Chào các bạn,

Đó là câu của Khổng tử trong Luận Ngữ: “Tri vi tri, bất tri vi bất tri, thị tri dã.” Biết thì nói là biết, không biết thì nói là không biết, ấy là biết vậy.

Biết thì dễ, không biết mới là vấn đề, vì chúng ta thường không biết rằng ta không biết – nói bậy nói bạ, nói lảm nhảm, nói khùng điên, nhưng cũng tưởng là mình biết, mình đúng. Đã nói là “không biết”, cho nên đã không biết điều gì thì thường là mình cũng không biết rằng “mình không biết rằng mình không biết điều đó,” mà cứ lảm nhảm như là người biết thật. Continue reading Biết thì nói là biết, không biết thì nói là không biết, ấy là biết vậy →

Chào các bạn,

Chúng ta hay nói: “Khi con khôn lớn thành người”. Ý là, tiến trình trưởng thành là tiến trình “lớn” và “khôn”. Chúng ta nghĩ rằng càng lớn ta càng khôn ngoan, đặc biệt là khi ta sưu tập được nhiều bằng cấp cho mình – càng nhiều bằng và bằng càng cao ta càng cảm thấy mình khôn ngoan hơn. Đây là một ảo tưởng cực lớn về đời sống con người.

Rõ ràng là càng lớn ta chúng ta càng học để tham sân si hơn, tham lam hơn, sân hận hơn, và si mê hơn. Các em bé thì em nào cũng như thiên thần yêu thương và trong sáng. Continue reading Khôn lớn hay ngu lớn? →

Tranh: Crossing the Log Bridge – thiền sư Hakuin Ekaku

Chào các bạn,

Mình quan sát các đại gia kinh tế, thấy lúc mới bắt đầu chỉ là tiểu gia hay vô danh gia thì làm ăn cẩn thận, tử tế, chân chất. Nhờ đó mà thành công, từ từ thành đại gia và bắt đầu phát triển một đế quốc kinh tế lớn. Rồi đại gia từ từ làm bậy, làm những chuyện phi pháp hoặc hại dân hại nước, xây dựng một guồng máy nhũng lạm vĩ đại có thể xì tiền dưới gầm bàn cho bất kì quyền lực nào bất kì nơi đâu, mở các dự án phi pháp hoặc hủy hoại môi trường dữ dội. Và mình tự hỏi: Tại sao con người tồi thế? Còn nhỏ thì tốt, thành lớn thì tồi?

Đây là câu chuyện muôn thuở của loài người – một cậu sinh viên xuất sắc và trong sáng, sau hai mươi năm thành công trong đời thì thành đại gia nhũng lạm, phá nước hại dân (và đi tù). Continue reading Con đường sụp đổ của thành công →

Chào các bạn,

God is love (1 John 4:8). Thượng đế là tình yêu.

Thượng đế không chỉ yêu, mà Thượng đế chính là tình yêu. Thượng đế là chất keo nối kết tất cả mọi thứ lại với nhau thành một khối gọi là vũ trụ.

Chúng ta là một phiên bản với hình ảnh Thượng đế. (Genesis 1:27, “So God created mankind in his own image, in the image of God he created them; male and female he created them.”) Continue reading Chúng ta là tình yêu →

Chào các bạn,

Nếu chúng ta quá quen thuộc với các hoạt động mỗi ngày của mình (routines hay daily routines), thì thường là ta chẳng biết gì khác quanh ta, vì ta không khám phá. Mỗi ngày ta đi một lộ trình từ nhà đến sở làm, và từ sở làm về nhà, sáng đi chiều về, cứ thế mà làm, thì rất có thể là ta chẳng biết gì về những con đường gần lộ trình đó, hoặc ngay cả nhiều điều xảy ra ngay trên lộ trình đó. Cứ lái xe đi xe về và chẳng thấy gì cả – một cây mới trồng, một nhà hàng mới, một xe nước mía mới bên vỉa hè… Continue reading Bồ tát tích cực →

Chào các bạn,

Giáo dục của thế giới, tại mọi quốc gia và mọi nền văn hóa, là nhằm hạn chế tiềm năng của mỗi người càng nhiều càng tốt, biến mọi người thành rô bô và tầm thường. Và đó là cái hại mỗi người đang mang, cái hại bạn đang mang cả đời.

