Chào các bạn,

Al Jazeera là mạng truyền thông nổi tiếng uy tín về khu vực Arab (Ả Rập) và thế giới. Al Jazeera có bộ phim tài liệu rất hay về Những khúc ca tình yêu và chiến tranh: Những câu chuyện đằng sau các bài hát yêu nước Arab, xuất bản năm ngoái, 18/6/2025.

Bộ phim này kể về 4 bài hát Arab với những câu chuyện xung đột và tình yêu dành cho bản sắc Arab.

“Arab là một ý niệm ngôn ngữ và văn hóa. Sau đó có thể tạm gọi là một dân tộc, phần sắc da từ đen đến trắng, về tôn giáo đa số là Hồi giáo thuộc nhiều phái và một thiểu số Kitô giáo.

Nếu lấy Liên minh Arab (Arab League) làm cơ bản thì đây là một khối 22 quốc gia gồm 450 triệu dân, rộng 13 triệu km2 diện tích, tổng GDP 10.700 tỉ USD. Khối này rất đa dạng.

Về kinh tế có từ Qatar là nước dân giàu nhất thế giới đến Somalia là nước dân đói nhăn răng – thu nhập bình quân giữa hai quốc gia này cách nhau cả trăm lần! Cho nên móc ví ra, tôi là người Arab, thì cũng phải nói cho rõ là Arab nào.” (Sáng Ánh, Nguồn).

4 bài hát Arab với những câu chuyện xung đột và tình yêu dành cho bản sắc Arab trong bộ phim tài liệu của Al Jazeera là:

1. Where are the millions? (Hàng triệu người ở đâu?)
2. Alone (Cô đơn)
3. Letter to a 1967 Soldier (Thư gửi người lính năm 1967)
4. Tell the Sun (Hãy nói với mặt trời)

Vì 2 bài hát cuối Thư gửi người lính năm 1967 và Hãy nói với mặt trời không có clips trên Youtube, nên mình chỉ giới thiệu 2 bài hát đầu – một bài hôm nay và một bài ngày mai.

Hôm nay mình giới thiệu với các bạn bài hát đầu tiên, bài “Where are the millions? (Hàng triệu người ở đâu?)”, tiếng Arab Wein El Malayeen.

Bài hát được tổng thống Libya Gaddafi (1942 – 2011) đặt hàng, hướng tức giận vào các quốc gia đã đứng ngoài cuộc trong cuộc Intifada (Nổi dậy) Palestine lần thứ nhất.

Cả Intifada thứ nhất (1987 – 1993) và Intifada thứ nhì (2000-2005) đều được thế giới biết đến qua hình ảnh trẻ em Palestine ném đá xe tăng Israel.

Ném đá là hình ảnh lặp đi lặp lại trong bài hát: “Ta sẽ ném đá vào chúng“, “một dân tộc với đá trong tay, người thách thức hạm đội”…

Vâng, Palestine chẳng có gì ngoài mấy cục đá để ném và cũng chẳng có ai chống lưng, còn Israel thì có đại gia Mỹ cùng 1 group gần 30 nước EU sau lưng, rủng rỉnh tiền bạc, muốn xe tăng, máy bay, tên lửa… gì cũng có.

Cuộc chiến giữa Palestine và Israel (và Âu Mỹ) là cuộc chiến châu chấu đá voi. Nhưng như Bác Hồ nói về cuộc chiến Việt-Pháp: “Nay tuy châu chấu đấu voi/ Nhưng mai voi sẽ bị lòi ruột ra.” Và chúng ta đã biết rốt cuộc Việt Nam thắng Pháp “chấn động địa cầu” thế nào.

Bài hát có nhắc đến “trận Yarmouk”. Trận Yarmouk, diễn ra trong 6 ngày, từ ngày 15–20 tháng 8 năm 636; tại khu vực thung lũng sông Yarmouk, dọc theo biên giới hiện nay giữa Syria và Jordan (gần phía đông nam Biển Galilee và vùng Cao nguyên Golan).

