Chào các bạn,
Hôm nay mình mời các bạn đọc lại Kinh Hòa Bình của thánh Francis de Assisi, còn gọi là thánh Phanxicô nghèo khó.
Bản kinh tiếng Việt hát thường xuyên trong các nhà thờ Công giáo đã được linh mục Kim Long phổ nhạc và thêm hai câu đầu, gói trọn ý nghĩa của bài kinh:
Lạy Chúa từ nhân,
Xin cho con biết mến yêu và phụng sự Chúa trong mọi người.
Chào các bạn,
Sau giờ lao động buổi chiều của nhà Lưu trú, các em đứng nói chuyện chơi trước hiên theo từng nhóm nhỏ. Mình đứng trong phòng khách nhìn ra dưới bóng cây sakê có một nhóm bốn em, đứng chung quanh em Truyên – học sinh lớp Mười hai. Em Truyên giơ cánh tay trái lên phía trước, mình nhìn thấy trên cổ tay của em Truyên đeo một chiếc đồng hồ màu trắng Inox, mẫu mã thon nhỏ nhìn giống một chiếc vòng đeo tay. Em Truyên đưa tay ra cho các em đứng đó xem, các em cầm lấy cánh tay em Truyên nhìn chiếc đồng hồ trầm trồ có vẻ rất ngưỡng mộ. Nhìn thấy các em như vậy mình cũng không lạ, đối với đa số các em học sinh sắc tộc của mình: Bông tai, nhẫn, vòng đeo tay, dây chuyền đeo cổ và đồng hồ đeo tay là những hàng xa xỉ, không phải em nào muốn là cũng có thể có, mặc dầu có những loại không mắc tiền lắm!
Chào các bạn,
Chúng ta có nhiều lý do để sôi nổi:
– Nàng bỏ tôi, cho nên tôi hận đàn bà.
– Chúng hắn lừa tôi, nên tôi không tin ai nữa.
– Hắn chửi tôi, nên tôi đập hắn.
– Hắn ghét tôi, nên tôi ghét hắn.
…
Mỗi ví dụ bên trên đều có hai vế, vế trước là nguyên nhân, vế sau là hậu quả. Tức là, có một điều gì đó xảy ra bên ngoài từ ai đó, và ta có một phản ứng tương xứng với người đó (và có thể với nhiều người khác). Hành động của ta như vậy gọi là phản ứng— một điều A đến với ta và ta tạo ra phản ứng B.
Chào các bạn,
Sáng thứ Bảy mình được bố Lor báo cho biết: “Bên thôn Tư có ông cụ A Chiêu bảy mươi ba tuổi mới qua đời”. Được báo sớm nhưng vì bận một số công việc nên sáng Chúa Nhật, sau khi dạy giáo lý về mình mới đến thăm được. Ông cụ A chiêu tuy tuổi đã cao nhưng vẫn mạnh khỏe, vì vậy khi nghe báo ông cụ A Chiêu mới mất cũng làm mình ngạc nhiên, vì cách đây hai hôm vẫn còn thấy ông cụ A Chiêu đi tham dự thánh lễ.
Vào đọc kinh cho ông cụ A Chiêu xong, người nhà cho biết: “Sáng thứ Sáu, ông cụ A Chiêu thức dậy bình thường, sau đó khoảng một tiếng, ông cụ A Chiêu cầm cây chổi quét nhà, vừa bước được mấy bước liền quỵ xuống bất tỉnh.
Chào các bạn,
Thánh vịnh 46 có câu: “Be still and know that I am God.” Hãy tĩnh lặng và biết rằng ta là Chúa. (Psalm 46:10).
Still là tĩnh lặng trong hành động cũng như trong trái tim.
Tĩnh lặng để thấy quyền lực của Chúa.
Em Hok lắc đầu nói: “Nghỉ học lâu rồi!”
Mình nói: “Em Hok còn nhỏ sao nghỉ học sớm như vây?”
“Mình bị mù phải nghỉ học khi đang học lớp Ba.”
Nghe em Hok nói bị mù mình nhìn kỹ lại em Hok, thấy mắt em Hok bình thường không có biểu hiện gì là mù, vả lại vẫn thấy mình để chào và nói chuyện sao lại nói bị mù phải bỏ học?
Mình đang nghĩ như vậy thì em Hok nói: “Yăh không biết xuống hỏi mẹ Sót mình, mẹ Sót mình cũng biết và nói mình bị mù từ khi còn nhỏ!”
Nói xong em Hok quay trở lại vào nhà, mình cũng đi theo. Vào nhà, mẹ Sót đang đút cơm cho đứa cháu ngoại hơn một tuổi, thấy mình đến, mẹ Sót trao chén cơm và em bé cho em Hmô, bế cháu ra ngoài tiếp tục cho cháu ăn.
Chào các bạn,
Khiêm tốn là mẹ của mọi đức hạnh và là đức hạnh khó nhất để luyện tập. Nếu bạn khiêm tốn đến mức vô ngã, không còn thấy tôi, thì bạn giác ngộ thành Phật.
