Một sớm xuân… tôi “phải lòng” thành phố

Tôi gặp Sài Gòn lần đầu ở bến xe Miền Đông, lúc bốn giờ sáng, sau một đêm ngủ dật dờ trên chuyến xe ngược rộng thênh thang.
saigon
Ngày giáp Tết, các chuyến xe từ miền Trung chủ yếu chạy xe trống vào Sài Gòn để đón lũ lượt khách kéo về quê ăn Tết, đâu có mấy người đi ngược vào thành phố như gia đình tôi. Chiếc xe năm mươi chỗ chúng tôi đón được trống hoác, chỉ có mươi người khách và chục cành mai rừng chất đầy dãy ghế phía sau. Nó khác hẳn những chiếc chạy ngược chiều, chen chúc lố nhố người đứng ngồi, trên mui xếp cao ngất những chiếc xe máy, xe đạp và những giỏ cần xé đựng đủ thứ từ trái cây đến đám heo con…

Tôi chạm mặt cái Tết Sài Gòn cũng ở bến xe Miền Đông, lúc bốn giờ sáng. Đó là khi những cành mai rừng từ miền Trung chở vào đang được dỡ xuống, chất thành đống trước mũi xe. Dưới ánh điện nghèo nàn vàng vọt từ dãy văn phòng bến xe dọi tới, những búp mai to vẫn ánh lên một màu xanh bóng, rỡ ràng và kiêu hãnh ưỡn mình báo hiệu: “Tết đây nè”. Cộng vào đó là tiếng nhạc xuân đang phát ra từ chiếc máy cát xét nhỏ ở một quán cà phê cóc gần đó, âm thanh vừa đủ để làm dịu đi sự bừa bộn cục cằn của những tiếng nói cười, đùa giỡn, kêu réo, than thở, rủa xả…đặc trưng của một bến xe.

Hăm Tám tháng Chạp. Sài Gòn đón lấy tôi ngay lập tức bằng một hỗn hợp phong phú của mùi vị và âm thanh. Mùi xăng dầu quấn quýt khắp cơ thể suốt đêm chẳng mấy chốc bị xua tan bởi mùi bánh mì phết bơ trộn mùi bánh bao nóng, và trong khi lếch thếch theo ba mẹ đi xa khỏi nơi xe đậu, tôi bắt đầu nghe thoảng mùi cà phê thơm từ dãy quán nước gần cổng bến.

Sai-gon
Cô chủ quán đón khách với nụ cười tỉnh khô lúc bốn giờ sáng. Mấy mẹ con háo hức thưởng thức ly sữa ông Thọ nóng hổi, ngọt lịm, thơm phức. Ba thong thả nhấm nháp một ly cà phê đen nóng trong khi nhìn quanh với cảm giác quen thuộc. Những người lái xe ôm, xích lô hỏi chuyện ba thân thiện như người nhà.

***

Mẹ thường chọn những ông xích lô già, với một tâm trạng đầy mâu thuẫn, luôn luôn. Hài lòng vì giúp được ông một cuốc xe, và day dứt khi người trẻ phải leo lên làm khách để người già còng lưng đạp.

Mới đạp được một đoạn ngắn, ông xích lô già đã không giấu được nhịp thở hổn hển dù đang chạy đường bằng. Chiếc xích lô chở ba và hai đứa em tôi đã rẽ qua ngã tư phía trước. Mẹ bảo thôi xuống đi bộ….cho đỡ tê chân. Ông già đạp xe không bên cạnh. Mẹ hỏi chuyện mới biết ông là thầy giáo về hưu, bệnh phổi nhưng con đông, nhà nghèo…Chiếc xe này là của anh con trai cả vừa bị tai nạn nằm một chỗ, ông mới chạy thay con hơn tuần nay để kiếm ít tiền ăn Tết.

Gió thốc. Ông ho sù sụ, nhưng vẫn áy náy nài hai mẹ con lên cho ông chở. Mẹ lặng người nắm chặt tay tôi. Ai đành lòng ngồi lên xe cho được. Mẹ dúi vào tay ông tiền cuốc xe, rồi thêm mấy bao lì xì: “Mừng Tết các cháu ở nhà”. Ông nghẹn ngào. Mẹ cũng chảy nước mắt… “Con cũng làm nghề giáo, thưa thầy! Vì vậy xin thầy đừng từ chối”… Chúng tôi cứ đi bộ như thế, một quãng xa, cho đến khi gặp một chiếc xích lô khác.

Tôi luôn ưa thích cái cảm giác phơi phới khi ngồi ngất ngưởng trên chiếc xích lô, chạy từ bến xe miền Đông về nhà ông bà Nội ở Phú Nhuận giữa khi trời đang hửng sáng. Những đôi quang gánh hàng rong mới bắt đầu xuất hiện. Cậu bé đánh giày thức sớm đang dọn dẹp chỗ ngủ đêm qua dưới mái hiên của một ngôi nhà.

