Vô chấp và xả bỏ

Chào các bạn,

Đa số tín đồ Phật giáo không hiểu vô chấp và luôn tưởng vô chấp là xả bỏ, và ý niệm xả bỏ nghĩa là điều gì không tốt, tiêu cực, làm mình căng hay tức giận hay lo lắng… thì đừng ôm vào đầu, xả bỏ đi.

Nhưng đây không đủ là Phật pháp. Có thể nói là 1/10 của Phật pháp mà thôi. Đúng ra, đây là tâm lý phổ thông – bất kì nhà tâm lý học nào, hay thầy tư duy tích cực hạng bét nào, hay bất cứ bạn nào viết trên Internet, cũng đều nói được như thế: “Ôi, mấy cái chuyện không quan trọng đó mà, ôm vào đầu làm chi cho mệt, gạt nó ra ngoài đi cho khỏe.” Đây là tâm lý phổ thông, không thật sự là Phật pháp.

Vô chấp của nhà Phật là không bám cứng vào bất kì điều gì trên đời – tốt xấu, thiện ác, hay dở, kể cả Phật pháp, kể cả Phật, kể cả Niết Bàn… Điều này được tóm tắt trong câu: “Ưng vô sở trụ, nhi sanh kỳ tâm” (Không trụ vào đâu, thì sanh tâm [Bồ đề]) của Kinh Kim Cang.

Trụ là đứng cứng một chỗ, như trụ tấn, hay phòng thủ cứng tại một chỗ như: “Anh trụ tại huyện này, tôi giữ sư đoàn xa đây một chút, dụ cho tụi nó tấn công anh, tôi sẽ đến bao vây tụi nó, hai gọng kềm – trong đánh ra, ngoài ép vô.”

Trụ tức là chấp, tức là bám cứng vào một chỗ nào, vào một điều gì. Vô chấp (vô trụ) là không bám vào điều gì ở đời (dù rằng có thể dùng mọi thứ trên đời, tùy lúc).

Các quý vị đi chùa chỉ nghĩ vô chấp là xả bỏ điều gì xấu, như nghiện rượu, hay giận, hay tự ái, hay chấp nhất, hay phàn nàn… Và quý vị bám cứng vào giáo lý, như:

– Ăn chay (ăn rau) triệt để, và xem người không ăn chay là người có tội sát sinh. Đây là chấp hàng đại gia. Phật giáo Nguyên thủy ăn đủ thứ sinh vật, chứ không ăn chay kiểu chỉ ăn rau. Các quốc gia ở vùng lạnh và sa mạc, người ta phải ăn thịt hay ăn cá, vì sa mạc và sống du mục thì chẳng có rau để ăn, vùng băng tuyết cũng chẳng có rau, vùng lạnh thì chẳng có rau mùa đông và cuối thu. Ăn rau có thể tốt cho sức khỏe trong một số trường hợp, nhưng đừng nói cả thế giới có tội vì rất nhiều người ăn thịt ăn cá.

– Bám vào kinh sách để cãi nhau từng chữ, trong khi chẳng hiểu gì vì không thực hành để hiểu. Kinh sách chỉ là bản đồ. Đường đi thật không phải là bản đồ mà là thực hành mỗi giây mỗi phút trong ngày. Tụng kinh chẳng giúp bạn giác ngộ được.

– Bám vào Niết Bàn như một kéo dài của lòng tham.

– Bám vào Phật như là kẻ cứu rỗi, trong khi bạn mới là kẻ cứu rỗi bạn.

– Bám vào Phật đạo như là tôn giáo khoa học và cho rằng các tôn giáo khác là mê tín.

Thiên hạ bám mà không biết đó là chấp, vì họ thông thấy có nhu cầu “xả bỏ” các thứ tốt.

Thực sự, vô chấp là (1) có thể dùng mọi thứ trên đời – chẳng cần bỏ thứ nào, (2) miễn là đừng bám cứng vào đó nhả không ra.

“Bám cứng” thường có biểu hiệu dễ thấy nhất là người bám cứng thường có thái độ đúng sai (ta đúng, chúng hắn sai), hay thái độ tự xem mình là thánh thiện (self-righteousness, ta thánh thiện, chúng hắn tội lỗi), hay thái độ mất đạo đức, như bám vào rượu đến say sưa mỗi ngày la vợ mắng con, bám vào tiền và kinh doanh dối trá, bám vào chức vụ và giành giật thường xuyên , bám vào gì đó bên ngoài mình (như là kinh sách, hay đi chùa, hay Phật) như là sự cứu rỗi (mà không biết chỉ mình cứu rỗi mình)…

Ưng vô sở trụ, không bám vào đâu. Phật tâm tinh khiết và tự do hoàn toàn, làm bất kì điều gì, dùng bất kì thứ gì, tùy theo lúc, để cứu độ chúng sinh, nhưng không bám cứng vào đâu, vì tất cả mọi thứ trên đời đều là phương tiện/khí cụ để dùng – không thể bám vào cái kéo trong khi công việc đang cần búa.

