ý kiến phản đối tôi nghe thường xuyên nhất là những sáng kiến này không thể hòa giải được với nguyên tắc của thị trường tự do, trừ khi điều đó dẫn tới huy động vốn cộng đồng dành cho nghiên cứu. Lịch sử gần đây của sự ủng hộ chính trị đối với năng lượng tái tạo bao gồm nhiều nỗ lực để sự ủng hộ này quay lại dưới cái tên “định hướng thị trường”, hay cái tên được cho là hữu ích hơn: “giải pháp”. Có nhiều cảnh báo cấp bách phản đối hành động nóng vội và những cảnh báo “đừng thúc ép quá nhiều” bởi vì điều đó sẽ “chỉ gây tổn hại” năng lượng tái tạo và ngăn cản sự phát triển phù hợp với sức mạnh thị trường.

Những lời phàn nàn này đã và đang được đưa ra đặc biệt ầm ĩ và dai dẳng bởi các công ty năng lượng đang giữ vị trí thống trị thị trường, vị trí có được không phải thông qua việc dẫn đầu trong thị trường tự do mà là kết quả của chế độ bảo hộ chính trị. Sự đạo đức giả rành rành của họ đòi hỏi phải bỏ mặc cho năng lượng tái tạo tự thiết lập vị trí trên thị trường bằng giá trị tự thân được ủng hộ bởi các viện nghiên cứu kinh tế, kể cả những nơi không được ủy nhiệm bởi các công ty năng lượng để thực hiện nghiên cứu.

Sự đúng đắn của thị trường tự do mới

Từ những năm 1970, không thiếu những nghiên cứu thu hút sự chú ý, được nhiều người có thẩm quyền ra quyết định biết đến và thúc ép họ thực hiện những sáng kiến chính trị toàn diện. Những nghiên cứu đó bao gồm “Các giới hạn tăng trưởng (xuất bản 1972)”, “Thế giới năm 2000” (1981), “Tương lai của chúng ta” (1987), các báo cáo khí hậu thế giới và các nghiên cứu khác. Tuy nhiên gần như không có sáng kiến chính trị hữu hiệu nào đã được thực hiện sau đó, một phần vì học thuyết tự do mới đang trở thành nét chủ đạo trong hoạt động kinh tế quốc gia và quốc tế, bất chấp sự công nhận ngày càng tăng về những mối nguy hại cơ bản tới an ninh tài nguyên và môi trường.

Trong những năm 1990, học thuyết về tự do hóa kinh tế không bị cản trở này, cùng với sự sùng bái “thị trường tự do” và sự kì thị hoạt động kinh tế kế hoạch của nhà nước, đã lớn mạnh lên thành trường phái chính trị và kinh tế được coi trọng quá mức. “Bàn tay vô hình của thị trường” được gán cho là có nhiều tính hợp lý hơn các chính sách kinh tế chính trị. Tuy nhiên, trường phái tự do mới đơn phương độc chiếm tư tưởng tự do cho lợi ích kinh tế, đặt nguyên tắc của “thế giới mở” ngang nghĩa với “các thị trường thế giới mở”. Từ những năm 1990, nguyên tắc này, được biết đến với cái tên “Đồng thuận Washington” đã trở thành tiêu chuẩn chính để đánh giá hoạt động kinh tế chính trị. Những chính sách thực hiện trái với nguyên tắc này được liệt kê trong phụ lục.

Kể cả khi phải giải quyết các câu hỏi thiết yếu cho sự sinh tồn của chúng ta như an ninh tài nguyên và môi trường, những hoạt động chính trị vẫn phải được đánh giá dựa trên các nguyên tắc của thị trường tự do, với các sáng kiến chính trị để vượt qua khủng hoảng tài nguyên và môi trường trở thành điều cấm kị. Các tổ chức kinh tế quốc tế như Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới (World Bank), Tổ chức Hợp tác Kinh tế và Phát triển (OECD), Liên minh Châu Âu (EU) và các tổ chức khác tuân theo học thuyết kinh tế tự do một cách nghiêm ngặt cũng giống như các chính phủ và các đảng phái chính trị. Ngay cả các viện nghiên cứu và tổ chức môi trường cũng ngày càng cố gắng đưa ra những dự án không chống đối ra mặt học thuyết này, điều đó đã trở thành rõ ràng ngay từ đầu rằng bất cứ điều gì khác sẽ không thể thực hiện được.