Đây là 1 trong những trận chiến quan trọng nhất trong lịch sử nhân loại, đánh dấu quân Hồi giáo giành thắng lợi hoàn toàn, đẩy lùi quyền lực của Byzantine (Đế quốc Đông La Mã với Chính thống giáo) khỏi Syria và Palestine mãi mãi.

Các người [Arab]… đã quên [trận] Yarmouk

Ý câu hát này có thể là: Nhớ hồi xưa không, Arab mình thắng Ki tô giáo đó? (Ki tô giáo nghĩa là Công giáo, Chính thống giáo, và Tin Lành). Hồi xưa Hồi giáo mình (đa số dân Arab theo Hồi giáo) thắng Chính thống giáo ngay trên sông Yarmouk này nè. Thế nên bây giờ Hồi giáo mình cũng sẽ thắng Tin Lành (đa số dân Mỹ theo Tin Lành) và Công giáo (đa số các nước châu Âu theo Công giáo).

Dưới đây là bản dịch tiếng Anh và tiếng Việt của bài hát Arab Hàng triệu người ở đâu?, kèm theo clip phim tài liệu của Al Jazeera về 4 bài hát Arab, kèm theo 2 clips bài hát Hàng triệu người ở đâu? phiên bản gốc trên tivi và hát sống.

Mời các bạn cùng lắng nghe.

Chúc các bạn một ngày yêu tất cả mọi người.

Phạm Thu Hương

***

Wein El Malayeen Where are the millions?Where are the millions, where’s the Arabic nation, where’s the Arabic furious, where’s the Arabic esteem? Where’s Arabic dignity? Where are the millions? Where are they?The kids of the rich people rest peacefully and millions are suffering There is in my chest arsenal machine gun,… It’s time to sleep, the pasha slept and we’re still homeless Armies are showing on TV screens and the weapons rusted because of storing. Revolution needs real men Can’t be bought with money Revolution of a nation with stones in hands, who challenged fleets Sacrifices old people and youth as duty not favoring The strength inside the ribs is much more stronger than ironclads Allah is with us, mightier and stronger than people of Zionist… Even if they hanged us, killed us, buried us… my land won’t be despised My “reddish” blood irrigates the green in “lemon” sour taste Out the captivity we fight, not giving up nor loosening I called for help and I got null from the 100 million They’re waking up at night, then sleeps and never see what’s happening around Dignity at the bottom, and my home is empty and deserted and they’re full of money and sons They forgot about me, they don’t know what’s happening to me, and I’m born in jails I called for the armies, but they haven’t heard my voice We were given the option and we chose sour and we know about the price We faced the ordnance and molecule with a sling and knife In the absence of Arabic unity wounds are extravasated The devoted mother is offended and the aged is weeping The innocent child is killed and the sucker is lost And the refugee with folded tent asking wondering where to go You filled banks, and forgot Yamouk When will unity come true, so we’re like steady dam With great army and under one flag, that retrieves the maltreated people We’re the truth and the revolution And they’re the elephant owners Truth and revolution generation Continual following each other birds We should throw them with stones Argil stones Never kneel, nor obey (to the squatter) And their deception is lost The strength inside the ribs is much more stronger than ironclads Even we all vanish, oh time write down that we won’t betray our land Revolution is faith, revolution is headline Revolution of a nation with stones in hands, who challenged fleets (nguồn) (PTH đã edited)

