Chào các bạn,

Hồi nhỏ mình luôn được dạy là đàn ông không được để ý đến những chuyện tỉ mỉ tằn mằn, đó là việc dành cho đàn bà. Khi hỏi đến một vài chuyện chi tiết, như là tại sao cái nồi này thì treo trên tường còn cái nồi kia nằm ở dưới đất, thì sẽ bị mắng là đàn ông mà lắt nhắt như đàn bà. Và đó là nền giáo dục thuở đó.

Nhưng từ từ lớn lên mình thấy được là những chuyện sống chết thành bại lại là những chuyện nhỏ xíu. Con đường thì mọi người đều thấy, lính đi hành quân trên đường thì đều thấy con đường, nhưng một dấu vết nhỏ xíu nào đó trên đường, như là một chiếc lá chết, hoặc một que diêm, rất có thể là khúc đường này có mìn chôn bên dưới. Continue reading Tập trung vào chi tiết →

Chào các bạn,

Đại dịch này cho chúng ta thấy nhiều yếu kém cho xã hội, cũng như phát triển thêm một số sức mạnh.

Về yếu kém, đại dịch cho thấy khoảng cách giàu nghèo và những nỗi đau của người nghèo. Tình trạng sinh sống khó khăn, nơi ăn chốn ở chật hẹp, của công nhân ở Sài Gòn làm cho dịch bệnh phát triển dễ dàng và rất nhiều ổ dịch nẩy sinh trong các khu lao động.

Về xã hội thì công nhân chẳng có một hệ thống an sinh xã hội đầy đủ như lương thất nghiệp khi mất việc làm. Nếu công ty cho mình nghỉ là mình chết. Hệ thống bảo đảm lương thất nghiệp dài ngày là công việc của nhà nước, nhưng được tài trợ đường dài bởi tiền thuế từ các công ty. Hệ thống này cần có đầy đủ trong nước. Continue reading Trời luôn nhìn con cái →

Chào các bạn,

Omicron bắt đầu lan tràn dữ dội ở Mỹ, cũng như trước đây với Delta. Hôm nay Mỹ có 136 ngàn ca nhiễm mới. ¾ số ca này là Omicron. Vài nước đang bắt đầu cấm máy bay từ Mỹ và Canada. Tình hình cũng đến tình trạng báo động ở nhiều nước khác. Lần này thì thiên hạ có vẻ ngại lockdown hơn, có lẽ vì lockdown lâu quá cũng đã quá mệt mỏi và thiệt hại kinh tế. Chính vì vậy mà có lẽ tình hình sẽ còn tệ hơn nhiều. Continue reading Omicron – phòng bệnh hơn chữa bệnh →

Chào các bạn,

Muốn tập thể dục có hiệu quả chúng ta cần ra một chút mồ hôi, có nghĩa là mệt một chút. Không cần mệt nhiều, chỉ mệt một chút thôi. Như vậy thì mới có kết quả. Nếu tập thể dục mà cứ như đang ngồi ghế sa lông xem TV thì chẳng được gì.

Mình nói mệt một chút thôi có nghĩa là khi bắt đầu thấy mệt, đó có nghĩa là sức của mình đã bắt đầu đến đỉnh điểm, thêm mệt một chút thôi có nghĩa là mình đẩy sức của mình đí quá đỉnh điểm một chút. Quá một chút như thế chẳng hại gì cho cơ thể, nghĩa là không mệt tới tắt thở nếu bạn bị yếu tim, nhưng có tác dụng giúp cho cơ thể cố mạnh lên một chút. Và mỗi ngày chỉ một chút như thế, sau một năm bạn đã mạnh lên rất nhiều, đừng nói là 10 năm. Continue reading Tập thể dục →

Chào các bạn,

Hầu như gần hết mọi người thích chạy theo đám đông – thiên hạ suy nghĩ thế nào, mình suy nghĩ như thế; thiên hạ thích thứ gì, mình thích theo; thiên hạ làm gì, mình làm theo; thiên hạ ăn gì, mình ăn nấy… Đây đương nhiên là tư duy bầy đàn, mọi sinh vật bầy đàn giống nhau và suy nghĩ cùng hành động giống nhau. Và con người là một sinh vật bầy đàn.

