Không trộm được mặt trăng

Chào các bạn,

Trong 101 Truyện Thiền bình giải có một truyện Thiền mình rất thích – Truyện Không trộm được mặt trăng:

Thiền sư Ryokan sống cuộc đời đơn giản nhất trong một căn chòi nhỏ dưới chân núi. Buổi tối nọ một tên trộm vào chòi chỉ để khám phá ra là chẳng có gì trong đó để trộm.

Ryokan trở về, bắt gặp tên trộm, “Có lẽ anh đã đi một quãng đường dài để thăm tôi,” thiền sư nói với tên trộm, “và anh không nên về không. Vậy hãy nhận áo quần của tôi làm quà tặng.”

Tên trộm sửng sốt. Hắn nhận áo quần và lẩn đi.

Ryokan ngồi trần truồng, ngắm trăng. “Tội nghiệp,” thiền sư nghĩ thầm, “Ước gì mình có thể cho anh ta mặt trăng đẹp đẽ này.”

Bình:

• Gặp trộm thì la hét, đánh đập, chưởi bới. Đó là phản ứng của đại đa số người. Đại đa số được “lập trình” như thế, và các phản ứng như vậy chỉ là lập trình máy móc như robot. “Phản ứng” là bị động. “Phản ứng theo lập trình” là nô lệ của lập trình.

Thiền sư hoàn toàn chủ động tâm mình. Xử với mọi người như khách quý, dù hắn là ai. Đó là một tâm thức hoàn toàn tự do, hoàn toàn do chính mình làm chủ.

Thiền sư cũng chẳng buồn hỏi “Tại sao anh làm thế?” để nghe giải thích hợp lý như là “Con tôi đang bị bệnh, cần tiền mua thuốc.” Mọi người là khách quý của thiền sư, thế thôi—không điều kiện, không ràng buộc. Một tâm thức hoàn toàn tự do.

• Cũng như vị linh mục trong Les Miserables của Victor Hugo, dùng tình yêu và ân cần mà xử với kẻ trộm, có thể làm cho người đó sửng sốt đến độ sẽ không muốn làm sai nữa và chỉ muốn làm điều thiện.

• Còn cái đáng giá hơn cả bộ áo quần của thiền sư cả muôn nghìn lần—cái đẹp hiền dịu của ánh trăng và những phút giây hạnh phút nhìn ngắm nó. Đó mới là quà quý để tặng khách. Nhưng đương nhiên là không được.

• Thực ra, anh trộm cũng đã có mặt trăng rồi, và cũng đã có thể ngắm trăng sung sướng rồi. Nhưng nếu anh không biết ngắm trăng thì đành chịu. Người khác không thể cho anh mặt trăng và sự ngắm trăng.

• Mặt trăng là biểu tượng của tâm tĩnh lặng, tâm trong sáng, tâm giác ngộ, tâm Phật—ai cũng đã có hết rồi. Thấy được hay không, hưởng nó được hay không, là do chính mình. Chẳng ai có thể giúp mình làm được điều đó.

(Trần Đình Hoành dịch và bình)

– Đối với người khác, bộ quần áo có thể chẳng đáng bao nhiêu nhưng đối với thiền sư Ryokan, bộ quần áo đó có thể là tài sản vật chất lớn nhất và duy nhất mà thiền sư có. Vậy mà khi gặp tên trộm, thiền sư đã tặng anh bộ quần áo đó ngay mà không có một giây chần chừ.

Không phải thiền sư tặng tên trộm một chút của cải dư thừa có sẵn trong nhà hay trong túi của thiền sư, mà là tặng toàn bộ của cải vật chất duy nhất của mình. Thế nên đối với những người tặng của cải lớn (nhưng chỉ là của cải dư thừa của họ), thì thiền sư mới là người tặng của cải lớn thật sự.

– Dù thiền sư tặng của cải lớn, nhưng không lớn bằng cách tặng của thiền sư.

Thiền sư đã tặng quần áo cho tên trộm rất trân trọng, như thể thiền sư đang tặng quà cho một vị thiền sư nào đó, chứ không phải tên trộm.

Hơn thế nữa, đó là thái độ cho đi tự nhiên. Cho mà (1) không nghĩ mình đang cho, (2) không nghĩ mình là người cho và (3) không nghĩ người kia là người nhận. Cho như vậy mới là cho thật.

– Vì sao thiền sư đối xử với tên trộm như thể tên trộm là thiền sư?

Vì thiền sư thấy được mặt trăng, nghĩa là thấy được tâm Phật; mà tâm Phật vốn ở mọi nơi, trong thiền sư, trong mọi người và trong mọi sự; thế nên khi gặp tên trộm, thiền sư thấy tâm Phật trong tên trộm nên đối xử với tên trộm như đối xử với một thiền sư và như với chính thiền sư.

– Và vì thiền sư thấy tâm Phật trong tên trộm nên khi gặp tên trộm, thiền sư không hoảng loạn, sợ hãi và bỏ chạy. Trong khi đó, tên trộm “sửng sốt” và “lẩn đi” khi được đối xử như một thiền sư.

Ánh sáng chiếu vào bóng tối và bóng tối không thắng được ánh sáng (John 1:5). Con người thường sợ ánh sáng của chính mình và của người khác. Con người thường sợ hãi và lẩn tránh tâm Phật của chính mình và của người khác. Nhưng con người thường không biết nỗi sợ này của chính họ.

– Khi đứng trước tâm Phật mà không sợ hãi thì mới gọi là thấy được mặt trăng.

– Mặt trăng – tâm Phật – tâm giác ngộ – không phải điều ta có thể nhận được (hay trộm được) từ người khác. Dù người khác có thành ý trao tặng, ta cũng không thể nhận được.

Phạm Thu Hương bình

Một suy nghĩ 2 thoughts on “Không trộm được mặt trăng”

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s