Nguyệt Cầm: Thơ, nhạc và chủ nghĩa tượng trưng

 

Chào các bạn,
nc
Chủ nghĩa tượng trưng (symbolist) bắt nguồn từ thơ ca Pháp, với những tên tuổi đình đám như Paul Verlaine, Beaudelaire…đặc điểm mĩ học thơ tượng trưng chủ nghĩa là nhạc tính (musicality), hay sự đề cao tinh thần âm nhạc.

Ngày xưa khi phong trào Thơ Mới ở Việt Nam xuất hiện do ảnh hưởng văn học Pháp, đã nhanh chóng tiếp cận những trường phái nghệ thuật Tây phương. Nào lãng mạn, tượng trưng, ấn tượng…tha hồ như trăm hoa đua nở 😀

Xuân Diệu, nhà thơ tình nổi tiếng thuở ấy có viết bài thơ “Nguyệt Cầm” theo trường phái tượng trưng (dù rằng Bích Khê là người nổi tiếng hơn với những bài thơ tượng trưng), mình đọc lời bình của Chu Văn Sơn về bài thơ này rất thú vị, xin trích để các bạn cùng đọc:

“Cái hồn của bài thơ ở ngay mấy câu dẫn nhập:
Trăng nhập vào dây/ cung nguyệt lạnh

Câu thơ dựng lên một ngữ cảnh huyền hoặc, bí ẩn không dễ tường minh. Ta hãy bắt đầu bằng chữ “nhập”. Vì mọi chuyện cũng khởi sự từ chữ này. Thế giới nhạc của “Nguyệt cầm” bắt đầu từ sự sống động của nhạc khí. Nhưng cây đàn ấy bắt đầu sống cái sinh mệnh đàn từ bao giờ? Từ lúc trăng nhập vào dây cung vậy! Đây là động thái huyền nhiệm, diễn tả sự nhập hồn, nhập thần… Nó xui ta nhớ đến nghi lễ hô thần nhập tượng khi hoàn thành những pho tượng Phật giáo. Nguyên là: tượng được tạc xong, chưa linh, bởi mới chỉ có phần thân xác tượng; phải sau khi được thần linh nhập vào, tượng mới là hiện thân của đức Phật. Cũng như thế, trong hình dung theo lối thi ca của Xuân Diệu, đàn vừa được làm ra, mới chỉ có thân xác. Phải khi trăng nhập vào dây cung, mới có hồn đàn. Từ cái khoảnh khắc mầu nhiệm ấy, đàn mới bắt đầu sống cái thân phận “Nguyệt cầm”. Tự bấy giờ, mỗi nốt “Nguyệt cầm” tấu lên sẽ là cộng hưởng của âm thanh và ánh sáng. Mỗi nốt nhạc sẽ sinh thành từ sự giao duyên kỳ bí đó của Nguyệt và Cầm.

Bước vào “Nguyệt cầm” là bước vào một thế giới linh lung. Mọi ảnh hình đều rợn sáng. Cả ánh sáng của âm thanh, cả âm thanh của ánh sáng đều tan ra trong từng làn sóng âm tê buốt, tưới lên da ta, len lấn vào tâm trí ta. Cả trăng sao, sóng nước, mây trời, sỏi đá, cả sương bạc, cả canh khuya, cả nàng Nương Tử, cả bến Tầm Dương, cả hồn ta… tất tật đều vừa hiển hiện vừa tan ra trong biển nhạc trong suốt của Nguyệt Cầm không bờ không bến. Tất cả đều diễm ảo, hư huyền, chơi vơi, vô định. Không còn cõi này, không còn cõi khác, không còn hiện tại, không còn quá khứ, không còn hữu thể, không còn vô thể… chỉ còn có “Nguyệt cầm”. Cả thương, nhớ, hận, sầu đều phổ vào trong ánh nhạc tê ngời. Vĩnh cửu tan cùng khoảnh khắc, phù du giao ứng vĩnh hằng. Tất cả đều rợn ánh khơi vơi trong đêm nhạc “Nguyệt cầm”. Âm nhạc đến từ trăng lạnh, gieo từng chấm lạnh, từng dòng giá lạnh trong suốt vào hồn ta, để rồi khi đã dâng tràn, âm nhạc lại cuốn hồn ta trôi dạt mãi vào vô biên, đến tận bến bờ của của sao Khuê. Từ hư không, âm nhạc đã cất tiếng và tiếng nhạc lại mang hồn ta phiêu diêu về lại cõi hư không. Nối cái nhỏ nhoi hữu hạn với cái vô tận vô cùng. Đó chẳng phải là sự thăng hoa huyền diệu vào bậc nhất của hồn người ư?” (Chu Văn Sơn).

Bài thơ “Nguyệt Cầm” của Xuân Diệu được nhạc sĩ Cung Tiến phổ rất hay, dù chỉ là ý thơ nhưng sự giao hòa giữa thơ và nhạc quà là đến mức…thượng thừa 😀

Các bạn nghe bài hát được xếp vào loại “khó nghe” qua giọng hát Trần Thái Hòa, nếu đã nghe và thích, nghĩa là độ thẩm thấu âm nhạc của bạn đã…tăng lên đáng kể 😀


 

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s