(1) Tinh khiết và (2) tự do hoàn toàn – tức là không dính cứng vào đâu, không bị giam tù ở đâu. Đó là tâm Phật.

Đọc Kinh Kim Cang thì sẽ thấy điều này rõ như ban ngày. Nhưng hơn 99% quý vị đi chùa chẳng hiểu.

Các bạn nhớ nắm vững điều này, chẳng chỉ vì đó là Phật pháp, mà vì đây là cách sống hiệu quả nhất – dùng tất cả mọi thứ, mọi khí cụ trên đời – và tự do nhất, vì chẳng bám vào khí cụ nào. Chẳng có bao tải nào trên lưng, nên tâm thức hành giả có thể bay cao khắp cả bầu trời.

Tự do đầu tiên và cuối cùng. Chúng ta sinh ra với một tâm thức tự do của trẻ thơ. Và ta lớn lên học bỏ tù tâm thức ta trong nhà tù của đủ mọi thứ song sắt trên đời. Giải thoát là cuối cùng lấy lại được tự do cho tâm thức, trở về tâm thức tự do của trẻ thơ.

Đó là tâm nguyên thủy, bản lai diện mục (mặt mũi nguyên thủy). Đó là tự do đầu tiên và cuối cùng.

Chúc các bạn luôn có tự do.

Mến,

Hoành

© copyright 2019
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một suy nghĩ 4 thoughts on “Vô chấp và xả bỏ”

  1. Cám ơn anh nói về vô chấp. Khái niệm này đúng là rất khó, không phải ở chữ nghĩa mà ở việc chỉ có thể hiểu được hết với tâm vô chấp.

    Nhận biết vô thường, học về vô chấp. Nhận biết sự bao la của vũ trụ để không bám cứng vào hiểu biết ngày hôm nay của mình. Nhận biết sự đa dạng của cuộc đời để tâm cởi mở và đón nhận những điều khác mình, không (hay ít ra là không vội) đánh giá, phán xét những người khác suy nghĩ, phương pháp với mình.

    1 trong những điều em học từ thiền Vipassana là quan sát, quan sát và quan sát. Để thấy được mọi sự là chính nó một cách tinh tuyền, không bị nhiễu loạn bởi những vấn đề của mình như sự phỏng đoán, đánh giá, mong đợi, yêu ghét… Em cảm thấy đó cũng là một phương pháp rèn luyện tâm vô chấp.

    Học từ anh, em thấy rằng “lắng nghe trái tim mình” cũng là 1 cách giúp mình thoát khỏi những khó khăn của ý niệm, những chấp bám của suy nghĩ.

    Về ngôn ngữ, liên quan đến xả bỏ, ở trong chùa, em còn nghe 1 từ nữa là “dính mắc”. Nói về xả bỏ, mọi người có thể nói “không dính mắc”. Tuy nhiên, ngôn ngữ chỉ là lớp vỏ của ý niệm, tâm niệm. Để phát triển, tâm cần cởi mở để tiếp nhận, và tu dưỡng.

    Liked by 3 people

  2. Theo em thì vẫn có những nguyên lý đúng đắn và bất biến theo thời gian. Những chân lý này chúng ta phải bám vào để phân định đúng sai trong cuộc sống.
    Con người sống theo lý trí, mình sẽ là ai phụ thuộc vào sự lựa chọn của mình. Trong xã hội ngày nay nếu trong ta sống buông bỏ thì thà mình là những người tâm thần có phải hạnh phúc hơn không?

    Số lượt thích

  3. Hà có thể cho ví dụ vài “nguyên lý đúng đắn và bất biến theo thời gian” và giải thích ta phải áp dụng chúng như thế nào (ngoài “vô chấp” vì vô chấp là một nguyên lý đúng đắn và bất biến theo thời gian)?

    A. Hoành

    Số lượt thích

  4. Tứ vô lượng tâm, từ, bi ,hỷ ,xả
    lối sống của bậc thánh. Nếu mỗi người tự cố gắng thực hành “tứ vô lượng tâm”, không phân biệt tôn giáo, chủng tộc v.v… thì mỗi người sẽ trở thành một công dân lý tưởng trong một thế giới hòa bình, an lạc. Nếu khi thực hành mà tâm mình còn buộc vào điều lợi lộc cho chính mình thì sẽ không có ích gì. Vì chỉ là đổi trác.
    Chúa Jêsu có dạy “khi làm việc bố thí, tay phải làm thì đừng cho tay trái biết., và phải thay đổi lối sống mình như những trẻ thơ thì sẽ vào nước thiên đàng. Tức là phải nhận thức được những “programs” được dạy, huấn luyện từ lúc trẻ thơ đến bây giờ bởi gia đình, tôn giáo, xã hội và trường đời. Nếu “deprograming” thì chúng ta sẽ trở nên trẻ nhỏ và vô chấp.
    Chúc Anh với Awareness.
    Thuy Pham

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s