Haiku

.

.

Kìa con còng nhỏ
Nó chạy nó chạy
Bờ Thái Bình Dương

.

.

.

.

.

.

Chiếc lá đỏ
Rơi xuống cỏ
Trên đỉnh Trường Sơn

.

.

.

.

.

Chim câu một bóng
Trên nóc lầu
Cộ xe rầm rập làu làu dọc ngang

    TĐH
    LOW, Nov. 30, 2009

Ghi chú: Có bàn về các thí nghiệm haiku trong phần phản hồi

Một suy nghĩ 15 thoughts on “Haiku”

  1. Chào cả nhà,

    Tiếp tục nghiên cứu và thử nghiệm haiku.

    * Mình nhận thấy, thể 5-7-5 của haiku cổ điển không nên dùng trong tiếng Việt..

    5 âm hay 7 âm của tiếng Nhật có thể chỉ là 1 hay 2 chữ Nhật.

    5, 7 âm trong tiếng Việt là 5, 7 chữ, như vậy thì quá nhiều, làm mất đi tinh thần súc tích cô đọng của haiku.

    Nhưng nếu chỉ dùng 1, 2 chữ trong tiếng Việt thì lại có quá ít âm để tạo ra âm điệu cho thi ca.

    Vì vậy ta nên dùng tai nghe để làm chuẩn. Mình cảm thấy khoảng 3 hay 4 chữ trong một câu là vừa.

    * Các “quý ngữ” trong Haiku Nhật–tức là các tiếng chỉ mùa xuân hạ thu đông–giúp rất nhiều, vì một chữ nói lên đủ mọi thứ của một mùa. Vì vậy haiku thường có “quý ngữ.”

    Nhưng mình nghĩ rằng như thế thì rất cliché, rất xoàng. Nói mùa hạ, mà không dùng chữ hạ thì mới sáng tạo.

    Nhiều haiku của nổi tiếng của các thiền sư Nhật chẳng có quý ngữ.

    * Trong bài Haiku thứ 3 mình có trên, câu cuối “Cộ xe rầm rập làu làu dọc ngang” nghe rất không-haiku, vì:

    a. Haiku thường là tĩnh, vì nguyên thủy là thiền thi. Câu này của mình rất động.

    b. Câu của mình dài và quá mạnh về nhịp điệu so với Haiku (Dĩ nhiên đây là hệ quả của động/tĩnh).

    * Truyền thống thi ca Việt Nam thì câu cuối cùng của bài thơ thường dài một tí để âm điệu kết đi từ từ (như ca sĩ hát cuối bản nhạc).

    Dứt ngắn hơn câu trước đó (theo qui luật haiku cổ điển 5-7-5) là một thách thức khi dùng chữ Việt. 🙂

    Số lượt thích

  2. Anh Hoành phân tích Haiku nghe là muốn học liền à 🙂

    Em chẳng hiểu gì mấy, nhưng thích những câu ngắn mà sinh động. Em không biết có đúng chuẩn Haiku hay không nhưng thấy mấy câu thơ của anh rất dễ thương đó 🙂

    Anh khỏe nhé 🙂

    Số lượt thích

  3. theo TRUNG, đặc tính ngôn ngữ Việt khó làm thơ Haihu rập khuôn kiểu Nhật được.
    Ở Việt Nam ( TP.HCM ) có anh Nguyễn Tôn Nhan, một dịch giả tiếng Trung, có sáng tạo thể loại lục bát ba câu rất hay. Có thể xem như một loại Haiku Việt.
    TRUNG sẽ sưu tập và gởi đến các anh chị em.
    Chúc vui.

    Số lượt thích

  4. Cám ơn Hòa đã đồng cảm. Haiku đòi hỏi một kỹ luật cực lớn về sử dụng ngôn ngữ, vì phải càng ít chữ càng tốt. Cho nên em nói em thích là anh vui rồi. 🙂

    Hi Trung, đợi Trung gởi thông tin của anh Nguyễn Tôn Nhan đây. 🙂

    Mình có cảm tưởng lục bát thì hơi quá nhiều chữ với haiku rồi.

    Điểm chính của haiku là đòi hỏi người ta nhìn một cái gì đó thật kỹ, đây gọi “nhìn chánh niệm” trong thiền (mà chị Phương Thảo gọi là “tập trung” trong Yoga).

    Nhìn kỹ đến nỗi hiểu rất kỹ, đến nỗi chỉ cần một hai chữ để nói cho người khác hiểu điều mình hiểu. Và nói lại “như nó là – as it is” không thêm mắm dặm muối.

    Một haiku có thể có 5+7+5=17 âm, nhưng có thể chỉ 3 chữ, mỗi câu một chữ.

    Lục bát là quá quá trời nhiều chữ rồi.

    Dù nói vậy, nhưng mình vẫn đợi thông tin của Trung đây. 🙂 Cám ơn Trung nha 🙂

    Số lượt thích

  5. Một ví dụ về một bài Haiku rất nổi tiếng (Phần tiếng Việt sau đây là mình thêm vào):

    * Possibly the best known Japanese haiku is Bashō’s “old pond” haiku:

    古池や 蛙飛込む 水の音

    This separates into on as:

    furuike ya
    (古池 や)
    (fu/ru/i/ke ya): 5 âm / 2 chữ

    kawazu tobikomu
    (蛙 飛込む)
    (ka/wa/zu to/bi/ko/mu): 7 âm / 2 chữ

    mizu no oto
    (水 の 音)
    (mi/zu no o/to): 5 âm / 3 chữ

    Translated:[7]

    old pond . . .
    a frog leaps in
    water’s sound

    Hồ cổ
    Ếch nhảy vào
    Tủm!

