Category Archives: trà đàm

Húp canh

 

Chào các bạn,

Ảnh minh họa

Mình cần một cái mền dân tộc nên vào Buôn Đung Buôn người sắc tộc Êđê ở gần Đông Sơn thuộc Giáo xứ Giang Sơn để mua, mặc dầu ở ngoài phố tại các của hàng mỹ nghệ bán hàng lưu niệm bán rất nhiều, nhưng vì muốn vào giúp gia đình này một ít thực phẩm nữa nên mình phải vào tận Buôn.

Các bạn chắc không ai tưởng tượng nổi chị vợ 29 tuổi mà có đến chín đứa con rưỡi… mình đến chị đang ở nhà giữ đứa bé mới biết đi mà sắp có em, chị vừa giữ con vừa dệt mền mình đã đặt trước và hôm nay mình đến lấy.

Continue reading Húp canh

Trách nhiệm toàn cầu trong thế giới hiện đại (Phần 1)

 

Bài ghi chép Cuộc nói chuyện của Đức Đạt Lai Lạt Ma về trách nhiệm toàn cầu trong thế giới hiện đại
Nhà hát Hoàng gia Albert, London, Vương Quốc Anh,
ngày 22 tháng 5 năm 2008

Riki Hyde-Chambers (Chủ tịch Hội Tây Tạng): Thưa quý bà và quý ông, đây là đặc quyền rất to lớn cho tôi khi giới thiệu với quý vị Đức Tenzin Gyatso, Đạt Lai Lạt Ma thứ 14 của Tây Tạng.

Ai đó trong khán giả: Chúng tôi yêu ngài.

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Cảm ơn các bạn.

Đầu tiên, cho phép tôi ngồi thoải mái hơn một chút. Đừng lo lắng, tôi sẽ không ngồi thiền trong yên lặng đâu. Cám ơn các bạn rất nhiều. Tôi rất rất hạnh phúc khi được gặp gỡ với công chúng trong nhà hát này một lần nữa. Tôi nghĩ đây là lần thứ ba, hoặc có thể thứ hai. Tôi không nhớ.

Continue reading Trách nhiệm toàn cầu trong thế giới hiện đại (Phần 1)

Quản lý xung động

Chào các bạn,

Những xung động—nổi nóng, sợ hãi, tham lam, nói dối, giành giật…–thường là ta không muốn làm, nhưng vẫn phải làm. Biết là không nên cãi nhau, nhưng ai đó nói loáng thoáng là mình kém thông minh, thì mình nổi tự ái trong lòng và tìm cách choảng lại ngay.

Sở dĩ như vậy là vì hệ thần kinh của ta đã được điều kiện hóa (conditioned) nhiều năm như thế: nghe phê phán thì bực, thấy tiền thì tham, mở miệng thì luôn thêm bớt làm đẹp cho mình… Central processor của ta đã được lập trình như thế thì cứ thế mà làm. Cho nên những thói quen xung động có sức mạnh vượt qua ý muốn của ta và bắt ta làm điều mà bình thường ta thực sự không muốn làm.

Continue reading Quản lý xung động

Treo gùi cho em bé

 

Chào các bạn,

Sát cuối sân phơi của nhà phơi quần áo học sinh nữ Lưu Trú sắc tộc Buôn Ma Thuột, phía ngoài bờ tường, trên vỉa hè đường đi, có một cây phượng được trồng nhiều năm nên gốc rất lớn cành lá và tán lá sum xuê, nó trùm vào gần 1/3 sân phơi nhà Lưu Trú.

Từ tháng mười một cho đến tháng năm trời Buôn Ma Thuột nổi gió, gió nhiều và cây phượng cũng bắt đầu thay lá, nên lá rụng làm dơ một khoảng sân phơi khá rộng, thêm vào đó bể nước của các em học sinh nữ tắm giặt cũng gần đó, nếu các em quên đậy nắp bể thì ôi thôi lá rụng vào khỏi xài được luôn!

Bình thường mỗi buổi sáng, giờ công tác vệ sinh nhà cửa, có tổ dọn dẹp lá rụng, và chiều giờ các em lao động, cũng chia hai em quét dọn lá rụng. Còn có những ngày bất thường thì công việc quét dọn sân lá rụng đó không quét vào giờ cả nhà lao động nữa, mà quét vào giờ chơi bóng của các em, và công việc lúc đó là công việc của những em bị phạt vì tội buổi trưa ngủ nướng không dậy học bài!