Một trường phái học thuyết trở thành thống trị khi mọi người tham gia đều xem học thuyết đó như sự hiển nhiên đến nỗi họ không nhận thức được mâu thuẫn tự thân của học thuyết. Mức độ sâu sắc của những mâu thuẫn này thể hiện đặc biệt rõ qua mâu thuẫn giữa hai hội nghị quốc tế được tổ chức trong hai năm riêng biệt. Thứ nhất là hội nghị Liên hợp quốc về Môi trường và Phát triển được tổ chức tại Rio de Janeiro vào tháng sáu năm 1992 (Hội nghị thượng đỉnh Trái đất), Chương trình nghị sự 21 (Agenda 21) được thông qua, tuyên bố phát triển bền vững và các phương pháp sinh thái trong sản xuất là những thách thức trung tâm của thế kỉ 21.

Thứ hai là Hội nghị vào tháng tư năm 1994 ở Marrakech, Hiệp định Marrakech được kí kết, qua đó thiết lập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) và ban hành Hiệp định chung về thuế quan và mậu dịch (General Agreement on Tariffs and Trade – GATT). Hiệp định này có tác dụng tuyên bố tự do thương mại toàn cầu đối với hàng hóa, vốn và dịch vụ như một dạng cơ cấu kinh tế toàn cầu. Theo đó, từ nay trở đi, tất cả các hoạt động chính trị và kinh tế cần được định hướng, thụ hưởng ưu đãi, thậm chí cao hơn cả các hiệp ước quốc tế về khí hậu và bảo vệ lao động.

Câu hỏi của Nina Scheer: “tự do thương mại toàn cầu đặt cao hơn bảo vệ môi trường?” đã trở thành luật lệ và một “thế kỉ kinh tế” đã được hào hứng tuyên bố. Một khi trật tự ưu tiên này được thiết lập, theo sau đó là đòi hỏi về những sáng kiến chính trị trong quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo phải tuân thủ giáo điều về thị trường tự do, như thể giáo điều này còn quan trọng hơn bản thân sự thay đổi năng lượng.

Do đó Ngân hàng Thế giới (World Bank) tiếp tục nhìn nhận Đạo luật các nguồn năng lượng tái tạo của Đức (German EEG) một cách bi quan, kể cả sau khi đạo luật này, sau một thời gian dài, đã được chứng minh là cách tiếp cận chính trị thành công nhất nhằm khuyến khích quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo. Cùng những chính phủ này đã biểu quyết cho cả Chương trình nghị sự 21 (Agenda 21) lẫn tự do thương mại toàn cầu đã làm xuất hiện một dạng “tâm thần phân liệt” chính trị (chính trị hai mặt –ND).

Với yêu sách tuân thủ chặt chẽ các tiêu chuẩn về sự đúng đắn của thị trường, những “tay chơi” thống trị trong công nghiệp năng lượng diễn vai những kẻ gác Chén Thánh – Holy Grail** của thị trường năng lượng. Sau khi các thị trường năng lượng được tự do hóa một cách hợp pháp, những “tay chơi” thống trị này mới muộn màng nhận ra lợi thế xuất phát độc nhất của riêng họ vượt trên bất cứ “lính mới” nào trên thị trường.

**Holy Grail: chiếc cốc huyền thoại được cho là Jesus Christ đã dùng trong “Bữa tiệc cuối cùng” với 12 môn đệ, và được xem là vật linh thiêng, chứa sức mạnh và quyền lực siêu nhiên. Ở đây ý nói là điều mà con người thèm muốn nhưng rất khó để đạt được hay có được -ND.

Kể từ đó họ chơi một trò chơi gian dối hai mặt: một mặt bảo vệ vị trí của họ, vị trí chiếm được thông qua đặc quyền chính trị, trong khi mặt khác tuyên bố ầm ĩ về giáo điều thị trường mỗi khi một “lính mới” xuất hiện trên thương trường. Số lượng khổng lồ của năng lượng truyền thống với các cơ cấu kinh tế quy mô có lợi thế rất lớn vượt xa so với lượng hạn chế của năng lượng dựa vào nguồn tái tạo.

Tuy nhiên sự khác biệt về kinh tế có tính quyết định lại được vui vẻ lờ đi: càng nhiều nhiên liệu hóa thạch được sử dụng, giá thành càng cao, vì những nhiên liệu này không thể được tái tạo, do đó nguồn cung trở nên hiếm. Ngược lại, một thị trường đại trà của công nghệ năng lượng tái tạo ngày càng giảm giá thành.

Một đặc trưng đáng kể của triết lý kinh tế tự do mới là sự cố định vào hiệu suất của các sản phẩm riêng lẻ không phụ thuộc vào bối cảnh. Đến lượt mình, những sản phẩm này được so sánh với các sản phẩm khác (không quan tâm đến bối cảnh) với kì vọng tiếp theo rằng chúng sẽ cạnh tranh trên thị trường mở. So sánh chi phí như vậy tạo ra ấn tượng về sự chính xác độc lập, thoát khỏi ý thức hệ.