    Số lượt thích

  6. Anh Hoanh:
    Lục bát là thể thơ thuần Việt, nếu sử dụng nó một cách lơ lửng như 10 bài Lục Bát Ba Câu của Nguyễn Tôn Nhan, Trung thấy cũng rất thú vị, xin gởi tặng anh Hoanh và các anh chị em ĐCN:
    10 bài lục bát ba câu của Nguyễn Tôn Nhan

    1. Lửng lơ chẳng biết bao giờ
    Không tin vào Thực chẳng ngờ vào Hư
    Rằng không rằng có đều ừ

    2. Tay cầm một nắm cỏ vàng
    Thổi phù theo ánh trăng tàn cuối đông
    Bay bay linh phách rung rung

    3. Thơ làm hay là anh làm
    Hồn thiêng đã nhập đúng ngàm tử sinh
    Sờ đâu cũng đụng vô minh

    4. Rống lên một tiếng tan đò
    Vầng trăng tráng trứng nằm co góc trời
    Càn khôn hơi ấm nhạt rồi

    5. Hỡi ôi con mắt đui rồi
    Ngó ngang chẳng thấy sinh sôi những gì
    Chỉ nghe tiếng ngáy tử thi

    6. Lỡ rong chơi với Lão Trang
    Nên chưa rời nổi cái làng rỗng không
    Lòng như trời trống mênh mông

    7. Ngồi trong cái cốc xíu xiu
    Nhìn ra chín cõi tiêu điều khói lên
    Hủy luôn chín kiếp ưu phiền

    8. Ồ con trăng chết cuối đồi
    Gió đưa sinh mệnh những người tài hoa
    Chỉ còn riêng có Thơ Ca

    9. Ồ trăng. Ồ núi. Ồ em
    Lọt anh vào giữa chằng thêm được gì
    Vô công vô danh vô vi

    10. Rong chơi cho đến mệt nhoài
    Búng ra nên chữ một vài câu thơ
    Thảo nào vẫn bị đời ngờ…

    Nguyễn Tôn Nhan sinh năm Đinh Hợi (1947), hiện sống ở Sài Gòn, là một thi sĩ mê chữ. Ông là tác giả của hơn 1 mét sách (khoảng 50 đầu sách), chuyên về Hán học, có thể kể những cuốn tiêu biểu như: Từ điển thành ngữ điển tích Trung Quốc; Từ điển văn học cổ điển Trung Quốc; Từ điển Hán Việt văn ngôn dẫn chứng; Bách khoa thư văn hóa cổ điển Trung Quốc; Nho giáo Trung Quốc… Ngoài ra, những bộ sách do ông dịch và chú giải cũng rất đáng kể như: Nam hoa kinh, Xung hư chân kinh, Hoài Nam tử…

    Số lượt thích

  7. Anh Hoành!
    Bài thứ ba câu cuối càn nguyên dáng vẻ lục bát, riêng em không thích lắm!
    Em nghĩ hai ku trước lạ sau quen, không nhất thiết phải nhờ lục bát dẫn lộ anh ạ!

    Số lượt thích

  8. Thơ Haiku thì mình mới nghe đây, nhưng đọc đúng là xúc tích thật ^^
    Nhưng mình cũng thích mấy câu lục bát của Nguyễn Tôn Nhan lắm. Lục bát chắc chắn dài hơn Haiku, nhưng các câu này rất hàm xúc, về mặt ý nghĩa, trong vòng 3 câu có thể bộc lộ 1 cái nhìn,chứa đựng nhiều nội dung thì rất giống HaiKu đó chứ ^_^

    Số lượt thích

  9. Lục bát ba câu có cái hay riêng, lại Thuần Việt, cũng đáng cho chúng ta suy gẫm.
    Thơ Haiku Nhật vào Việt Nam đã lâu, nhưng sức lan toả rất ít, nếu không muốn nói là chỉ trong giới nghiên cứu. Và cũng thật khó để làm/ tìm ra một bài Haiku Việt thật hay, nếu hay thì nó cũng giống …Haiku Nhật mất rồi. Không còn mang tính Việt nữa.
    Đây chỉ là ý kiến riêng của Trung, anh chị em có thể bàn tiếp…
    Chúc cả nhà vui.

    Số lượt thích

  10. Hi Trung và Kim Phượng,

    Dĩ nhiên là bất kỳ kiểu thơ nào cũng có cái hay của nó. Các câu của anh Nguyễn Tôn Nhan mà Trung post rất là sâu sắc.

    Mình thấy 3 câu lục bát như thế này cũng là một thể loại đáng chú ý, vì:

    1. Nó dùng sức mạnh tự nhiên của ngôn ngữ Việt là chữ đôi: 2, 4, 6, 8…

    2. Nó giới hạn trong 3 câu, tức là đòi hỏi người ta kỹ luật tự giới hạn chữ–“Cậu muốn nói gì thì nói trong 3 câu, xong rồi thì ‘Câm miệng và ngồi xuống’ (shut up and sit down).” 🙂 (Mình rất thích loại kỹ luật này 🙂

    Mình nghĩ rằng anh Nguyễn Tôn Nhan hay là ai đó nên tìm cho nó một cái tên, thì nó mới có brand name được.

    Ví dụ như là thơ “Tam cú”. Nếu từ này về sau mình cứ dùng từ “Tam cú” này trong ĐCN cho thể loại 6-8-6 này, thì tự nhiên mai mốt nó sẽ thành brandname. Cũng là một cách để cám ơn một học giả tài ba.

    Nếu mình được ở gần anh Nguyễn Tôn Nhan, lâu lâu lại chạy đến uống trà nói chuyện Đạo Đức Kinh, Nam Hoa Kinh.. v.v… thì đở mất công đọc sách biết mấy.

    Cám ơn Trung nha 🙂

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s