Chào các bạn,
Các bạn có hiểu “đạo đức” là gì không?
Đạo có 2 nghĩa thường xuyên:
Nghĩa rộng nhất, như trong Đạo Đức Kinh của Lão Tử, thì Đạo là Nguyên lý đầu tiên, cái Tuyệt Đối, tạo ra vũ trụ vạn vật. Đạo cũng như là Thái Cực trong Khổng học, hay Logos trong văn hóa Hy Lạp.
Nghĩa thứ hai là “đường đi”, như trong từ đạo Phật, đạo Thiên chúa giáo… Tức là một cách sống khuôn mẫu, được vạch ra rõ ràng, để mọi ngưởi theo “đường” đó mà đi. Continue reading Đạo đức
Chào các bạn,
Mình lại có chuyện mắc cười khi em Likam ở gần nhà đến gặp, báo cho mình biết bố mẹ Likam chuẩn bị đến Chúa nhật tuần sau, mở tiệc mừng sinh nhật em Hải được ba tuổi. Em Likam nói:
– “Bố mẹ Likam tổ chức mừng sinh nhật bình thường cho em Hải mình không nói gì, đằng này bố mẹ Likam muốn tổ chức cho em Hải một sinh nhật không biết tiết kiệm nên mình đến tìm Yăh.”
Em Likam năm nay hai mươi tuổi, học chưa hết năm lớp Mười đã nghỉ học đi làm thuê. Continue reading Mừng sinh nhật
Chào các bạn,
Con cò lặn lội bờ sông
Gánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non
Nàng về nuôi cái cùng con
Cho anh đi trẩy nước non Cao Bằng
“Con cò” là hình ảnh người phụ nữ nông thôn, ốm yếu, gầy gò, làm việc còng lưng trên những cánh đồng, như lưng cò. Continue reading Con cò
Chào các bạn,
Vào một tối Chúa nhật mình đến thăm nhà bố mẹ Gim ở thôn Một, đây là một trong số ít gia đình còn nhiều trâu trong Buôn Làng. Gia đình bố mẹ Gim có tám người con nhưng đều đã lập gia đình và ra riêng, bố mẹ Gim trên sáu mươi tuổi ở chung với người con trai út cũng đã lập gia đình và đã có hai người con, gia đình bố mẹ Gim cũng thuộc vào số gia đình có nhiều lúa gạo trong Buôn Làng.
Gia đình có nhiều trâu nhưng không có người chăn, người con trai út là bố Ktây gọi A Hiếu người bên xã Eauy qua ở chăn trâu thuê cho bố mẹ Gim. Continue reading Muốn học giáo lý
Chào các bạn,
Đây là câu nói của Khổng Tử trong sách Đại Học. Có nghĩa là tu chính bản thân mình, rồi mới giữ gia đình chỉnh tề, rồi quản trị đất nước, rồi mới bình định thiên hạ.
Đây là đi từ cái nhỏ đến cái lớn, từ việc nhỏ đến việc lớn?
Nói vậy cũng đúng, và đại đa số người giải thích như thế. Continue reading Tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ
Chào các bạn,
Trên đường mình với em Thanh chạy xe máy từ Buôn Làng ra Tp. Buôn Ma Thuột, với một quãng đường dài gần sáu mươi cây số, mình đã hỏi và em Thanh tâm sự về những ước mơ những dự tính. Mình cảm nhận tất cả đều phát xuất từ tình thương của em Thanh dành cho mẹ Thanh, một người mẹ suốt một đời hy sinh cho các con được học hành. Sau một lúc nói chuyện em Thanh hỏi:
– “Yăh có biết chính sách nhà nước hỗ trợ cho các em học sinh nghèo, dưới mười tám tuổi có điều kiện đi học không?” Continue reading Đòi hỏi quyền lợi
Chào các bạn,
Hôm nay Thu Hằng đăng trên CVD thông tin về phá thai ở VN. Mỗi năm VN có khoảng 1 triệu rưỡi ca phá thai, là một trong năm nước phá thai nhiều nhất thế giới. Trong đó 20%, tức 300 nghìn ca, là vị thành niên phá thai, cao số một ở Đông Nam Á.
Đây là những con số kinh khủng.
Các bạn, dù người ta muốn lý luận thế nào, thì các thai nhi vẫn là người. Nếu ở trong bụng mẹ 9 tháng sau sinh ra người, thì 9 tháng trước cũng đã là người, chứ không phải khỉ.
Đây là vấn đề rất lớn trong lương tâm chúng ta. Continue reading Phá thai
Chào các bạn,
Chiều thứ Bảy, trước giờ lễ mình đi một vòng chung quanh sân nhà thờ giáo xứ, lúc đi ngang qua hành lang phía cuối nhà thờ, mình nhìn thấy ông Gơi ăn mặc sạch sẽ tươm tất đến sớm để tham dự thánh lễ. Phải nói từ ngày mình cho các Yăh thường xuyên đến giúp ông Gơi dọn dẹp nhà cửa giường chiếu, ông Gơi vui hẳn lên và thường xuyên đến nhà thờ tham dự thánh lễ, không ở nhà uống rượu say bí tỉ như trước kia nữa.
