Chào các bạn,

Chiến lược gia Tôn tử có câu, tóm gọn lại là: “Biết ta biết người, trăm trận trăm thắng.” (Tri kỷ tri bỉ, bách chiến bất đãi; bất tri bỉ tri kỷ, nhất thắng nhất phụ, bất tri bỉ bất tri kỷ, mỗi chiến tất đãi). Tuy nhiên, người ta ít khi nghĩ rằng, nếu mình đủ khả năng biết mình rất rõ, thì mình thường cũng đã hiểu rõ “đối thủ” rất rõ. Nghĩa là, biết mình thì mình thường biết người.

Tại sao? Continue reading Biết mình thì biết người →

Chào các bạn,

Có lẽ các bạn đã hoặc đang đi tìm chính mình. Cụm từ “Đi tìm chính mình” đã luôn là cụm từ thông thường nhất trong tư duy của con người, đặc biệt là từ cuộc Cách Mạng Pháp năm 1789, làm sụp đổ hệ thống chính trị xã hội cổ truyền – chấm dứt chế độ quân chủ, chấm dứt sự thống trị của giáo hội, khởi đầu của chế độ dân chủ lập hiến, khởi đầu của nhà nước thế quyền kiểm soát giáo quyền, và chữ “tự do” (la liberté) trong cụm từ Liberté, égalité, fraternité – Tự do, bình đẳng, huynh đệ trở thành sao bắc đẩu cho đời sống chính trị của con người. (Cụm từ này trở thành Khẩu hiệu Quốc gia – national motto – của Pháp từ cuộc Cách mạng đó). Continue reading Đi tìm chính mình →

Chào các bạn,

Những buổi sáng có ánh mặt trời nhiều, ta luôn tỉnh táo thoải mái, hơn là sáng trời mưa hay sương mù. Thiếu mặt trời, chúng ta uể oải và chỉ muốn nằm ngủ tiếp.

Tinh thần của ta cũng như thế, thức dậy là cần ánh mặt trời. Nhưng mặt trời của tinh thần là một sức mạnh tinh thần hơn là mặt trời vật lý.

Vậy điều gì có thể là mặt trời tinh thần của ta? Continue reading Giúp đầu ngày tốt →

Chào các bạn,

Các vị thầy thường dạy nhiều điều rất giống nhau của đời sống tâm linh căn bản cho thế giới. Người lớ ngớ thì mới nghe qua hay đọc qua thì liền kết luận là các đường tư duy của các thầy – như là tư duy của Phật Thích Ca và Chúa Giêsu – khác nhau một trời một vực. Nhưng thực sự đó chỉ là khác nhau như tiếng Việt và tiếng Anh – hai người, một người chỉ biết tiếng Anh và người kia chỉ biết tiếng Việt, thì nói chuyện với nhau chẳng thể nào hiểu nhau được vì ngôn ngữ bất đồng. Khác nhau giữa lời Phật dạy và lời Chúa dạy, phần lớn cũng chỉ là ngôn ngữ bất đồng. Nếu hiểu thấu đáo thì hai trường phái giống nhau nhiều trong căn bản hơn là khác nhau. Continue reading Tạo năng lượng tích cực cho thế giới →

Chào các bạn,

Nếu các bạn quan sát đời sống con người, chúng ta sinh ra đều trong sáng như tờ giấy trắng. Và trong tiến trình khôn lớn, chúng ta học được đủ mọi thứ không nên học: tham lam, dối trá, đấu đá, giành giật, ganh tị, áp bức, và làm đủ thứ chuyện để tự hại mình trước, rồi hại tiếp tới thiên hạ.

Vậy, sống thực sự là gì? Continue reading Sống là xóa học →

Chào các bạn,

Những ngày trời mù sương, rất khó thấy đường xá rõ ràng để lái xe. Đương nhiên là người ta lái xe chậm lại, và mở đèn đi sương mù (màu cam), để mọi xe có thể thấy nhau dễ dàng hơn.

Bạn có thể tưởng tượng đi trong sương mù có gì đó thú vị, lãng mạn và liêu trai chí dị. Nhưng sự thật thì đi xe trong sương mù rất chán, vì bạn chẳng thấy gì hết ngoài sương mù vây quanh, phải chạy rất chậm, mà mắt thì mở căng nhìn đường – những xe khác thì đã đành, nhưng nai hay những loài vật khác thì chưa chắc đã tránh xe bạn, chúng rất có thể đứng khơi khơi giữa đường hoặc vượt qua đường ngay trước đầu xe bạn. Và bạn cũng chẳng chắc là bạn có thể thấy hết mọi thứ ngay trước mặt bạn – đường rất có thể có một cái hố khổng lồ đủ để vài chiếc xe rớt xuống, vì trận mưa lớn trước đó. Continue reading Vững tâm và bình an du hành →

Chào các bạn,

Người Mỹ hay nói câu đó, thường là về một người phụ nữ, và thường là trẻ. “Cô ấy là một thiên thần,” vì cô ấy hiền hậu và ngây thơ quá, đối với thế giới và con người nhiều tham sân si và lừa lọc này. Một thiên thần đến thế giới này đương nhiên là hiền hậu, thành thật, và dễ bị người ta lường gạt.