Mọi người từ tấm bé đã được huấn luyện làm đủ thứ chuyện trên đời giống mọi người khác, từ cách chào hỏi, đến thưa gửi, đến nói chuyện với người lớn tuổi, người ngang hàng, người nhỏ tuổi, người cùng phái, người khác phái, người thân nhiều, người thân ít… Continue reading Con của bố →

Chào các bạn,

Tĩnh lặng là dù làm gì, dù điều gì xảy ra, dù trời đang sập trên đầu mình, thì mình vẫn tĩnh lặng. “Tôi luôn tĩnh lặng, trừ khi tôi nổi điên”, thì đó không phải là tĩnh lặng.

Đương nhiên tĩnh lặng như thế thì khó, vì chính Chúa Giêsu cũng thường hay khóc, và Bồ tát thì thương yêu mọi chúng sinh vô lượng. Thương yêu mà không có nhiều lúc đau lòng xót dạ vì chúng sinh si mê khổ ải thì đó không là thương yêu. Mà từ đau lòng đến nhỏ nước mắt cũng chỉ là một đường tơ ngăn cách. (Xem Phật khóc – The Weeping Buddha). Continue reading Bồ tát rung cảm →

Chào các bạn,

Trong Phật triết, Sati (tiếng Pali) là niệm, hay chánh niệm, là một trong 8 nhánh Bát Chánh Đạo. Ý nghĩa nguyên thủy của Sati có thể nằm trong pháp Thiền quán Tứ Niệm Xứ – quán thân (nhìn cơ thể), quán thọ (nhìn cảm xúc), tâm (nhìn tâm trí) và quán pháp (nhìn những giáo huấn căn bản của Phật học). Trên thực tế, niệm (hay chánh niệm) có nghĩa là tập trung “nhìn/quan sát” một điều nào đó.

“Chánh niệm” dần dần tạo ra Thiền từng phút – làm gì thì tập trung vào điều đó, từng phút trong ngày. Continue reading Sati- Chánh niệm – Tỉnh giác →

Chào các bạn,

Mọi thứ khổ của con người đều do ba độc “tham sân si” mà ra: Tham là tham lam, sân là sân hận (giận dữ), si là si mê (ngu dốt). Tham lam và giận dữ thì ai cũng hiểu rồi. Nhưng tham lam và giận dữ cũng chính là si mê, vì người có trí tuệ thì không tham lam, không giận dữ. Vậy ba chữ “tham sân si”rốt cuộc có thể thu vào một chữ “si”.

Phật gia biết chữ “si” là gốc rễ nên tập trung rất mạnh vào trí tuệ. Như câu đầu của Bát Nhã Tâm Kinh nói đến “Bát Nhã ba la mật đa” – Prajñāpāramitā, trí tuệ hoàn toàn, trí tuệ tuyệt đối. Trí tuệ này khác với trí tuệ bình thường (wisdom), tương đối và giới hạn của chúng ta, trong một thế giới phàm phu, với tư duy tương đối, đối đãi (hai chiều, có qua có lại). Continue reading Prajñāpāramitā – Bát Nhã ba la mật đa →

Chào các bạn,

Chúng ta thường khi làm một điều gì đó mà sau đó ta nghĩ là không nên làm, và đó là điều ta thấy là xấu, và ta cứ băn khoăn bứt rứt về điều đó mãi. Đương nhiên là một chút ân hận thì rất tốt để mình nhớ mà không lập lại sau này. Nhưng băn khoăn bứt rứt mãi về một điều xấu thì không hay vì, dưới Luật Hấp Dẫn, đó chính là mình đang hấp dẫn điều xấu thêm vào mình.