Nhưng con người là một sinh vật bầy đàn có nhiều sáng tạo. Các sinh vậy bầy đàn khác thì hầu như không có sáng tạo hay có rất ít, cho nên cả triệu năm vẫn sống như thế. Nhưng con người thì cách sống, cách tư duy, cách hành động liên tục thay đổi và con người liên tục sáng tạo ra những điều mới. Continue reading Chạy theo đám đông? →

Chào các bạn,

Cái tôi của chúng ta luôn cám dỗ và điều khiển chúng ta làm mọi việc và phần lớn là chúng ta chẳng biết điều đó, vì “tôi làm cho tôi” là một lập trình tự nhiên, ta sinh ra thì đã có – đói thì đòi bú, khó chịu thì khóc thét lên để mẹ xử lý… Cho nên chúng ta phải thường xuyên quan tâm đến mỗi tư duy và hành động của mình để xem mình đang làm cho ai – cho chính mình hay cho thế giới.

Rất nhiều người không hiểu tư duy này, vì đối với họ mọi thứ đều phải là cho chính họ. Họ chẳng hề thấy rằng họ có nhu cầu sống để phục vụ loài người, phục vụ Chúa Phật. Những người như thế thì chẳng thấy được gì, chẳng hiểu được gì. Có giải thích giúp họ thì cũng vô ích. Chỉ khi nào họ có cơ may được mở mắt – thường là một đau thương lớn đến với họ và nỗi đau làm họ sáng mắt. Nhưng chưa đến lúc đó thì có nói gì họ cũng chẳng thể hiểu. Continue reading Self awareness – nhận biết chính mình →

Chào các bạn,

Câu “Don’t take it personal” là câu nói thường xuyên, mỗi ngày, trong tiếng Anh. Nó thường được dùng trong những tranh luận giữa bạn bè về bất kỳ điều gì, và có ý nói: “Tôi chỉ đang bàn về vấn đề này, chẳng có ý nói gì về con người của anh, don’t take it personal.”

Ví dụ, hai người bạn thân đang bàn về một chính sách gì đó của Bộ Nông Nghiệp, và một trong hai người lại là cán bộ của Bộ Nông Nghiệp, và người kia nói: “Tôi nhận thấy, please don’t take it personal, Bộ Nông Nghiệp chẳng biết gì về nông nghiệp.” Tức là, “Tôi nói Bộ Nông Nghiệp ngu, không nói anh ngu, dù là anh đang làm ở Bộ Nông Nghiệp.” Continue reading Don’t take it personal – Đừng xem đó là chuyện cá nhân →

Chào các bạn

Mọi nền giáo dục chính thức trên thế giới ngày nay đều lấy cái đầu lý luận làm trọng, tất cả môn học từ toán, kinh tế, luật, vật lý, hóa học, đến triết học đều như thế. Đó là nền giáo dục duy lý bắt đầu với cuộc cách mạng dân quyền của Pháp năm 1787. Những gì liên hệ đến tâm linh hay đạo đức bị gạt ra ngoài nền giáo dục như là lạc hậu.

Ngày xưa chúng ta nói “Tiên học lễ, hậu học văn”. Ngày nay chẳng biết có câu nào vắn tắt mà diễn tả chính xác. Chẳng biết “Tiên học toán, hậu học tiền” có đúng không, các bạn? Thêm một chút cho thêm vần điệu: “Tiên học toán, hậu học tiền, hậu hậu học tiếng” – tiếng đây không phải tiếng Anh, tiếng Việt, mà là “có tiếng, danh tiếng, tiếng tăm.” Nghe thế nào?