Các bạn, nếu các bạn hiền, rất có thể bạn dễ bị người ta lường gạt. Hoặc đôi khi bạn cố tình để người ta lường gạt dù bạn biết bạn đang bị lừa. Chẳng hơi đâu mà ăn thua đủ với mấy người ăn trộm vặt. Cứ cho họ lừa mình một chút, cho họ thêm một vài đồng, và để Trời xử với họ. Có lẽ mình nên cầu nguyện cho kẻ lường gạt này một câu, vì họ chẳng biết họ đang sống trong si mê tội lỗi. Continue reading She is an angel – Cô ấy là một thiên thần →

Chào các bạn,

Kinh Pháp Cú nói, ngay câu đầu tiên, tâm là chủ. Nghĩa là tâm là gốc rễ của đời sống của chúng ta.

Trong các tôn giáo dòng Abraham – Do Thái giáo, Kitô giáo (gồm Chính thống giáo, Công giáo và Tin lành) và Hồi giáo – thì Chúa (God, Allah, Ông Trời) là chủ.

Đương nhiên đây có vẻ như là một khác biệt giữa Phật triết và thần học của các tôn giáo lấy God làm chủ đạo (kể cả những tôn giáo ngoài dòng Abraham như Ấn giáo, Sikhism), nhưng khác biệt đó vẫn là bên ngoài. God làm chủ vũ trụ và cả đời sống mỗi người. Nhưng điều đó không có nghĩa là bạn chẳng làm gì cho đời bạn. God có thể làm bất kì điều gì, nhưng God không muốn ấn nút bạn như con rô bô. God muốn bạn xử lý đời bạn, và God sẽ hỗ trợ bạn khi bạn cầu xin hỗ trợ (và cả khi bạn không xin hỗ trợ, nếu God cảm thấy muốn hỗ trợ bạn vì lý do gì đó). Continue reading Điều gì là gốc rễ của ta? →

Chào các bạn,

Chúng ta thường nói con người có hai phần: Cơ thể và tinh thần. Vậy tinh thần con người là gì?

Mình google “Tinh thần là gì?” và đây là vài câu trả lời tiêu biểu:

• Vdict.com: I. d. 1. Thái độ hình thành trong ý nghĩ để định phương hướng cho hành động: (Giải quyết vấn đề đời sống theo tinh thần tự lực cánh sinh). 2. Thái độ hình thành trong ý nghĩ, tâm tư, về mức độ chịu đựng một nỗi khó khăn hoặc đương đầu với một nguy cơ, trong một thời gian nhất định: (Giữ vững tinh thần chiến đấu; Tinh thần bạc nhược; Tinh thần quân đội địch suy sụp). 3. Nghĩa sâu xa, thực chất của nội dung: (Hiểu tinh thần lời phát biểu của lãnh tụ; Tinh thần và lời văn). II. t. Thuộc trí tuệ, phương diện trừu tượng của đời sống con người: (Sách báo là những món ăn tinh thần).

• Tudien.com: Tinh: những suy nghĩ tinh tuý, phát ra từ con người. Thần: tâm linh, tâm thức, cảm xúc từ con người.  => Tinh thần là sống tích cực, tạo thái độ sống từ cảm xúc, suy nghĩ bên trong tiềm thức con người.

• Tratu.soha.com:

Danh từ.

. tổng thể nói chung những ý nghĩ, tình cảm, v.v., những hoạt động thuộc về đời sống nội tâm của con người đời sống tinh thần (giúp đỡ cả về vật chất lẫn tinh thần)

. những thái độ, ý nghĩ định hướng cho hoạt động, quyết định hành động của con người (nói tổng quát) (mất tinh thần, giữ vững tinh thần, chuẩn bị tinh thần)

. sự quan tâm thường xuyên trên cơ sở những nhận thức nhất định (tinh thần làm việc tốt, có tinh thần trách nhiệm cao). Đồng nghĩa: ý thức.

. cái sâu sắc nhất, cốt yếu nhất của một nội dung nào đó (tinh thần của bài thơ, nắm vững tinh thần của nghị quyết).

Nói chung, người ta hiểu tinh thần như là (1) những hoạt động cảm xúc và tư duy của con người và (2) những gì cốt lõi nhất cuả một điều gì đó.