Những câu hỏi liên quan đến nguồn gốc, sự hợp lý có tính hệ thống và những hệ quả đa dạng về xã hội, sinh thái và kinh tế của mỗi sản phẩmbị bỏ đi, với kết quả là triết lý thị trường “đơn sắc” kiểu này củng cố thành hệ tư tưởng cực đoan thiển cận, điều mà tự mâu thuẫn nội tại và mâu thuẫn với những điều khác, và cuối cùng là không bền vững.

Những sự cân nhắc cấp bách trong trung hạn hoặc dài hạn rơi vào cạm bẫy thị trường ngắn hạn của hệ tư tưởng này. Triết lý kinh tế tự do mới có dấu hiệu không thể nhầm lẫn của hội chứng tự kỷ (“tự kỷ” ở đây có nghĩa là tính chủ quan bất thường, sự chấp nhận điều tưởng tượng hơn là thực tế -ND), và bằng cách dựa theo những kết luận lý thuyết một phần hợp lý của học thuyết này, chúng ta không thể không đưa ra những kết quả phi lý. Điều này đã khuyến khích những nhà kinh tế học ở Pháp tìm ra “xã hội cho các nền kinh tế hậu tự kỷ”, một hành động chậm trễ của sự phản kháng có trí tuệ.

Chúng ta cần phản kháng một cách chủ động hơn nữa những điều hoang đường của thị trường năng lượng. Sự cho phép điều được ưa thích cạnh tranh với điều không được ưa thích trong một thị trường đơn lẻ là đi ngược lại nguyên tắc của một sân chơi bình đẳng. Khi không có một sân chơi bình đẳng, các nguyên tắc thị trường tự do bị giáng cấp thành ra tự châm biếm. Xuất phát từ nguyên tắc bình đẳng thị trường và những yêu cầu cơ bản của so sánh khách quan, có bốn mâu thuẫn thị trường giữa các dạng truyền thống và tái tạo của năng lượng.

Những mâu thuẫn này chứng tỏ mọi nỗ lực thúc đẩy năng lượng tái tạo trên thị trường năng lượng trong cuộc cạnh tranh với năng lượng truyền thống, thậm chí kể cả sau những hỗ trợ ban đầu, để bỏ mặc năng lượng tái tạo lại cho sự định đoạt của thị trường tự do, đã đóng vai trò phanh hãm một cách hiệu quả đối với năng lượng tái tạo, và kéo dài một cách nhân tạo sự tồn tại của công nghiệp năng lượng truyền thống. Những mâu thuẫn này giải thích tại sao những tiêu chuẩn của chi phí năng lượng riêng rẽ lại không đủ để làm đòn bẩy cho việc đẩy năng lượng truyền thống khỏi thị trường, kể cả khi năng lượng tái tạo đang, hoặc sẽ rẻ hơn.

(còn tiếp)

© 2014 copyright Verlag Antje Kunstmann GmbH

Permission granted for translating into Vietnamese and publishing solely on dotchuoinon.com for non-commercial purposes.

Bản quyền bản dịch:  dotchuoinon.com

Một bình luận về “Mệnh Lệnh Năng Lượng Bắt Buộc – CHƯƠNG 2 (PHẦN 18)”

  1. Hermann Scheer thẳng thừng phản bác buộc tội vô lý của ngành công nghiệp NL hóa thạch truyền thống là các hình thức hỗ trợ giá cho NL tái tạo là vi phạm nguyên tắc thị trường tự do. Trong khi, sự thực là chính ngành NL hóa thạch vi phạm trắng trợn nguyên tắc của thị trường tự do bởi vì nắm giữ sự độc quyền bằng việc hiển nhiên hưởng trợ giá và ưu đãi không lồ của các chính phủ và lấy quyền thế đó để che mặt, bịt miệng dân chúng và làm bế tắc các nhà kinh tế lẫn chính trị còn đang mù mờ và e dè trong bẫy khái niệm về thị trường tự do.

    Và đây cũng là vòng luẩn quẩn của các quốc gia phát triển cũng như và đang phát triển khi bị lệ thuộc vào NL hóa thạch và nguyên tử. Khi mà chỉ thuần túy đánh giá sự phát triển dựa vào những con số kinh tế tài chính mà hoàn toàn bỏ qua các thiệt hại khác không đo đếm được bằng tiền về môi trường, con người và xã hội.

    Cảm ơn Dương đã dịch phần này.

    Thích

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s