Mình đến chỗ ông Gơi đang ngồi và nói ông Gơi vào nhà thờ, nhưng ông Gơi giơ hai cánh tay không còn bàn tay ra làm hiệu xin được ngồi phía ngoài hành lang, mình nhìn ông Gơi cười và gật đầu đồng ý. Continue reading Khi biết mình được quí
Chào các bạn,
Chúng ta đều phân biệt mọi sự trên đời – cái bàn khác cái ghế, con trâu khác con bò, con hổ khác con người, người da đen khác người da trắng, người châu Phi khác người châu Á…
Trong các cuộc chiến sự phân biệt lên đến đỉnh điểm: bên theo Chúa khác bên chống Chúa, bên nước ta khác bên nước địch…
Vậy làm sao ta có tâm không phân biệt (Upekkha) trong thế giới đầy phân biệt này? Continue reading Tâm không phân biệt
Chào các bạn,
Ba ngày sau khi biết em Thô con gái thứ năm của mẹ Thanh đã ra Hà Nội học Trung cấp Đông y mình đến thăm gia đình, bởi mình biết với gia cảnh hiện tại để cho em Thô được tiếp tục học, mẹ Thanh cũng như các anh chị em trong gia đình phải hy sinh rất nhiều.
Bố Thanh đi với ông bà hơn mười năm không để lại của cải gì ngoài sáu người con còn rất nhỏ, mẹ Thanh phải tảo tần bươn chải nhiều để nuôi dạy lo cho các con ăn học nên người như hiện nay. Rất nhiều lần em Thanh người con gái lớn nhất của mẹ Thanh kể cho mình biết những nỗi vất vả, những công việc làm thuê làm mướn của mẹ Thanh để lo cho chị em của em Thanh được đi học. Em Thanh kể: Continue reading Để con tiếp tục học
Chào các bạn,
Rất nhiều chuyện trong đời ta không làm được vì ta không đủ khả năng, như là không đánh được đàn vì chưa học bao giờ. Đó không phải là thiếu tự tin. Đó chỉ là không đủ khả năng.
Thiếu tự tin là không dám làm điều mình có thể làm, như là không dám đi học đàn vì cứ nghĩ là mình lớn rồi học không được nữa. Continue reading Tự tin
Chào các bạn,
Mình có việc cần đi Buôn Ma Thuột và máy in trong nhà cũng đang bị hư, vì vậy sẵn đi Buôn Ma Thuột lo công việc mình đem luôn máy in đi sửa dù trời đang mưa. Đi đường xa mình không muốn đi một mình, các em học sinh Lưu trú lại phải đến trường học, mình gọi điện về Buôn Làng rủ em Thanh cùng đi với mình. Mình biết em Thanh đi được bởi tuần rồi nhà em Thanh đã gặt lúa xong, công việc của em Thanh và mẹ Thanh hiện tại là đi chăn năm con bò. Hôm nào em Thanh không đi chăn bò được thì mẹ Thanh đi, bởi vậy sau khi em Thanh nhận lời mình hẹn em Thanh sáu giờ sáng ra nhà Lưu trú cùng đi với mình. Continue reading Không mắc cỡ khi hỏi
Chào các bạn,
Ngày trước mình cứ nghe mọi người nói 3 yếu tố để thắng trận của Tôn tử là “thiên thời, địa lợi, nhân hòa”. Thiên thời thì được giải thích là hợp ý Trời, hợp thời của Trời. Thiên thời còn có nghĩa là hợp thời tiết, khí hậu, mưa nắng. Địa lợi là địa hình mặt đất, có lợi cho phe ta và không lợi cho phe địch. Nhân hòa là lòng người hòa thuận, binh sĩ hòa thuận với mình.
Những năm về sau này, đọc sách Tôn Tử, thì mới biết là 3 điều này không đúng trong Tôn Tử Binh Pháp. Continue reading Kế sách chiến đấu
Chào các bạn,
Mình được biết trong Buôn Làng có hai người đàn ông gần bảy mươi tuổi, không có gia đình, bị bệnh phong đã ổn định. Cách đây một năm đã chết một người do tuổi già, hiện chỉ còn một người ở thôn Năm. Ông tên Gơi nhưng anh em Buôn Làng không gọi ông với cái tên bố mẹ đã đặt, nhưng gọi ông bằng chính tên của căn bệnh ông đã mang trong mình suốt cuộc đời ông, vì vậy anh em Buôn Làng không mấy ai còn nhớ đến tên thật của ông.
Ông Gơi không có gia đình, bố mẹ cũng không còn. Ông Gơi sống một mình trong một căn nhà nhỏ, những sinh hoạt thường ngày như nấu ăn giặt giũ dọn dẹp cũng như làm ăn kiếm sống, ông Gơi đều tự làm. Continue reading Đừng đốt
Chào các bạn,
Mình thường nói với các bạn, luật thì đa số là xác định tác phong nền, thấp hơn tác phong nền là bị phạt. Ví dụ: cấm ăn trộm, cấm ăn cướp, cấm phá rối an ninh trật tự công cộng. Tức là, tác phong nền là không ăn trộm, không ăn cắp, không phá rối trật tự công cộng. Xuống thấp hơn tác phong nền là phạm luật cấm, và sẽ bị phạt.
Tác phong trần thì không làm luật được, mà là tâm linh và lý tưởng. Ví dụ, yêu người. Ta không thể làm luật bắt mọi người yêu người, nhưng ta có tâm linh và lý tưởng dạy ta yêu người. Tác phong yêu người có thể lên rất cao, ta có thể yêu người vô giới hạn. Tác phong trần thường có thể lên rất cao, tùy theo sức mạnh của lý tưởng của ta như thế. Continue reading Quản lý nền và trần
Đọt Chuối Non 