Kinh Thi

Chào các bạn,

Khổng tử (551 – 479, trước công nguyên) có viết 5 cuốn sách, gọi là Ngũ Kinh (5 cuốn kinh). “Kinh” là sách của chính các bậc đại thánh viết, như là các Kinh Phật (ghi lại lời Phật Thích Ca), Kinh Thánh (ghi lại lời Chúa Giêsu và Đức Chúa Trời).

Ngũ Kinh của Khổng tử gồm: Kinh Thi, Kinh Thư, Kinh Lễ, Kinh Dịch, Kinh Xuân Thu. Khổng tử nói ông không thật là tác giả của nội dung các kinh này. Nội dung đã có trước, lưu hành trong dân gian; Khổng tư chỉ sưu tầm, gom góp, chỉnh sửa và sắp xếp lại cho có trật tự.

Kinh Thư ghi lại những việc xảy ra trong các đời vua trước thời Khổng Tử. Kinh Xuân Thu ghi lại các việc xảy ra trong thời Khổng Tử, tức thời Xuân Thu Chiến Quốc, là nửa trước của thời Đông Chu Liệt Quốc. Hai kinh này gần giống hai cuốn sử ký, chỉ khác là không nhiều chi tiết như sử ký, mà chỉ có những việc quan trọng để người đời sau học những bài học quan trọng.

Kinh Lễ là lễ nghĩa trật tự trong gia đình, xã hội, ứng xử, giao tiếp…

Kinh Dịch là triết lý về vũ trụ và đời sống, ngày nay ta biết đến như là triết lý âm dương thái cực.

Kinh Thi là các bài hát, ca dao trong dân gian về tình yêu đôi lứa. Cuốn này mình có liếc qua một chút mấy mươi năm trước, cảm thấy thi phú tình cảm rất dễ thương, nhưng mình chẳng biết có lợi gì nên chẳng bao giờ đọc kỹ (và luật sư thì cũng chẳng có thời gian đọc tình thi 😦 ). Nhưng mình luôn nhớ 4 câu thơ đầu nghe rất dễ thương của cuốn Kinh.

Quan quan thư cưu
Tại hà chi châu
Yểu điệu thục nữ
Quân tử hảo cầu

Mình diễn ý là:

Đôi chim thư cưu (chim cút?)
Trên bãi sông kêu quan quan
Em dịu dàng thầm lặng
(Cùng) anh đẹp lứa đôi

Các bạn có thể thấy, hình ảnh rất dễ thương, nhưng mình chẳng hiểu nghĩa lý gì sâu hơn thế. Và cho đến giờ cũng chẳng hiểu hơn một chút nào.

Nhưng mình vẫn hay có thắc mắc về Kinh Thi qua bao nhiêu năm nay, có lẽ chỉ vì 4 câu đầu dễ thương, và đặc biệt là sau khi mình nghiên cứu Song of Songs of Solomon trong Kinh Thánh Thiên Chúa giáo. Song of Songs thường được dịch là Nhã ca Solomon, vì tác giả Solomon là vua Do Thái, như Nhã nhạc cung đình ở Huế là nhạc của hoàng cung triều Nguyễn. Nhưng nếu dịch đúng nội dung thì Song of Songs of Solomon nên được gọi là Tình ca Solomon.

Cả Kinh ThiTình ca Solomon đều nói về một điều giống nhau, đó là tình yêu nam nữ, hay chính xác ra là tình yêu giữa một vị vua và một cô gái, tức là tình yêu của cấp cao nhất trong xã hội, đòi hỏi nhiều tình cảm cũng như lễ nghĩa. Đương nhiên là nói nhiều đến tình cảm yêu mến và kinh trọng cho nhau. Cũng là một cách dạy các người yêu hay vợ chồng cách ứng xử với nhau.

(Trong các nhánh Thiên chúa giáo ngày nay, có một khuynh hướng dùng Tình ca Solomon để chống đồng tính luyến ái, vì “Thánh kinh nói đến tình yêu giữa người nam và người nữ không phải giữa hai người đồng tính.” Mình miễn bàn điều này).

