Bài hát của trăng

Chào các bạn,

Rusalka là vở opera của nhà soạn nhạc người Séc Antonín Dvořák (8-9-1841 – 1-5-1904). Lời nhạc kịch tiếng Séc được nhà thơ Jaroslav Kvapil (1868–1950) viết dựa trên các truyện thần tiên của Karel Jaromír Erben và Bozena Nemcova.

Vở opera được trình diễn lần đầu tiên tại Praha, Cộng hòa Séc vào 31-3-1901 và trở thành một trong những vở opera thành công nhất của Séc.

Bài hát cho trăng là đoạn trích nổi tiếng nhất của vở opera. Mời các bạn cùng thưởng thức nhé. Dưới đây có lời bài hát tiếng Séc, tiếng Anh và tiếng Việt. Kèm theo một bài báo tiếng Việt nói về bài hát này.

PTH

***

Pisen Rusalky O Mesiku

Mesiku na nebi hlubokem
Svetlo tvé daleko vidi,
Po svete bloudis sirokém,
Divas se v pribytky lidi.

Mesicku, postuj chvili
reckni mi, kde je muj mily
Rekni mu, stribmy mesicku,
me ze jej objima rame,
aby si alespon chvilicku
vzpomenul ve sneni na mne.
Zasvet mu do daleka,
rekni mu, rekni m kdo tu nan ceka!
O mneli duse lidska sni,
at’se tou vzpominkou vzbudi!
Mesicku, nezhasni, nezhasni!

aria-database.com

Song of the Moon

O moon high up in the deep, deep sky,
Your light sees far away regions,
You travel round the wide,
Wide world peering into human dwellings

O, moon, stand still for a moment,
Tell me, ah, tell me where is my lover!
Tell him. please, silvery moon in the sky,
That I am hugging him firmly,
That he should for at least a while
Remember his dreams!
Light up his far away place,
Tell him, ah, tell him who is here waiting!
If he is dreaming about me,
May this remembrance waken him!
O, moon, don’t disappear, disappear!

Translation by Jules Brunelle (brunellejules@videotron.ca)

 

 

Song of the Moon

O moon high up in the deep, deep sky,
Your light sees far away regions,
You travel round the wide,
Wide world peering into human dwellings

O, moon, stand still for a moment,
Tell me, ah, tell me where is my lover!
Tell him. please, silvery moon in the sky,
That I am hugging him firmly,
That he should for at least a while
Remember his dreams!
Light up his far away place,
Tell him, ah, tell him who is here waiting!
If he is dreaming about me,
May this remembrance waken him!
O, moon, don’t disappear, disappear!

Bài hát của trăng

Ô trăng cao tít trên trời vời vợi,
Ánh trăng thấy những vùng xa,
Trăng đi quanh thế giới rộng lớn
chăm chú nhìn nơi ở con người

Ô, trăng, đứng yên một chút,
Cho em biết, a, cho em biết người em yêu ở đâu!
Nói với chàng, xin trăng, trăng bạc trên trời,
Rằng em đang ôm chàng thật chặt,
Rằng chàng nên ít nhất một lúc
Nhớ những giấc mơ của chàng!
Thắp sáng nơi xa của chàng,
Nói với chàng, a, nói với chàng ai đang chờ ở đây!
Nếu chàng đang mơ về em,
Mong kỷ niệm này đánh thức chàng!
Ô, trăng, đừng biến mất, đừng biến mất!

(PTH dịch)
 

***

Người cá si tình và khúc hát gửi trăng

vnmusic – Thứ sáu, 12/08/2011

Ngọc Anh

Theo huyền thoại Slav, rusalka là một loài yêu nữ sống ở đáy nước giống như người cá. Ngôi nhà của các rusalka trong tiếng Czech là “tunka”. Đó là những chiếc hồ ở trong rừng, chúng rất nhỏ (có hồ đường kính chỉ vài mét) nhưng rất sâu và có cây cối bao quanh tạo nên một khung cảnh thơ mộng.

Tại ngôi làng Visoka gần thành phố Pribram cách thủ đô Prague của nước Cộng hòa Czech 60km về phía tây nam, có một “tunka” rất nổi tiếng. Chính nó đã tạo cảm hứng cho nhà soạn nhạc Antonin Dvorak (1841-1904) viết nên Rusalka – một vở opera dân tộc Czech nổi tiếng thế giới.