Cả hai lý giải này có lẽ sử dụng được trong một từ khác thường được xem là đồng nghĩa hay ít nhất là anh chị em của “tinh thần” – linh hồn: Con người có cơ thể và linh hồn; linh hồn là tinh thần.

Đương nhiên khi nói về “linh hồn” chúng ta bước vào lĩnh vực siêu hình rối rắm. Nhưng khái niệm linh hồn (hay những khái niệm tương đương như: hương hồn, hương linh, thần, thần khí, a-lại-da thức) có lẽ đã đứng vững trong mọi nền văn hóa của thế giới. Rất ít người trên thế giới tin rằng chúng ta không có linh hồn. Mọi nền văn hóa của thế giới đều nói về khi cơ thể người ta chết thì linh hồn không chết.

Mình không muốn đi vào lĩnh vực sau khi chết vì minh không biết. Nhưng chúng ta hãy nói về tinh thần của chúng ta ở đây lúc này.

Nếu nói rằng tinh thần là cảm xúc và tư duy, vì đó phần lớn là các hoạt động của hệ thần kinh, nghĩa là một loại hoạt động của cơ thể, vậy thì cảm xúc và tư duy không phải là một phần của cơ thể sao? Và như thế có nghĩa là không có tinh thần đứng một mình mà không có cơ thể?

Có hai luồng tư duy chính về tinh thần. Một là, tinh thần là một phần hoạt động của cơ thể và cơ thể chết thì tinh thần chết theo. Luồng tư duy này có rất ít tín đồ. Hai là, tinh thần là một thực thể sống chung với cơ thể nhưng độc lập đối với cơ thể. Cơ thể chết thì tinh thần vẫn còn, và di chuyển đến một thế giới khác (thiên đàng, địa ngục, kiếp sau, v.v…). Phần lớn người trên thế giới tin vào luồng tư duy này.

Dù là có hai luồng tư duy khác nhau như thế, có một điểm chung cho cả hai luồng. Đó là “tinh thần quan trọng hơn cơ thể (hoặc tinh thần là phần quan trọng nhất của cơ thể)”. Đó chính là yếu tố mind over matter (tâm trí cao hơn vật thể) trong mọi nền văn minh của con người. Điều này cũng dễ hiểu, vì con người biết rất rõ, bằng trực giác và kinh nghiệm, là tâm/trí điều khiển cơ thể; tâm là chủ.

Nếu mọi người của thế giới đều hiểu tâm trí ta là chủ của con người ta, thì hệ luận tự nhiên phải là: tâm trí là gốc rễ, mọi thứ khác của cơ thể con người là cành ngọn.

Vậy thì bạn đang làm gì để chăm bón gốc rễ của con người của bạn? Bạn đang làm gì để chăm bón cho tinh thần của bạn?

Dù bạn thuộc trường phái tư duy nào thì tinh thần cũng là gốc rễ. Vậy bạn đang làm gì để chăm bón gốc rễ, chăm bón tinh thần?

Các bạn, trước hết, hãy nhìn xem những gì đang làm hại gốc rễ của bạn? Những gì đang làm bạn cảm thấy con người của bạn tầm thương, tồi tệ, thiếu khỏe mạnh, không đứng vững. Mỗi chúng ta đều có những thứ này và chúng ta biết chúng là ai, vì chúng làm cho ta không vui, xuống tinh thần, căng, buồn, mất tự tin.

Những thứ đang làm hại gốc rễ (tinh thần) của chúng ta là tranh giành, đấu đá, tham lam, ganh tị, ghét bỏ, hận thù, dối trá, lường gạt, đâm sau lưng… Những thứ này chúng ta biết là làm hại tinh thần chúng ta vì chúng luôn làm ta “xuống tinh thần.” Đó là những thứ làm hại gốc rễ.

Vậy việc đầu tiên để giúp gốc rễ của bạn là chặn đứng mọi thứ độc làm hại gốc rễ – tranh giành, đấu đá, tham lam, ganh tị, v.v… Nhà Phật tập trung các thứ độc này vào ba loại độc chính (tam độc), gọi là “tham sân si” – tham lam, sân hận và si mê.

Làm thế nào để chặn đứng các thứ độc này?

Những thứ này là tư duy trong đầu ta. Cách duy nhất để chặn đứng chúng là ngừng tư duy kiểu đó. Cảm thấy mình bức xúc trong lòng vì ganh tị với đứa bạn, thì nhắc mình ngay: “Ganh tị là tồi. Ngừng ngay.” Cứ thế mà làm việc: “Tham lam là tồi. ngừng ngay.” “Giành giật là tồi. Ngừng ngay.” “Dối trá là tồi. Ngừng ngay.”