Gió sớm mai trong trẻo pha hơi lạnh ngày cuối năm thổi về dào dạt những âm thanh và mùi vị thường ngày của thành phố. Phảng phất đâu đó mùi nước phở thơm khi ai mở nắp nồi. Mùi nhang thơm bàn thiên nhà ai thắp sớm. Vẳng đâu đó tiếng cửa sắt kéo. Tiếng đập đá từ những quán cà phê lề đường. Tiếng thở nhịp nhàng của một anh chàng chạy bộ buổi sáng trong bộ quần áo thể thao trắng tinh đột nhiên xuất hiện sau ngã rẽ…

Sài Gòn thập niên 1970's
Sài Gòn thập niên 1970's

Và thỉnh thoảng, lại xuất hiện một “kẻ quấy rối” phá vỡ sự yên tĩnh dễ chịu, đó là những chiếc ba gác máy chở rau xanh từ Bà Chiểu về Tân Bình, chúng nhanh chóng mất hút sau khi ồn ã để lại một dòng khói dài. Thỉnh thoảng lại xuất hiện những xe tải nhỏ chở đầy những chậu mai vàng từ Gò Vấp chạy về hướng quận Nhứt.

Là Tết đó. Là Sài Gòn đó.

Ngay bên đường là những hàng mai, cúc vàng, mãn đình hồng, thược dược đỏ rực rỡ còn ngậm sương bên người chủ úp nón nằm ngủ. Những đống dưa hấu đen bóng im lìm dọc lề đường, dưới những tấm bạt che tạm. Dưa hấu quê tôi nhỏ, trái tròn xoe chứ không to nặng và hơi nghiêng về hình oval, da xanh chứ không ngả đen bóng như vậy. Cái ngồn ngộn của những hàng “cầu dừa đủ xài”, bưởi, chuối, thơm bên cạnh những chồng nhang và hoa cúng chất cao xếp dài như bất tận gây ấn tượng mạnh mẽ đối với một đứa trẻ đến từ vùng quê nghèo như tôi. Một cách lặng lẽ nhưng không hề giấu giếm, những sản vật mùa Xuân của đất phương Nam trù phú đua nhau phô trương sự giàu có, phồn thịnh của chốn đô thành. Chúng hứa hẹn một cách chắc chắn cảnh đường phố mua bán rộn rịp xô bồ của ngày cận Tết một khi mặt trời đã rạng.

Nhưng hình ảnh đáng nhớ nhất đối với tôi trên đường xích lô thiên lý buổi ban mai hôm ấy, chính là một cái thùng tôn nấu bánh Tét đang bốc khói, đặt trên cái bếp xếp bằng mấy cục gạch dưới gốc cây to cạnh cột đèn đường. Một bà cụ già tóc bạc lui cui trở bánh. Bên cạnh là ông cụ ngồi bình thản rót trà từ chiếc ấm nhỏ đặt trên cái ghế đẩu trước cửa nhà. Trong ánh sáng mờ mờ buổi sớm, hình hài một cái Tết Sài Gòn chợt hiện lên rõ rệt, thân quen và ấm áp lạ lùng. Vẻ đẹp đó ập vào tim tôi, làm thành mối tình đầu không tài nào quên được với thành phố này.

***
saigon_cyclo

Chiếc xích lô dừng lại trước quán phở Tàu Bay, đối diện nhà thờ Ba Chuông. Và ngày Tết đầu tiên ở Sài Gòn trong trí nhớ của tôi bắt đầu từ xe bánh mì đầu hẻm Sơn mài Lam Sơn, cạnh cây trứng cá cổ thụ, với nửa ổ bánh mì to được xẻ một nhát dọc đầy phóng khoáng, phết một lớp bơ vàng ươm và một lớp patê mỡ màng, thêm mấy miếng chả và dưa leo thái mỏng, tiếp ngay sau đó là một ly nước dừa cạnh chiếc xe đẩy lề đường, một miếng kem chuối trong cái thùng kem ở đường Đặng Văn Ngữ, rồi sà vào ki ốt cho thuê truyện đọc ké mấy trang truyện Kim Dung, mua một quả bóng bay tung tăng xách về…chờ những người lớn sửa soạn đưa đi chơi Tao Đàn và chợ hoa Nguyễn Huệ…

Sài Gòn với tôi là vậy đó. Bình thường vậy mà sao nhớ mãi. Tôi cám ơn Sài Gòn vì đã không cho tôi gặp “ngọn xanh ngọn đỏ” ngay từ buổi ban đầu, không làm một “người nhà quê” như tôi bị khớp trước vẻ hào nhoáng của buổi đêm đầy đèn, hay những con đường chen chúc xe cộ. Bao nhiêu năm qua, buổi sáng chạm mặt Thành phố phồn hoa này vẫn vẹn nguyên trong tôi như cũ. Đôi khi, nhờ ký ức đó mà tôi thấy chốn này không hề xa lạ, dù nhiều khi nó cũng khiến tôi mệt mỏi. Bởi tôi biết rõ Sài Gòn vẫn (từng) có một khuôn mặt khác, chất phác, bình yên, gần gụi và trong trẻo…

Nhiều lần đi công tác xa, tôi trở về Sài Gòn cũng trên chuyến xe đêm, chỉ để tìm lại ký ức thân thương đó – buổi mà tôi đã phải lòng thành phố, ngày mà tôi đã cảm nhận trọn vẹn một cái Tết Sài Gòn từ rất sớm, rất gần …bằng một cuốc xích lô từ bến xe miền Đông về Phú Nhuận.

Đặng Nguyễn Đông Vy

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s