Mộng đinh lăng

Vườn nhà bà ngoại có rất ít hoa, chỉ toàn lá. Dường như đối với ngoại, lá thì hữu dụng hơn hoa nhiều.
đinhlăng1
Ngay bên cổng nhà là hai cây dừa, lá sẽ dùng để làm bánh phu thê khi nhà hàng xóm có đám cưới. Leo tràn trên bờ rào là một màu xanh mởn của lá sương sâm. Cứ dăm ngày, bà lại cắp rổ ra lặt về làm món sương sâm nước cốt dừa mát ngọt, thơm thơm mà lũ chúng tôi luôn mê mẩn. Chuối thì bà trồng thành hàng cạnh bờ rào. Để Tết gói bánh Tét khỏi phải mua, không thì lâu lâu cắt một hai tấm lá gói mấy cái bánh ú ăn chơi. Sát cạnh giếng là mấy cây dong, một bụi riềng, dăm khóm xả, một vạt lá lốt, một bụi trầu lớn. Và hai bụi đinh lăng xanh rờn trồng ngay bên cửa bếp.

Bà ngoại tôi yêu quý nhất hai bụi đinh lăng này, ngày nào cũng tưới. Mỗi năm vào dịp Tết, tự tay bà sẽ chọn lặt từng ngọn lá đinh lăng để làm món nem bì.

Cho đến tận bây giờ tôi vẫn chưa gặp ai làm món nem bì ngon như bà. Chính món này làm ông ngoại phải lòng bà. Ông ngoại vốn là bạn cờ vong niên của ông cố, thỉnh thoảng vẫn đến chơi nhà, nhưng không bao giờ gặp mặt bà. Ngược lại, bà thì biết ông rất rõ vì bà vẫn nấp sau rèm nhìn trộm chàng trai trẻ ngồi chơi cờ ngoài phòng khách. Ông cố là người khó tính, nên bà luôn phải giấu mình đi khi có khách đàn ông đến nhà. Tóc bà không bao giờ được cắt, và răng thì phải nhuộm hạt huyền.

Một Tết nọ, ông cố mời ông ngoại đến nhà, nếm món ruột của cô con gái rượu. Ông ngoại đang mải mê ăn, mải mê nhấp rượu, chợt nghe ông cố hỏi: “Anh thấy răng, có được không?” ông ngoại liền gật đầu tới tấp: “Dạ được lắm, rất ngon” Ông cố cười ha hả: “ Tui không hỏi nem có ngon không. Nem con gái tui làm là nhứt xứ rồi đó nờ. Chừ tui muốn hỏi là anh có ưng cái người làm món nem ni không?” Vậy là, ông ngoại ưng luôn người con gái làm món nem bì ngon tê lưỡi đó, dù chưa một lần gặp mặt.

Khi về lập nghiệp tại đất này, việc đầu tiên ông làm sau khi dựng ngôi nhà gỗ nhỏ là trồng hai bụi đinh lăng, để bà làm món nem bì cho ông nhắm rượu. Mỗi khi nhắm rượu, ông lại kể chuyện ngày xưa ông phải lòng bà vì món này. Bà lại cười lỏn lẻn, khoe hàm răng đen nhánh.
đinhlăng

Sau khi ông ngoại mất, cậu tôi muốn xây lại nhà, đã tranh cãi với bà một trận ra trò. Vì bà nhất định giữ hai bụi đinh lăng ở nơi chúng đã được trồng xuống, mà nếu vậy, thì ngôi nhà sẽ phải xây lệch qua một bên. Bà khăng khăng: “Tau chỉ còn có hai bụi cây này để nhớ đến thầy mi. Để yên đó!” Cậu tôi chịu thua, ngôi nhà không thể nằm giữa mảnh đất, và hai bụi đinh lăng giờ thành ra mọc cạnh cửa hông.

Từ khi ông mất, bà ngoại chỉ làm món nem vào dịp Tết. Cứ đến 26 Tết, bà mới mua thịt, bì về, tự tay rang thính, tự tay bà thái thịt nạc thành từng miếng mỏng, thật mỏng, bì luộc sơ rồi thái chỉ, thái vừa, rồi trộn với thính, tỏi, tiêu. Xong rồi nắn thành từng khối vuông, đệm vài lá đinh lăng xung quanh rồi gói lại bằng lá chuối tươi, buộc lạt, đem treo trên đầu bếp. Đến trưa ba mươi lấy xuống đặt lên đĩa rồi mở gói. Thịt chín nhờ lên men có màu phớt hồng, thính vàng ruộm, điểm những sợi mỡ trắng và những sợi bì trong. Bên ngoài lớp lá gói vẫn nguyên màu xanh, lá đinh lăng lót trong cũng vậy. Bày thêm cạnh đĩa mấy tép tỏi bóc sẵn, mấy quả ớt hiểm đỏ tươi. Chưa ăn đã thấy thơm nức mũi. Lá đinh lăng vừa làm đẹp món ăn, lại có mùi hăng hăng nhẹ, vị hơi đăng đắng và cũng có tính an vị, nên ăn với nem vừa chua thì rất bắt. Nhắm chung với chút rượu nữa thì uống đến mềm môi.
nemchua
Tôi đã ngồi xem bà làm món nem ấy suốt những cái Tết thời thơ ấu, nhưng đáng buồn làm sao, không chịu quan sát kỹ. Các dì và mẹ tôi cũng vậy, bởi cứ nghĩ rằng công thức chung là đơn giản. Chính vì vậy mà không chịu hỏi kỹ các công đoạn thái thịt, trộn, gói, tỉ lệ thịt, bì, thính chính xác ra sao. Vì vậy khi bà mất đi, món nem cũng thất truyền. Dì tôi nhớ mang máng cách làm, Tết năm nọ quyết tâm gói thử, nhưng chỉ một lần rồi thôi vì ai cũng nhận ra là khác xa món nem bà làm ngày xưa. Ngồi bên mâm cơm ngày cuối năm, cả nhà ngậm ngùi nhớ ông, nhớ bà, nhớ món nem bì ngon tuyệt mà ứa nước mắt. Có bao nhiêu chuyện bởi cứ tưởng là đơn giản mà chúng ta đã bỏ qua, để rồi nó qua luôn không thể nào níu lại?

Ngôi nhà còn được cơi nới thêm hai lần nữa, nhưng vẫn xây lệch, chừa lại hai bụi đinh lăng và khoảng sân rộng bên hông nhà. Lá non vẫn mọc ra, rồi già đi, không ai lặt hái nên ngày càng xum xuê. Tôi nghe người ta nói rằng cây đinh lăng khi được 100 năm tuổi sẽ thành cây thuốc quý.

Cậu tôi thì kể rằng có một trưa Ba mươi năm nọ, cậu nằm ngủ quên bên cửa, mộng thấy Đinh lăng hoá người…

Đặng Nguyễn Đông Vy

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s