Nếu cần nghĩ đến thường xuyên, hãy nghĩ đến những điều tốt mình đã làm – giúp đỡ người nghèo, đạt được học bổng, được tín nhiệm và thăng thưởng… Những điều tích cực – những thành quả mình đã đạt được, những công việc phục vụ mọi người, những cố gắng đã thành công – đều là những điều mà nếu mình nghĩ đến thì sẽ lôi thêm tích cực vào mình. Cho nên, nếu muốn nghĩ đến những chuyện mình làm, hãy nghĩ đến những điều tốt đã làm. Continue reading Nghĩ đến điều mình làm tốt →

Chào các bạn,

Căn bản của thiện và ác, nếu bạn muốn phân biệt thiện ác để mà sống, là yêu người hoặc yêu mình. Yêu tất cả mọi người (kể cả chính mình trong đó) thì thiện, yêu mình (mà chẳng yêu mọi người) thì ác. “Yêu” là gốc của thiện ác – yêu mọi người thì gốc thiện sẽ sinh ra mọi điều thiện, chỉ yêu chính mình thì gốc ác sẽ sinh ra mọi điều ác.

Nhưng nếu mình yêu một số người và ghét một số người thì sao? Continue reading Yêu ghét – Thiện ác →

Chào các bạn,

Chúng ta thường hay nói sống cho các em, dù các em đó là con cái của ta, là em nhỏ của ta, hay là học trò của ta. Và ta thường quan tâm đến giáo dục cho các em nên người. Chúng ta muốn các em thông thái, giỏi giang, tử tế sau này, càng hơn mình càng tốt. Con hơn cha là nhà có phúc.

Tuy nhiên, chúng ta chẳng biết rằng giáo dục không chỉ là những điều chúng ta dạy các em, mà là những điều các em thấy ta làm cả ngày, cả đời và các em học theo, một cách vô thức hay có ý thức.

Những điều ta dạy các em thì rất ít, chỉ thỉnh thoảng giảng một hai câu gì đó. Phần rất lớn còn lại của thời gian, các em tự học bằng cách nhìn vào tác phong và hành động của ta và bắt chước. Và vì ta dạy bằng giảng bài thì ít, mà làm gương từ hành động của mình thì nhiều, phần ta dạy thì cùng lắm chỉ là 10% phần ta làm gương, phần chính các em học ta là từ cái gương ta làm hơn là lời ta dạy. Continue reading Sống cho các em →

Chào các bạn,

Chúng ta đều thấy thế giới bị nhiều người làm cho thành tồi tệ. Nhưng chúng ta làm gì được?

Có lẽ ngăn cản người khác làm điều tồi tệ thì cũng khó, đặc biệt khi người khác ở xa mình và chẳng biết mình là ai.

Nhưng có một chuyện ai trong chúng ta cũng đều có thể làm. Đó là chính mình đừng làm cho thế giới thêm tồi tệ. Continue reading Đừng làm thế giới thêm tồi →

Chào các bạn,

Chúng ta thường có tư duy cực đoan, cho đến nỗi thiên hạ sợ và thường biến những từ bình thường thành những từ nhạy cảm. Ví dụ:

– Tự do, thường được hiểu phóng đại thành “Tui muốn làm gì thì làm.”

– Bình đẳng, thường được hiểu phóng đại thành “Ông (boss) và tui ngang nhau, tui muốn nói gì làm gì thì tui làm.”

– Dân chủ, thường được hiểu phóng đại thành “Tui là dân, là bố ông, tránh đường ra.”

– Đạo đức, thường được hiểu méo mó thành “Thằng nào không đi nhà thờ, nhà chùa thường xuyên là thiếu đạo đức.” Continue reading Tư duy về những khái niệm xã hội →