Các bạn có thể đọc cả nghìn bài trên mạng nói về tham sân si và đủ mọi phương cách diệt tham sân si. Nhưng 84 ngàn pháp môn thì cũng chỉ dẫn về một điểm này: “Tham sân si là tồi. Ngừng ngay.” Nếu bạn không “ngừng ngay” thì cả rừng kinh sách không giúp bạn được 1mm. Mọi kinh sách cũng chỉ là để bảo bạn làm một điều đơn giản: “Ngừng ngay.”

Người ta cho rằng ngừng tham sân si rất khó. Mình thực sự chẳng hiểu tại sao khó. Tham sân si không phải là một con siêu virus trong đầu bạn và bạn chẳng làm sao cho nó chết. Tham sân si chỉ là cách cái đầu bạn suy nghĩ. Muốn hết tham sân si thì bạn đơn giản chỉ cần từ chối suy nghĩ kiểu tham sân si.  “Từ chối, ngừng suy nghĩ” là điều bạn có thể làm trong một sátna, vì bạn có toàn quyền bảo cái đầu bạn suy nghĩ gì, hay ngừng suy nghĩ gì. Sátna thành Phật.

Từ bỏ tham sân si có vẻ khó chỉ vì chúng ta đã quen với tham sân si cả đời cho nên chúng ta muốn duy trì cách tư duy đó, lối sống đó, thế thôi. Thói quen nào cũng có lực hấp dẫn buộc bạn vào thói quen để giữ gìn thói quen, như là uống cà phê mỗi sáng, nghe tin tức sau khi ăn tối, đi bộ trước khi ngủ… Thói quen nào cũng tạo quán tính, để buộc ta dính cứng vào thói quen. Nhưng cái đầu bạn có đủ quyền lực để gạt bỏ quán tính này ra ngoài. Vì mọi loại quán tính cũng chỉ nằm trong đầu bạn.

Nhưng đa số người không thích thay đổi lối sống của mình, dù biết đó là không tốt – như người nghiện thuốc lá, nghiện bi da, nghiện cà phê, nghiện bóng đá…

Dù sao thì, đó là việc của riêng bạn. Bạn muốn làm gì với tinh thần và cơ thể của bạn thì bạn phải làm, và chẳng ai có thể làm giùm bạn. Bạn có thể cầu nguyện xin Chúa Phật, chư Bồ tát, chư thánh hỗ trợ bạn, đồng hành cùng bạn, để bạn có thêm hứng thú và sức mạnh để ngừng tham sân si. Nhưng “ngừng” là việc của bạn và chính bạn phải làm. Chúa Phật và các thánh chỉ có thể đồng hành và hỗ trợ.

Nếu chúng ta loại bỏ tham sân si, loại bỏ cách sống cũ, thì chúng ta có thể sống còn với cơm áo gạo tiền không?

Trước hết, gốc rễ là quan trọng. Cơm áo gạo tiền là cành ngọn. Đừng lấy việc cành ngọn để quyết định việc gốc rễ. Lấy gốc rễ để bảo đảm cành ngọn. Đừng để tư duy của mình bị distracted (chia trí, mất tập trung).

Thứ hai, nếu tinh thần bạn khỏe mạnh vững chắc thì việc cơm áo gạo tiền tự động trở thành giản dị hơn, tốt hơn và mạnh hơn rất nhiều. Đó là hệ quả tự nhiên: gốc rễ mà mạnh thì cành ngọn mạnh.

Điều cần nhớ là nếu bạn ngừng tham sân si, bạn tự nhiên yêu người hơn rất nhiều. Chúng ta vốn có trái tim yêu người, tham sân si làm trái tim đó ngợp thở. Hết tham sân si thì ta tự động yêu người trở lại. Cho nên bạn cũng luôn có thể dùng cảm xúc yêu người trong bạn để đo lường bạn đang tiến bộ đến đâu.

Mọi việc đơn giản như thế. Chẳng có gì là khó. Điều khó mà bạn chẳng thấy là “Bạn có thực sự muốn có một tinh thần vững mạnh hay không?”

Chúc các bạn luôn vững mạnh tinh thần.

Mến,

Hoành

© copyright 2022
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Chào các bạn,

Trên đường đi, thường là những điều phiền phức, như ổ gà ổ vịt, không có hay không nhiều trên đường. Điều phiền phức là những distractions – những thứ làm cho ta chia trí – thường đến từ những nơi khác, như một cô có cặp chân dài sexy làm ta ngó mãi mà quên lái xe, hoặc hai người đang đánh nhau bên vệ đường và ta bận nhìn, hoặc là điện thoại reng và lo trả lời điện thoại.

Điều này có nghĩa là gì? Continue reading Đề phòng tập kích →