Anyway, hôm nay mình tình cờ nghe một bài hát Trung Hoa rất hay, và lời bài hát chỉ là 4 câu đầu của Kinh Thi. Cho nên, mình có hứng khởi giới thiệu đến các bạn một chút về Kinh Thi (và Ngũ Kinh) của Khổng Tử, để các bạn hiểu thêm một chút về văn hóa Khổng giáo, cũng là một văn hóa rất quan trọng trong lịch sử nhiều quốc gia Á Đông, trong đó có Việt Nam.

Phần dưới đây là phần mình lấy từ Thi Viện. Lấy từ thi viện vì mình vừa không có thời gian viết ra ý của mình, và vừa chẳng nắm được Kinh Thi rõ ràng, dù là có vài điểm nhỏ mình có thể không vừa ý với bài của Thi Viện.

Chúc các bạn luôn yêu nhau tốt và enjoy một chút thi nhạc dân gian 25 thế kỷ về trước.

Mến,

Hoành

關雎
關關雎鳩、
在河之洲。
窈窕淑女、
君子好逑。

Quan thư
Quan quan thư cưu,
Tại hà chi châu.
Yểu điệu thục nữ,
Quân tử hảo cầu.

Dịch nghĩa

Đôi chim thư cưu hót hoạ nghe quan quan,
Ở trên cồn bên sông.
Người thục nữ u nhàn,
Phải là lứa tốt của bực quân tử (vua).

Chú giải của Chu Hy:

Chương này thuộc hứng.

– quan quan 關關: tiếng chim trống chim mái ứng họa nhau.

– thư cưu 雎鳩: loài chim nước, lại có một tên nữa là vương thư, hình dạng giống như chim phù y, ngay trong khoảng Trường giang và sông Hoài thì có chim ấy. Chim này sống có đôi nhất định mà không hề lẫn lộn. Hai con thường lội chung mà không lả lơi, cho nên sách của Mao công có nói rằng: Đôi chim thư cưu tình ý chí thiết khăn vó đậm đà, nhưng lúc nào cũng giữ gìn cách biệt. Sách Liệt nữ truyện cho là người ta chưa từng thấy chim thư cưu sống dư cặp hay sống lẻ loi, là vì tính của nó như thế. Hà, tên thông dụng của những dòng nước chảy ở phương bắc.

– châu 洲: cồn đất ở giữa sông có thể ở được.

– yểu điệu 窈宨: là ý u nhàn, u tích yên lặng và nhàn nhã.

– thục 淑: hiền lành.

– nữ 女: con gái chưa gả chồng, nói nàng Thái Tự, vợ vua Văn vương, lúc còn ở nhà với cha mẹ.

– quân tử 君子: chỉ vua Văn vương.

– hảo 好: đẹp lành.

– cầu 逑: đôi lứa.

Sách của Mao công nói chí 摰 là rất, tình ý rất tha thiết đậm đà.

Hứng: là trước nói một vật gì để sau dẫn đến lời ca vịnh.

Vua Văn vương nhà Chu sinh có thánh đức, lại được bậc thánh nữ họ Tự để kết hôn. Nhưng người trong cung, lúc nàng Thái Tự mới đến, thấy nàng có đức hạnh u tịch, nhàn nhã và trinh chuyên, bèn làm bài thơ này rằng: Kìa đôi chim thư cưu nghe hót quan quan, đang ứng hoạ nhau ở trên cồn bên sông. Người thục nữ yểu điệu này há không phải là bạn lứa tốt của bậc quân tử Văn vương hay sao? Có ý nói nàng Thái Tự và vua Văn vương cùng hoà vui mà cung kính lẫn nhau, cũng như tình chí thiết đậm đà mà lúc nào cũng giữ gìn cách biệt của đôi chim thư cưu vậy.

Về sau hễ nói hứng thì ý văn cũng phỏng theo chương này.

Ông Khuông Hành nhà Hán nói rằng “Yểu điệu thục nữ, Quân tử hảo cầu” là nói rằng nàng Thái Tự rất mực trinh thục không thay tiết tháo. Những rung cảm về tình dục không hề lẫn vào nghi dung, những ý vui riêng không hề lộ ra cử chỉ, có được như thế rồi mới có thể phối hợp với bậc chí tôn và làm chủ tế tông miếu. Vì đó là đầu mối của cương thường và của nền vương hoá. Giảng Kinh Thi như thế đáng gọi là người khéo nói vậy.

– HẾT –

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s