Wein El Malayeen Hàng triệu người ở đâu?Hàng triệu người ở đâu? Dân tộc Arab ở đâu? Tức giận của người Arab ở đâu? Tự trọng của người Arab ở đâu? Phẩm giá của người Arab ở đâu? Triệu người ở đâu? Họ ở đâu?Con nhà giàu nằm nghỉ yên vui, còn triệu người đang khổ. Trong ngực tôi có súng máy,… Đến giờ ngủ, quan lớn [lãnh đạo Arab] ngủ, còn chúng ta vẫn không nhà. Quân đội ở trên màn hình ti vi, còn vũ khí thì rỉ sét vì cất giữ. Cách mạng cần người thật Không thể mua bằng tiền Cách mạng của dân tộc với đá trong tay, những người thách thức hạm đội Hy sinh người già và người trẻ như nghĩa vụ không thiên vị Sức mạnh trong lồng ngực còn mạnh hơn cả tàu bọc thép Allah ở cùng chúng ta, mạnh hơn và quyền năng hơn Chủ nghĩa Phục quốc Do Thái… Cả khi họ treo cổ ta, giết ta, chôn ta… đất nước ta sẽ không bị coi khinh Máu đỏ tôi tưới màu xanh trong vị chua của chanh Thoát cảnh giam cầm, ta chiến đấu, không bỏ cuộc cũng không chùn bước Tôi kêu gọi giúp đỡ nhưng không nhận được gì từ 100 triệu Ban đêm họ dậy, rồi lại ngủ và chẳng thấy chuyện gì xảy ra xung quanh Phẩm giá ở tận đáy, nhà tôi trống rỗng và hoang vắng, còn họ thì đầy tiền và con cái Họ quên mất tôi, họ không biết chuyện gì xảy ra với tôi, và tôi sinh ra trong tù Tôi kêu gọi quân đội, nhưng họ không nghe tiếng tôi Chúng tôi được lựa chọn và đã chọn điều cay đắng và biết cái giá phải trả Chúng tôi đối mặt với bom đạn bằng ná và dao Khi người Arab thiếu đoàn kết, thì thoát dịch ra ngoài mạch máu Người mẹ tận tụy bị tổn thương và người già khóc than Trẻ vô tội bị giết và trẻ non nớt bị mất tích Và người tị nạn với lều gấp hỏi han không biết đi đâu Các người đã lấp đầy ngân hàng, và đã quên [trận] Yarmouk Khi nào đoàn kết mới thành hiện thực, để chúng ta vững như đập Với đội quân vĩ đại và dưới một lá cờ, để giải cứu những người bị ngược đãi Chúng ta là sự thật và là cách mạng Còn chúng là những kẻ sở hữu voi Thế hệ sự thật và cách mạng Những con chim cứ nối đuôi nhau Ta sẽ ném đá vào chúng Những cục Argil (đất sét) Không bao giờ quỳ gối, cũng không bao giờ vâng lời (kẻ chiếm đất) Và lừa dối của chúng đã thất bại Sức mạnh bên trong lồng ngực còn mạnh hơn cả tàu bọc thép Ngay cả khi tất cả chúng ta biến mất, hỡi thời gian, hãy ghi lại rằng ta sẽ không phản bội đất nước Cách mạng là niềm tin, cách mạng là tiêu đề Cách mạng của một nước với đá trong tay, những người thách thức hạm đội (PTH dịch)

***

1. Phim tài liệu Al Jazeera World giới thiệu Những khúc ca tình yêu và chiến tranh: Những câu chuyện đằng sau các bài hát yêu nước Arab. (Không phải là clip ca nhạc, dù có một chút ca nhạc làm tài liệu trong đó).

18/6/2025

• Từ phút đầu đến phút thứ 12:03 – Where are the millions? (Hàng triệu người ở đâu?)
• 12:03 – 22:53 – Alone (Cô đơn)
• 22:53 – 35:27 – Letter to a 1967 Soldier (Thư gửi người lính năm 1967)
• Từ phút 35:28 đến cuối clip -Tell the Sun (Hãy nói với mặt trời)

2. Bài hát وين الملايين (Wein al Malayeen / Hàng triệu người ở đâu?) được nhà thơ Libya Ali al-Kilani (علي الكيلاني) viết và được nhà soạn nhạc người Libya Abdullah Mohammed Mansour (عبد الله محمد منصور) sáng tác về người dân Palestine.

Biểu diễn trực tiếp trong buổi hòa nhạc ở Tripoli, Libya năm 1990 bởi:
Julia Boutros (جوليا بطرس) từ Lebanon
Sawsan Hammami (سوسن الحمامي) từ Tunisia
Amal Arafa (أمل عرفة) từ Syria

Click vào nút ấn “CC” để xem phụ đề tiếng Anh.

 
 
جوليا بطرس وين الملايين Julia Boutros wein el malayin / Hàng triệu người ở đâu?