Chào các bạn,

Chúa nhật vừa qua mình ở lại nhà Lưu trú không về trong Buôn Làng, vì gần một tuần trời mưa to đường trơn và lầy lội. Sáng mình và các em  trực Lưu trú đi lễ Chúa nhật tại nhà nguyện của Đan viện Thiên Hòa cách nhà Lưu trú hai cây số. Lễ xong mình đi ra gặp em Tơrixenly học sinh lớp Mười một của nhà Lưu trú, mình hỏi sao thứ Bảy và Chúa nhật được về gia đình em Tơrixenly không đi lễ nhà thờ giáo xứ Buôn Làng, mà đi mười mấy cây số ra đây tham dự thánh lễ?

– “Mình ra đây đi lễ để mua thuốc trừ sâu về phun cho rãy cà-phê.” Continue reading Điều ước →

Chào các bạn,

Gia đình mình ở Gia Lai và Buôn Ma Thuột từ nhỏ nên mình có cơ hội tiếp xúc nhiều với anh em đồng bào sắc tộc Jrai và Êđê, cả hai sắc tộc Jrai và Êđê đều giống nhau ở điểm là cùng theo chế độ mẫu hệ, làm mình ngộ nhận anh em đồng bào sắc tộc thiểu số Tây nguyên đều theo chế độ mẫu hệ, mãi đến khi vào sống với anh em Buôn Làng sắc tộc Sêđăng, mình mới biết là điều mình tưởng từ trước đến giờ là không đúng. Bởi anh em Buôn Làng Sêđăng không theo chế độ mẫu hệ hoặc phụ hệ gì cả, điều này được thể hiện qua cái tên không có họ đứng trước hoặc sau. Chẳng hạn như Win, Tim, Phúc, Sing, Sal… Chỉ một cái tên không không đứng độc lập giữa trời! Continue reading Chăm sóc gia đình →

Chào các bạn,

Hiện nay trong Buôn Làng nơi mình đang ở vấn đề làm các bố mẹ lo lắng nhiều, không phải là chuyện học hành của con cái hoặc chuyện cơm áo gạo tiền, mặc dầu anh em Buôn Làng nơi mình đang sống rất nghèo. Nhưng vấn đề làm cho bố mẹ trong các gia đình lo lắng nhiều là chuyện tình cảm yêu đương của con cái.

Trong các gia đình anh em Buôn Làng Sêđăng hiện tại vẫn còn tập tục con cái lập gia đình rất sớm, vì vậy tình cảm yêu đương đến với các em cũng rất sớm, dẫn đến tình trạng các em có con nhưng cả hai vẫn chưa đủ tuổi đăng ký kết hôn, cũng như các em gái mang thai em bé khi hai bên gia đình chưa uống rượu hỏi rượu cưới rất nhiều. Continue reading Cậy trông vào Chúa →

Chào các bạn,

Các em nữ học sinh cấp III Lưu trú của mình rất ngoan hiền, điều này không chỉ thể hiện trong nhà Lưu trú nhưng cả khi các em đến trường đến lớp học, bởi rất nhiều lần mình đến trường gặp thầy cô giáo chủ nhiệm lớp các em đang học, cũng như gặp thầy cô hiệu trưởng hiệu phó trường, tất cả đều cho mình biết các em học sinh Lưu trú của mình rất ngoan. Mặc dầu các em học chậm, hiểu lâu nhưng các thầy cô giáo rất yên tâm không bao giờ sợ các em trốn tiết học. Tuy vậy thỉnh thoảng ở nhà Lưu trú cũng có những lúc các em làm mình rất mệt, vì tính tự ái dân tộc quá cao của các em.

Vào mỗi buổi chiều ở nhà Lưu trú các em có bốn mươi lăm phút để lao động vệ sinh nhà cửa, giờ lao động các em tự quản làm việc theo Tổ, sau đó là giờ giải lao và tắm giặt của các em. Continue reading Thấy cái sai →

Chào các bạn,

Có những chuyện nhớ đến là mình thấy thương mãi, như chuyện đám cưới em Páo người con trai lớn của bố mẹ Páo. Bố mẹ Páo có bảy người con và em Páo người con trai lớn nhất ở với ông bà ngoại từ lúc còn nhỏ. Em Páo chỉ học đến lớp Hai là nghỉ học ở nhà đi làm nương rãy với ông bà ngoại.

