Chào các bạn,
Môn Văn và Lịch sử trong trường cấp 2 và cấp 3 cách đây 20 năm có một mẫu câu rất phổ biến, học sinh thường thấy trong sách và thường phải sử dụng cho học hành và thi cử. Đó là câu: “Lòng yêu nước nồng nàn và lòng căm thù giặc sâu sắc.” Kiểu như: “Quân đội và nhân dân chúng ta đã chiến đấu vô cùng anh dũng, một lòng quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh, vì chúng ta có lòng yêu nước nồng nàn và lòng căm thù giặc sâu sắc.”
Tại sao lòng yêu nước và lòng căm thù giặc phải đi với nhau?
Tình yêu là đủ, tại sao chúng ta lại cần lòng căm thù?
Chúng ta căm thù giặc từ phương Bắc đến phương Tây, từ Pháp đến Mỹ, từ ngụy đến phản động… và bây giờ là Trung Quốc.
Trong cùng một nước, chúng ta căm ghét bọn quan tham ô nhũng nhiễu chỉ biết đến tiền rồi cưỡng bức dân lành và phá hoại môi trường; những kẻ làm thực phẩm bẩn; những tên bệnh hoạn cưỡng hiếp trẻ em gái và trai…
Tại sao chúng ta lại cần lòng căm phẫn để bảo vệ đất nước ta và những người ta yêu mến?
Cuộc chiến giữa thiện và ác, tưởng chừng rất rõ ràng là một cuộc chiến giữa người thiện và người ác trong thế giới này, nhưng thật ra là cuộc chiến giữa cái thiện và cái ác trong trái tim mỗi chúng ta.
Sân hận, căm thù là một trong 3 độc tham sân si. Ba độc này trước hết là làm độc trái tim người chứa nó, chẳng ai khác.
Ta sân hận, ta căm thù là ta làm độc, làm bệnh, làm chết trái tim ta.
Trái tim ta vốn thiện lành và đầy tình yêu. Trái tim ta vốn là trái tim Bồ tát. Đừng mang sân hận vào để giết trái tim.
Trái tim Bồ tát yêu thương tất cả mọi người.
Nếu phải chống cướp cứu người, thì chống cướp cứu người. Nhưng vẫn biết rằng cướp là đang nằm trong màn si mê tối tăm, đáng được yêu thương và quan tâm.
Thấy Trung Quốc ráo riết xây đắp đảo nhân tạo ở biển Đông và ngày đêm giong thuyền chở theo vũ khí cùng binh lính, ta vừa chuẩn bị cho mọi tình huống, vừa cầu nguyện để yêu người Trung Quốc.
Thấy dân oan bị quan tham ức hiếp, ta vừa thương dân vừa thương quan, nguyện cầu cho tình yêu với quan trong tim ta luôn đầy như tình yêu với dân.
Thấy người làm chuyện xấu xa, chuyện tồi tệ, chuyện ác đức, với người khác hay với chính ta, ta vừa thương nạn nhân, vừa cầu nguyện đừng để tim ta mất tình yêu với người phạm tội. Vì đây là người mà cả xã hội đã ruồng bỏ, đã miệt thị coi khinh, nên đây là người mà ta cần quan tâm yêu thương.
Quan tâm yêu thương thế nào thì tùy trường hợp cụ thể. Tình yêu dẫn đến trí tuệ. Người có tình yêu sẽ có trí tuệ và biết cần phải làm gì trong mỗi trường hợp cụ thể. Có thể phải hành động. Có thể chẳng làm gì và lặng lẽ cầu nguyện một mình. Nhưng dù ta làm gì, chính tình yêu trong tim ta đã tự chuyển hóa thế giới.
Chính tình yêu trong tim ta đã tự chuyển hóa thế giới – các bạn nên nhớ điều này. Đa số mọi người tưởng mình đang làm điều tốt, mà không biết trái tim mình đang sân hận thế nào và lòng từ bi trong tim đang bị ngợp chết thế nào.
Nếu lòng từ bi và yêu người trong tim bạn đang gặp nguy hiểm, bạn không cứu tim bạn trước, thì làm sao bạn có thể còn sống mà cứu người khác?
Khi bạn có ý định giúp người giúp đời, điều quan trọng hàng đầu là làm sao để chuyển hóa trái tim bạn, không phải là chuyển hóa trái tim người.
Quan trọng là trái tim ta tĩnh lặng yêu người trong mọi trường hợp, những chuyện còn lại là chuyện phụ.
Với tình yêu và tĩnh lặng trong tim, bạn sẽ giải quyết những vấn đề của đất nước một cách sâu thẳm hơn và có ý nghĩa hơn.
Dưới đây là một phần kinh của Kinh Từ Bi, Metta Sutta, do Thích Thiện Châu dịch.
3. … Đem an vui đến cho muôn loài
Cầu chúng sinh thảy đều an lạc.
4. Không bỏ sót một hữu tình nào
Kẻ ốm yếu hoặc người khỏe mạnh
Giống lớn to hoặc loại dài cao
Thân trung bình hoặc ngắn, nhỏ, thô.
5. Có hình tướng hay không hình tướng
Ở gần ta hoặc ở nơi xa
Đã sanh rồi hoặc sắp sanh ra
Cầu cho tất cả đều an lạc.
6. Với ai và bất luận ở đâu
Không lừa dối chẳng nên khinh dễ
Lúc căm hờn hoặc khi giận dữ
Đừng mưu toan gây khổ cho nhau.
7. Như mẹ hiền thương yêu con một
Dám hy sinh bảo vệ cho con
Với muôn loài ân cần không khác
Lòng ái từ như bể như non.
8. Tung rải từ tâm khắp vũ trụ
Mở rộng lòng thương không giới hạn
Tầng trên, phía dưới và khoảng giữa
Không vuớng mắc, oán thù, ghét bỏ.
9. Khi đi, khi đứng, hoặc nằm ngồi
Hễ lúc nào tinh thần tỉnh táo
Phát triển luôn dòng chánh niệm này…
(Kinh Từ Bi, dịch giả Thích Thiện Châu)
Hãy yêu thương thế giới và loài người chúng ta tham sân si.
Chúc các bạn một ngày tình yêu.
Phạm Thu Hương
Đọt Chuối Non 