Continue reading Treo gùi cho em bé

Chiến đấu trong thương trường

Chào các bạn,

Nếu bạn ở trong thương trường, nơi thiên hạ thường dùng đủ mọi thủ đoạn để ức chế nhau, thì dù là bạn không cần và không nên dùng các thủ đoạn rẻ tiền thiếu đạo đức, bạn cũng nên rành các thủ đoạn đó để ai tính sử dụng với mình là bạn biết ngay.

Mình không tin là người lớ ngớ thì có thể sống dai trong chiến trận. Ta không cần phải ma đạo, nhưng ta cũng nên rành các đòn phép ma đạo để tránh và đối phó. Người ma đạo không suy nghĩ như người hiền lương. Người hiền lương nói đến nơi hẹn một mình là đến một mình, người ma đạo thì nói đến một mình nhưng có thể mang thêm 10 vệ sĩ ẩn nấp quanh đó. Người hiền lương trọng chữ tín, người ma đạo chẳng trọng gì cả, chỉ trọng mục tiêu của họ, và họ sẵn sàng dùng đủ mọi cách bất lương để đạt mục tiêu.

Continue reading Chiến đấu trong thương trường

Nhường học bổng

Chào các bạn,

Ảnh minh họa

Chiều Chúa Nhật 14/ 10/ 2012 mình đến thăm gia đình em Kam học sinh lớp 10 Lưu Trú Buôn Hằng. Gia đình em ở Thôn bốn và khi mình đến bố mẹ em đi làm thuê ở lò gạch chưa về, các em nhỏ của em đi học giáo lý trên Giáo xứ, chỉ có người anh cả và em ở nhà với bà ngoại em đang bị bệnh.

Mình đến bên cạnh giường nắm bàn tay gầy guộc nhăn nheo của bà, mình cảm nhận được hơi nóng từ bàn tay bà chuyền qua mình, mình biết bà đang trong cơn sốt. Chưa kịp hỏi thăm về bệnh của bà thì thấy một người đàn ông khoảng độ 45 tuổi đi vào.

Qua chào hỏi mình biết anh là A M… làm y tá trạm xá xã Eayiêng. Anh đến thăm bệnh cho bà, anh cho mình biết bà bị sốt siêu vi đã được dùng thuốc ba ngày rồi nhưng vẫn không giảm sốt. Hôm nay anh đến truyền dịch cho bà hy vọng sẽ cắt được cơn sốt, vì sốt siêu vi nếu không truyền dịch thì khó có thể cắt được cơn sốt.

Continue reading Nhường học bổng

Bài diễn văn tại Hội nghị Thượng đỉnh Trái đất Rio, ngày 5 tháng 6, 1992 – Nhận thức về môi trường: Một phần của cuộc sống hàng ngày

 

Tác giả: Đạt Lai Lạt Ma
Dịch giả: Phạm Thu Hương

Chào các bạn,

Hội nghị Liên hợp quốc về Môi trường và Phát triển (UNCED) (còn gọi là hội nghị Thượng đỉnh Trái Đất Rio) là một trong những nỗ lực lớn nhất của Liên Hợp Quốc nhằm kêu gọi tất cả các quốc gia và các tổ chức liên quan cùng đưa ra những quyết định quan trọng về môi trường tương lai của Trái đất cũng như các vấn đề phát triển khác. Hội nghị lần đầu tiên được tổ chức trong 11 ngày (từ 3/6 – 14/06/1992) tại Rio De Janeiro, Brazil đã thu hút sự tham gia của 178 quốc gia trên thế giới.

Tại hội nghị này, Severn Suzuki – một cô bạn 13 tuổi đến từ Canada, đồng hành với các người bạn của mình trong tổ chức Trẻ em vì Môi trường, đã mang đến một bài phát biểu khiến cả thế giới phải im lặng. (DCN đã có bài về cô bạn này.)