Nói chung là trái tim bị loại bỏ ra khỏi nền giáo dục, như là ủy mị, đàn bà, xìu xìu ển ển.

Dù vậy, những trường phái tâm linh lớn của thế giới, xưa cũng như nay – Ấn giáo, Phật giáo, Thiên Chúa Giáo (gồm Do Thái giáo, Kitô giáo – Chính thống giáo, Công giáo, Tin lành – và Hồi giáo) đều lấy trái tim làm chính. Chẳng trường phái nào nói gì nhiều đến lý luận của cái đầu. Mọi trường phái đều nhấn mạnh đến trí tuệ (knowledge) và khôn ngoan (wisdom), nhưng đây là trí tuệ và khôn ngoan của trái tim, của từ bi và vô chấp, của yêu Chúa yêu người.

Tiên học lễ xưa kia cũng lấy trái tim là chính. Dù từ thời Tống mạt (thế kỷ 13) đến nay, chữ “lễ” chỉ có nghĩa là lễ phép, quy tắc giao tiếp có hệ cấp trên dưới trật tự, nhưng chữ lễ nguyên thủy trong nhân, lễ, nghĩa, trí, tín (ngũ thường) của Khổng tử hàm ý yêu người và kính trọng người, vì lễ đi theo sau nhân (đạo làm người, lòng yêu người).

Hậu quả của nền giáo dục thiếu đạo đức, thiếu trái tim, là tạo ra hằng loạt trí thức đầu óc cực kỳ hẹp hòi và giới hạn, ngay việc khoa học thì cũng chỉ biết đến chuyên môn hạn hẹp của mình, chẳng biết đến các môn khoa học khác, đừng nói là tâm linh hay đạo đức học. Và không hiểu biết trái tim mình và trái tim người thì lớ ngớ lẫn ngẩn, chẳng có một tầm nhìn sâu và rộng nào cả. Các bạn cứ nhìn các nước lớn làm đủ chuyện ngớ ngẩn chao đảo khắp thế giới – Mỹ: Afghanistan, Iraq, Lybia, Syria, ISIS… Nga: Ukraine, Crimea… Trung Quốc: Con voi khùng đạp đổ dọa nạt nọi nước trong vùng Ấn độ-châu Á-Thái bình dương — mà nước nào cũng có cả sư đoàn đại gia trí tuệ bằng cấp chất ngất trong đội ngũ lãnh đạo, thì các bạn thấy rõ bằng chứng sự đói kém trí trệ (knowledge) và khôn ngoan (wisdom) của thế giới.

Nói về cá nhân, không hiểu được trái tim mình thì mình lớ ngớ lẫn ngẩn, tham sân sin ngã mạn, xung động lên xuống như con yoyo cả ngày, cả đời. Nói về phương diện xã hội, thì trí thức không hiểu trái tim luôn là lãnh đạo của những tập thể, những quốc gia ngớ ngẩn chỉ biết tham sân si trong chính sách quốc nội và quốc tế. Thế giới có vấn đề cực lớn.

Cho nên các bạn, thuần hóa trái tim mình, hiểu biết trái tim mình, giữ trái tim mình tinh khiết và từ bi là tạo ra trí tuệ và khôn ngoan cho bạn và cho thế giới. Chẳng chỉ là chuyện riêng mình.

Và cầu nguyện. Rất khó cho bạn thuần dưỡng trái tim mà không cầu nguyện.

Chú các bạn luôn dùng trái tim và thông thái.