Người ta có lầm lỗi là hay nói đến khiêm tốn hay vô ngã như là một vấn đề triết lý trong tư duy. Sự thật là tất cả mọi đức hạnh không thể sống hay đo lường trong khung cảnh vắng người chỉ có một mình ta. Bạn có thể tư duy một mình về khiêm tốn và vô ngã, rất siêu việt, và bạn nghĩ là bạn khiêm tốn. Cho đến khi bạn bước ra đường, và bị người hàng xóm chửi vào mặt rằng bạn là một người dối trá và đểu cáng. Lúc đó, bạn sẽ biết bạn khiêm tốn đến đâu tùy theo mức nhịp đập tim của bạn thế nào, và phản ứng của bạn thế nào với người hàng xóm.
Chào các bạn,
Mẹ Hnin và mẹ Phơm mang đến cho mình một buồng chuối mốc còn xanh. Ở Buôn Làng có điều lạ: Mỗi lần cho Yăh chuối, không ai cho một nhánh mà cho nguyên cả buồng chuối xanh. Thấy nhiều quá mình chỉ lấy một nhánh, còn lại nói các mẹ đem về cho các con ăn nhưng các mẹ không bao giờ chịu!
Trong lúc nói chuyện, mẹ Hnin vui vẻ kể: “Trước kia các con còn nhỏ, nhu cầu mua sắm không nhiều như bây giờ các con đã lớn. Gia đình mẹ Hnin có sáu người con, hiện tại ba người con lớn: Một trai và hai gái học cấp III. Ở tuổi này, con trai đỡ tốn tiền mua sắm hơn con gái. Với hai người con gái lớn học lớp Mười và lớp Mười một, chỉ riêng tiền mua dầu gội đầu và tiền mua sữa tắm cũng đủ làm mẹ Hnin chóng cả mặt rồi!”
Nghe mẹ Hnin kể, mình cười nói: “Mẹ Hnin có nhà đẹp mà còn chóng cả mặt vì nhu cầu của các cô con gái sao?”
Chào các bạn,
Xưa nay người ta hay nói xuất thế hay nhập thế. Xuất thế là ra khỏi thế gian, như là lên chùa đi tu, xem thế gian là nơi cần tránh xa. Và nhập thế là ở với thế gian, sống với thế gian, và làm việc cùng thế gian.
Chúng ta là những người nhập thế.
Nhưng nhập thế còn có nghĩa là sống đủ kiểu, kể cả các kiểu thế “gian”.
Cho nên thay vì nói nhập thế, chúng ta nói chúng ta là những người tu chợ. Tức là sống nơi chợ đời, nhưng vẫn tu, tức là vẫn sống cuộc đời tích cực và trong sáng nơi cửa chợ.
Chào các bạn,
Khi mới mở nhà Lưu trú, hằng ngày các em nấu cơm bằng bếp củi, mình thấy quá vất vả khi các em phải căn ke một nồi cơm lớn cho bốn mươi người ăn. Vì vậy sau bốn tháng nấu cơm bằng bếp củi, mình đã mua hai nồi cơm điện: Một nồi nhỏ để nấu khi ít người như các ngày lễ nghỉ hoặc các ngày Chúa Nhật, và một nồi cơm điện lớn nấu đủ cho bốn mươi người ăn.
Bếp củi chỉ dùng để nấu thức ăn, vả lại mình cũng không muốn bỏ bếp củi, vì ở vùng sâu vùng xa chỉ cần lên nương rãy một buổi là có củi đem về nấu cho cả tuần. Ngoài ra cũng còn một lý do nữa: Nếu các em học sinh Lưu trú có cuộc sống quá khác với gia đình, sau ba năm học tại nhà Lưu trú, khi ra trường về lại với gia đình các em lại chán, không thích nghi được với những thiếu thốn của gia đình. Hơn nữa hiện tại bếp lửa vẫn còn mang âm hưởng bản sắc văn hóa của anh em Buôn Làng.
Chào các bạn,
Thỉnh thoảng có người hỏi mình học tư duy tích cực để làm gì.
Thế thì chẳng khác hỏi học võ để làm gì. Không học võ cũng được, nhưng giỏi võ để phòng thân và để giúp người hoạn nạn thì khác người không học võ rất nhiều.
Tư duy tích cực cũng vậy. Bạn không cần học tư duy tích cực, và sống với tư duy èo ọt như bao nhiêu người khác cũng chẳng sao. Nhưng nếu bạn học tư duy tích cực thì đời bạn sẽ khác nhiều.
Chào các bạn,
Em A Phúc và Zét Ly Neel là học sinh cũ của nhà Lưu trú sắc tộc Buôn Ma Thuột đến thăm mình. Hai em thi đậu tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2011 và cùng thi đại học nhưng em A Phúc không đậu, em Zét Ly Neel vào học Cao đẳng công nghệ thông tin. Hiện tại em A Phúc ở nhà phụ bố mẹ trong việc nương rãy, em Zét Ly Neel sắp ra trường. Hai em cùng ở xã Eauy nên đi chung một chiếc xe máy qua thăm mình.