Continue reading Bài diễn văn tại Hội nghị Thượng đỉnh Trái đất Rio, ngày 5 tháng 6, 1992 – Nhận thức về môi trường: Một phần của cuộc sống hàng ngày

Yêu người và để người lạm dụng

Chào các bạn,

Nếu bạn tu chợ thì phải khôn chợ (streetwise) một chút. Sống ở đâu thì phải biết ở đó. Tu không có nghĩ là ngớ ngẩn để người ta lạm dụng bạn trong khi bạn không biết gì cả. “Tu” chứ không phải “ngu”. Các bạn nhớ điều đó.

Nhưng nếu bạn có trái tim khiêm tốn và nhân ái, bạn sẽ rất yêu người, và rất nhiều khi bạn tình nguyện để cho người ta lạm dụng bạn một chút—bạn thấy, mà hành động như là không thấy—để dùng cách sống mềm mỏng, không hơn thua, không chấp nhất, để tạo năng lượng tích cực cho thế giới và để hy vọng là những người chung quanh học theo bạn một phần nào.

Continue reading Yêu người và để người lạm dụng

Hái cà phê

 

Chào các bạn

Buôn Ma Thuột đang bắt đầu vào mùa thu hoạch cà-phê, những vùng nhiều cà-phê như Đăkmin, Trung Hòa, kim Châu, Phước An… đang rất cần người làm nên họ tranh nhau đi thuê đi tìm người hái cà-phê.

Khi còn ở Buôn Ma Thuột vào mùa này mình thấy một số khá đông thanh niên nam nữ ngoài bắc vào các vùng nhiều cà-phê để làm công, mình nghĩ các chủ vườn chắc chỉ thuê người kinh, nhưng hôm nay mình đang ở Buôn Hằng II mình thấy những nghĩ suy của mình ở trên đã không đúng!

Mấy hôm nay khung cảnh Giáo xứ Buôn Hằng thật buồn vì đàn ông và các em thanh niên nam nữ không có điều kiện để đi học đã đi đến các vùng như Đăkmin để hái cà-phê thuê. Họ đi nhiều đến nỗi những ngày lễ trong nhà thờ còn trống rất nhiều chỗ và các lớp giáo lý các cấp lớn cũng vắng rất đông như lớp Vào Đời III của mình các em đi làm thuê gần hết ½ lớp.

Continue reading Hái cà phê

10 câu hỏi cho Đức Đạt Lai Lạt Ma – Bài phỏng vấn của Tạp chí Time

 

Tác giả: Đạt Lai Lạt Ma
Dịch giả: Phạm Thu Hương

Tạp chí Time đã phỏng vấn Đức Đạt Lai Lạt Ma tại thành phố New York vào tháng 5 năm 2010 với bài “10 Câu hỏi đến Đức Dalai Lama “.

1. Câu hỏi: Ngài đã bao giờ cảm thấy tức giận hoặc điên tiết chưa? Kantesh Guttal, Pune, ẤN ĐỘ

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Ồ, có chứ, tất nhiên rồi. Tôi là người mà. Nói chung, nếu một người không bao giờ tức giận, thì tôi nghĩ có điều gì đó đã sai. Anh ta bị hâm hâm trong đầu rồi. [Cười lớn.]

2. Câu hỏi: Làm thế nào mà ngài luôn lạc quan và trung thực khi có quá nhiều thù ghét trên thế giới vậy? Joana Cotar, FRANKFURT, ĐỨC.

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Tôi luôn nhìn một sự kiện nào đó từ góc nhìn rộng lớn. Luôn có vấn đề nào đó, chết chóc nào đó, hành động tàn sát hoặc khủng bố nào đó hoặc bê bối ở mọi nơi, mọi ngày. Nhưng nếu bạn nghĩ toàn bộ thế giới là như vậy, thì bạn đã sai. Vì trong 6 tỷ người, những người gây rối chỉ là số ít.

Continue reading 10 câu hỏi cho Đức Đạt Lai Lạt Ma – Bài phỏng vấn của Tạp chí Time

Nhường khách qua đường

Chào các bạn,

Hôm nay mình và bà xã có dịp đi ngang Culpeper, một thành phố cố kính, khoảng từ năm 1748, rất nhỏ, dân số khoảng 16 ngàn người, ở tiểu bang Virginia. Trong thành phố nhỏ xíu đó lại có một nhà hàng Thái rất khá. Đang đói bụng, mình dừng xe bên lề đường, và cả hai bước qua bên kia đường để vào nhà hàng. Vì lúc đó gặp ngay lúc không có nhiều xe nên qua đường rất dễ.