Khi mình về Buôn Làng được một năm thì bố Páo đi với ông bà đến nay đã gần ba năm, từ ngày bố Páo đi với ông bà em Páo thương mẹ Páo, đã xin ông bà ngoại về ở với mẹ Páo để cùng mẹ Páo làm nương rãy nuôi các em. Ông bà ngoại với năm tháng tuy tuổi đã cao, đã già hơn trước nhưng sẵn lòng để em Páo về, và rất vui khi thấy em Páo biết thương, biết nghĩ đến mẹ Páo đến gia đình như vậy. Continue reading Uống rượu cưới →

Chào các bạn,

Sống giữa anh em Buôn Làng mình cảm nhận anh em Buôn Làng đón nhận sự ra đi về cõi vĩnh hằng của những người thân một cách thật bình an nhẹ nhàng. Mình nhớ khi mới về Buôn Làng đám tang đầu tiên mình tham dự là đám tang của bố Páo ở cạnh nhà mình.

Khi gia đình có người mới qua đời cách bài trí trong nhà rất đơn giản, người mới qua đời được đặt nằm trên một chiếc chiếu giữa nhà để cầu nguyện, cũng như cho anh em Buôn Làng gần xa đến viếng thăm lần cuối. Đến lúc di quan vào nhà thờ giáo xứ để dâng thánh lễ lần cuối cùng, quang cảnh trong nhà thờ cũng không khác gì những ngày có thánh lễ bình thường. Có khác chăng là tấm áo quan của người đã ra đi được đặt ở giữa lối đi chính giữa nhà thờ gần cung thánh, Continue reading Chỉ thay đổi chỗ ở →

Chào các bạn,

Mình đang chuẩn bị đến thăm nhà bố mẹ Thar bên thôn Một, bố Thar là thú y duy nhất trong Buôn Làng thì mẹ Trương đến gặp mình. Mẹ Trương đến trong dáng vẻ mệt mỏi và khuôn mặt buồn rười rượi. Đây là điều mình ít thấy nơi anh em Buôn Làng, bởi bản chất anh em Buôn Làng sống rất vô tư không tích lũy, không lo sợ ngày mai dù trong gia đình đang có người đau và không có tiền không còn lúa gạo, vẫn không làm cho anh em Buôn Làng mất đi nụ cười và sự thanh thản trên khuôn mặt. Vậy mà hôm nay mẹ Trương đến gặp mình trong dáng vẻ buồn rầu, chắc gia đình mẹ Trương đã xảy ra chuyện lớn? Nghĩ như vậy mình mời mẹ Trương vào nhà và hỏi:

– “Vụ mùa thu hoạch lúa năm nay gia đình mẹ Trương mất mùa nặng hay sao hôm nay Yăh thấy mẹ Trương không được vui?” Continue reading Đòi công →

Chào các bạn,

Khoảng cuối tháng Mười đầu tháng Mười một dương lịch khí hậu Buôn Làng bắt đầu thay đổi, trời se lạnh và gió nhiều. Vì gió nhiều nên các con đường trong Buôn Làng ngập đầy lá khô của những hàng cây cao hai bên đổ xuống, bay ngập đường vào cả trong sân nhà. Để sạch sân cùng với lối đi trước nhà, mỗi chiều khi trời tắt nắng các mẹ đi làm nương rãy về, dọn dẹp trong nhà xong thường ra quét lá trong sân, quét lá trên con đường trước mặt nhà gom lại thành từng đống rác lá và châm lửa đốt. Lá chưa khô nên ngọn lửa không có, chỉ có những đám khói bay lên cao cùng với mùi ẩm của lá. Các em nhỏ đang chơi trên đường thích thú chụm đầu lại cùng nhau thổi những đống lá khô đang được đốt, cũng như tìm thêm những cành cây khô nhỏ bên cạnh bỏ vào giúp nó cháy to hơn. Continue reading Nhớ Buôn Làng →