Mình mời hai em ở lại dùng cơm trưa. Trong khi chơi, hai em ra xem chuồng gà, chuồng ngỗng và nói: “Nhìn đàn gà, đàn ngỗng ở đây nhớ ngày còn ở với Yăh tại Lưu trú sắc tộc Buôn Ma Thuột, cũng nuôi thật nhiều những con gà, con vịt cùng với nhiều chuyện cười. Nhiều lần bị Yăh la như: Cho vịt uống hết nước cốt dừa, tội đi ra đi vào không đóng cửa chuồng ngan, để chó vào ăn hết tám con ngan con và ba con ngan mẹ!” Continue reading Gặp học sinh cũ
Chào các bạn,
Trong bài này, phần chính là một đoạn trích ra từ chương đầu tiên (Hành do) của Pháp Bảo Đàn Kinh của thiền tông lục tổ Huệ Năng, bài dịch của Hòa thượng Thích Thanh Từ.
Đoạn này nói về việc Huệ Năng chứng ngộ và được ngũ tổ Hoằng Nhẫn truyền y bát, dù Huệ Năng không biết đọc, không biết viết, và chưa hề tu chùa ngày nào trước khi chứng ngộ.
Tương truyền, Phật Thích Ca truyền tâm pháp cho đại đệ tử Maha Cadiếp, khi Phật trong hội Linh sơn cầm đóa hoa sen đưa lên cao, đại chúng không ai hiểu gì, ngoại trừ Cadiếp mỉm cười. Phật liền nói: “Ta có chánh Pháp nhãn tạng, Niết-bàn diệu-tâm, pháp môn mầu nhiệm, chẳng lập văn-tự, ngoài giáo lý truyền riêng, nay giao phó cho ngươi.”
Thiền tông Ấn độ, như vậy, bắt đầu từ sơ tổ Maha Cadiếp, đến Bồ Đề Đạt Ma là tổ thứ Continue reading Tánh Phật trong ta
Chào các bạn,
Mình đang dùng cơm trưa thì có tiếng gõ cửa. Mở ra thấy em Phun và em Hal, hai em là học trò cũ của mình. Nhìn em Phun hôm nay làm mình ngạc nhiên quá, vì em rất gầy, da vàng và xanh hơn mọi ngày. Bình thường em Phun có làn da vàng như những em bé mới sanh bị vàng da sinh lý, nhiều lần sau giờ học mình nói chuyện và hỏi: “Em Phun có bị đau bệnh gì không?” Em Phun lắc đầu và cười chứ không nói gì!
Hôm nay em Phun đến với mình trong bộ dạng này, mình hỏi: “Em Phun sao ốm dữ vậy?” Em Phun cho biết bị sốt hai ngày, bây giờ mệt quá chịu không nổi, đến Yăh xem bệnh và xin truyền dịch. Mình cho cặp nhiệt độ, thấy em Phun đang sốt 39 độ C. Trong khi truyền dịch, mình chợt nhớ trong Buôn Làng hiện có một vài trường hợp ở độ tuổi của em Phun và em Hal, có quan hệ trước hôn nhân dẫn đến tình trạng mang thai, ốm nghén mà không biết. Nên mình hỏi: “Em Phun có người yêu chưa?” Em Phun có vẻ ngại ngùng lúng túng khi nghe hỏi như vậy. Thấy bạn mắc cỡ, em Hal, bạn gái cùng đi với em Phun nói: “Nó có người yêu rồi đó Yăh!” Continue reading Mời uống rượu đám hỏi
Muốn tạo công bằng trong xã hội, ta phải làm gì?
( Phát triển đất nước dưới một góc nhìn khác)
Chào các bạn,
Mình vừa tham gia sự kiện về “360 + -Góc nhìn mới về phát triển” được tổ chức bởi Irish Aid và các tổ chức phi chính phủ trong nước, và câu hỏi đọng lại trong mình sâu sắc nhất là: muốn tạo công bằng trong xã hội, ta phải làm gì? Có lẽ đây là một câu hỏi khá lớn và liên quan đến rất nhiều người khác nhau: các nhà lãnh đạo, các nhà hoạch định chính sách, những người cầm quyền, giới truyền thông, người nằm trong nhóm thiểu số, các tổ chức dân sự, các nhà tuyển dụng tạo công ăn việc làm..v.v.. Bài viết này có lẽ mới chỉ dừng lại ở một cái nhìn chung chung, dưới khía cạnh của cá nhân những người nằm trong nhóm thiểu số, và là quan sát của người ngoài cuộc. Continue reading Muốn tạo công bằng trong xã hội, ta phải làm gì?
Đọt Chuối Non 