Nhưng khi vào bên trong building có nhà hàng Thái trong đó, thấy đèn đóm trong nhà hàng tối thui, mới nhận ra là nhà hàng đóng cửa ngày thứ hai.

Continue reading Nhường khách qua đường

Chặt bút chì

 

Chào các bạn,

Trong năm học NK 2010 – 2011, tại nhà Lưu Trú sắc tộc Buôn Ma Thuột, tổng số các em học sinh Cấp I đến Cấp III là 85 em, trong số đó các em học sinh lớp một là 27 em gồm 12 em học sinh nam và 15 em học sinh nữ, của ba sắc tộc H Mông, Sêđăng và Êđê.

Đó là chỉ tính riêng lớp một, còn cả nhà Lưu Trú sắc tộc trong NK 2010 – 2011 có tất cả là bảy sắc tộc: H Mông, Sêđăng, Êđê, Tày, Nùng, Mường, M Nông.

Tuy là học sinh lớp một nhưng đa số các em ở độ tuổi từ 12 đến 17 tuổi, chỉ có năm em từ 07 đến 09 tuổi.

Continue reading Chặt bút chì

Tầm quan trọng của giáo dục (Phần 2)

Tác giả: Đạt Lai Lạt Ma
Dịch giả: Phạm Thu Hương

Trong mảng tri thức hiện đại, người Tây Tạng bị tụt lại phía sau rất nhiều. Không những ngay từ đầu [chúng ta] đã không cảm nhận rằng tri thức là điều bắt buộc phải có, mà [chúng ta] còn không có một hệ thống được thiết lập chủ yếu để tìm kiếm tri thức.

Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 13 đã đến thăm Trung Quốc vào năm 1907, 1908, vv, rồi thăm Ấn Độ trong giai đoạn 1910 – 1911 và ngài đã nhìn thấy rất nhiều điều về thế giới bên ngoài. Kết quả là, từ 1915 đến 1920, ngài đã hoàn thành bước khởi đầu tốt đẹp như gửi một số sinh viên Tây Tạng sang các nước như nước Anh với kế hoạch muốn họ học tiếng Anh và đạt được các kỹ năng và kiến thức về máy móc hiện đại. Tuy nhiên, ngài đã không thành công trong việc tiếp tục những điều đó. Đây là vấn đề vô cùng tiếc nuối. Dù thế nào đi nữa, dẫu Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 13 có một tầm nhìn rộng lớn về cải cách, nhưng quá nhiều yếu tố bên trong và bên ngoài cùng những trở ngại đã làm nỗ lực của ngài không có kết quả .

Continue reading Tầm quan trọng của giáo dục (Phần 2)

Tĩnh lặng ngay từ đầu

Chào các bạn,

Trong việc luyện tâm, có lẽ điều chúng ta gặp thường xuyên nhất là bực mình, nổi nóng, thất vọng, lo sợ vì điều gì đó… Rồi ta cố gắng mọi cách để bình tĩnh lại, lắng đọng lại. Nói chung là, tâm ta nổi sóng trước, rồi ta cố gắng tĩnh lặng sau.

Đa số chúng ta là thế, vì chưa đến mức thượng thừa. Người ở mức thượng thừa thì lòng chẳng bao giờ có sóng để mà lo dằn sóng xuống.

Continue reading Tĩnh lặng ngay từ đầu

Thay đổi tư tưởng

 

Chào các bạn,

Vào một ngày nghỉ mình đến Buôn Comleo cách Tp. Buôn Ma Thuột khoảng 7 km thăm gia đình một em học sinh Lưu Trú sắc tộc, trước khi ra về mẹ em cho biết ở gần đây có gia đình Ama Nhung rất tội mình có thể đến thăm gia đình đó một chút được không? Nhìn đồng hồ thấy vẫn còn sớm nên mình bằng lòng và mẹ em dẫn mình đi.

Dừng lại trước một căn nhà và bà nói với mình đây là nhà của Ama Nhung, mình bước vào nhà… Có lẽ không phải căn nhà nhưng là một cái chòi thì đúng hơn, nó xiêu vẹo mình có cảm tưởng gió lay mạnh là sẽ đổ ngay.

Continue reading Thay đổi tư tưởng