Bức tranh “Rusalka” của họa sĩ Nga Konstantin Vasiliev Nguồn: wikipedia.org

Libretto bằng tiếng Czech được Jaroslav Kvapil viết dựa theo truyện cổ từ trước khi có bất kì liên lạc nào với Dvorak. Cốt truyện cũng có một số chi tiết giống với truyện Nàng tiên cá của Hans Christian Andersen. Sau khi hoàn thành libretto vào năm 1899, Kvapil được những người bạn nhạc sĩ của mình cho biết Dvorak đang tìm kiếm một đề tài nên đã gửi bản thảo cho Dvorak. Vốn đã yêu thích những truyện cổ về Rusalka, nhà soạn nhạc đã soạn vở opera rất nhanh chóng, từ ngày 21 tháng 4 đến ngày 17 tháng 11 năm 1900.

Vở opera 3 màn Rusalka kể một câu chuyện buồn về một nàng Rusalka ao ước có được tình yêu của con người. Màn đầu và màn cuối lấy bối cảnh là những hồ nước xứ Bohemia.

Mặc dù về cơ bản nó được đẽo gọt theo một sự hòa trộn độc đáo giữa tính dân tộc, tính trữ tình và tư tưởng cổ điển kiểu Brahms nhưng những ảnh hưởng từ Wagner cũng hiện diện rõ ràng qua cách sử dụng leitmotif (tái hiện motif) và nguồn gốc truyện thần thoại.

moonlight

Aria nổi tiếng nhất trong Rusalka là Pisen Rusalky O Mesiku hay còn gọi là Khúc hát gửi trăng. Đây là một aria mang đậm chất trữ tình, sâu sắc và nồng nàn ở màn I với bối cảnh là nơi quang đãng bên một bờ hồ thời trung cổ.

Rusalka đã trót đem lòng yêu một chàng hoàng tử. Nhưng đáng tiếc, nàng không thể rời khỏi mặt nước hay gặp gỡ chàng dưới hình dạng con người.

Nàng chỉ biết nhờ vầng trăng gửi hộ những nhớ thương của nàng tới người nàng yêu:

Hỡi vầng trăng trên bầu trời thăm thẳm,
Ánh sáng ngươi chiếu khắp những vùng xa,
Ngươi vòng quanh thế giới này bao la
Soi tỏ những nơi loài người ở.
Xin dừng một lát thôi cho ta hỏi.
Bảo ta hay người yêu ta nơi đâu!

Nói với chàng, làm ơn, trăng bạc ơi.
Rằng ta đã ôm chàng thật chặt.
Rằng ít ra chàng cũng nên có lúc
Nhớ tới ta trong những giấc chàng mơ!

Hãy thắp sáng nơi chàng xa xôi
Kể với chàng người chốn này đang đợi!

Nếu như chàng thấy ta trong giấc mộng,
Liệu kỉ niệm này làm chàng thức giấc!

Ôi đừng lặn, trăng ơi, đừng lặn mất!

Những giai điệu của vở opera Rusalka nói chung và Khúc hát gửi trăng nói riêng được viết dựa theo ngữ điệu tiếng Czech. Hòa âm mang đặc trưng cuối thời Lãng mạn, đôi chỗ gần như kiểu Ấn tượng chủ nghĩa nhưng luôn mang phong cách Szech êm ái và hấp dẫn. Cùng với các vở opera của Smetana và Janacek, Rusalka của Dvorak xứng đáng là một trong những đại diện tiêu biểu và xuất sắc nhất của âm nhạc Czech.

***

 

1. Anna Netrebko – Song to the moon – Rusalka (Dvořák).avi

2. Renee Fleming – Rusalka – Canción a la luna (SUBTITULADA)

3. Renée Fleming, Last night of the Proms – SEP 2010 – Song to the moon

4. Frederica Von Stade – Song to the moon

5. Valentina Nafornita, Andriy Yurkevych – Song to the moon

 

 

 

 

 

One thought on “Bài hát của trăng”

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s