Mến,

Hoành

© copyright 2021
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Chào các bạn,

Mình nói “bực mình” có nghĩa là khó chịu, đôi khi bực tức, nhưng không đén nỗi giận dữ. Ví dụ: Người lái xe chèn đường làm bạn bực mình. Người nói chuyện láo lếu làm bạn bực mình. Người trễ hẹn với bạn làm bạn bực mình…

Lý do làm bạn bực mình có thể lên đến hàng nghìn, và chúng đến thường xuyên, nhiều lần trong ngày. Và thật sự là bực mình lắt nhắt như thế thì chúng ta cảm thấy có gì là nghiêm trọng, chỉ là những điều vặt vãnh xảy ra trong ngày. Continue reading Bạn có dễ bực mình không? →

Chào các bạn,

Các bạn có nhận ra là hầu hết các môn học lớn đều đặt trọng tâm vào lấy ích kỷ, tham lam và ngu dốt của con người làm nền tảng tư duy?

Kinh tế học thì lấy tư duy và mong ước của mỗi người – mua gì, không mua gì, mua bao nhiêu, mua giá nào – cho lợi ích nhất và hợp ý thích mình nhất; hoặc bán gì, bán cho ai, bán giá nào, bán bao nhiêu thì tốt nhất cho túi tiền của mình – làm căn bản cho kinh tế học. Chính trị học thì luôn lấy quyền lợi của mỗi quốc gia làm trọng tâm của các lý thuyết và chiến lược. Luật học thì tập trung vào trừng phạt và phòng ngừa tham sân si quá đáng của mỗi người là chính. Ngay cả các môn về lãnh đạo cũng lấy thành công và chiến thắng của lãnh đạo làm đích điểm. Tâm lý học cũng lấy tư duy và bình ổn cá nhân làm điểm khởi hành và điểm đến cuối cùng. Continue reading Lòng tin vào thiện lành →

Chào các bạn,

Có lẽ các bạn biết yêu nước là một nhiệm vụ, nhưng các bạn không biết yêu nước là một đặc quyền.

Vào thời quân chủ, yêu nước có nghĩa là yêu vua và trung thành với vua. Nói yêu nước mà làm sai lời vua là bị chặt đầu. Đến thời đô hộ, yêu nước là yêu Nước Mẹ Pháp, còn nước Việt, nếu yêu thì ngậm miệng cày ruộng ngoan ngoãn, không nói lăng nhăng. Ngay vào thời chiến tranh khi mình còn nhỏ, yêu nước có nghĩa là bị buộc phải cầm súng bắn lại anh em mình, nói chuyện hòa bình là phản quốc. Continue reading Yêu nước là một đặc quyền →

Chào các bạn,

Chúng ta nói yêu mọi người vô điều kiện, từ bi vô lượng với mọi chúng sinh. Nhưng các bạn nên nhớ rằng “mọi người, mọi chúng sinh” là từ trừu tượng. Mọi người thường có nghĩa là “chẳng người nào cả” – nói “yêu mọi người” rất có thể là thật sự chẳng yêu ai, chỉ là nói chung chung cho có nói. Kiểu nói “yêu nước” chung chung thì vẫn chẳng ăn nhập gì đến chuyện miệng nói yêu nước và tay thì nhận phong bì từ anh Ba, chị Bảy… Continue reading Yêu mọi người từ gần đến xa →

Chào các bạn,

Chẳng có gì trên đời làm đầu óc chúng ta hạn hẹp bằng rào cản – những hàng rào khoanh khung tư duy của ta và cản ta đi ra ngoài khung đó. Một từ khác để diễn tả rào cản là thành kiến, và nhà Phật gọi đó là chấp – chấp vào cái nhìn một chiều của mình. Đa số người trên đời, ít nhất phải là 99,99%, có đủ thứ rào cản quanh họ.

– Người nước này luôn phân biệt người các nước khác.
– Người da màu này phân biệt người màu da khác.
– Người chủng tộc này phân biệt người chủng tộc khác.
– Người mặc váy phân biệt người mặc quần.
– Người nhiều tiền phân biệt người ít tiền.
– Người đạo này phân biệt người đạo kia.
… Continue reading Rào cản và lời thề Bồ tát →