Happy New Year – Auld Lang Syne

Chào các bạn,

Happy New Year ! Hôm nay là ngày 31 tháng 12 năm 2015, ngày cuối năm và tối nay là đêm giao thừa. Đã đến lúc chúng ta cùng nhau hát lên bài “Auld Lang Syne” để tiễn đưa năm cũ 2015 và vui đón năm mới 2016. Mình rất vui giới thiệu đến các bạn bài hát “Auld Lang Syne” của Nhạc sĩ Robert Burns để chúng ta cùng hát.

“Auld Lang Syne” (IPA: [ˈɔːl (d) lɑŋˈsəin]: lưu ý âm “s” nhiều hơn là “z”) là một bài thơ bằng tiếng Scots viết bởi Robert Burns năm 1788 và được phổ nhạc thành một bài dân ca truyền thống (Roud # 6294). Bài hát được biết đến ở nhiều nước khác nhau, đặc biệt là các nước nói tiếng Anh, và theo truyền thống thường được hát như một lời chia tay với năm cũ trong thời khắc giao thừa. Ngoài ra, nó cũng được sử dụng khá rộng rãi trong các đám tang, lễ tốt nghiệp, và dùng như một cách nói lời chia tay hoặc kết thúc cái gì đó trong các trường hợp khác. Các phong trào Thiếu Sinh Hướng Đạo Quốc Tế, ở nhiều nước, sử dụng nó gần như hoạt động trại họp bạn (jamboree) và các hoạt động khác.

Tiêu đề bài thơ trong tiếng Scots có thể được dịch sang tiếng Anh chuẩn với nghĩa “old long since”, hoặc mang nhiều đặc trưng ngôn ngữ (idiom) hơn, “long long ago”, “days gone by” hoặc “old times”, tức là “đã lâu lắm rồi”. Cụm từ “For auld lang syne”, do đó, xuất hiện trong dòng đầu của điệp khúc có thể tạm dịch là “vì những kỷ niệm ngày xưa” (“for [the sake of] old times”).

Cụm từ “Auld Lang Syne” cũng được sử dụng trong các bài thơ tương tự của Robert Ayton (1570–1638), Allan Ramsay (1686–1757) và James Watson (1711) cũng như những bài dân ca cũ có trước bài của Burns. Matthew Fitt sử dụng thành ngữ “In the days of auld lang syne” với cách dùng tương tự như “Once upon a time…” (“ngày xửa ngày xưa…”) trong những câu chuyện cổ tích được ông soạn lại theo tiếng Scots.

Minh họa của John Masey Wright và John Rogers cho bài thơ, vẽ năm 1841.
Minh họa của John Masey Wright và John Rogers cho bài thơ, vẽ năm 1841.

Trong cuộc Trưng cầu dân ý độc lập Scotland, 2014, các nhóm phản đối độc lập như Better Together và Vote No Borders đã sử dụng Auld Lang Syne làm bài hát cho mình, cụ thể họ sử dụng cụm từ “auld acquaintance” để ám chỉ sự liên minh giữa Anh với Scotland. Những người chống độc lập cũng góp đá xây dựng nên Tháp đá Auld Acquaintance ở Gretna để ủng hộ việc duy trì Scotland trong liên hiệp Anh.

Robert Burns đã gửi một bản sao chép từ bản nhạc gốc tới Bảo Tàng Âm Nhạc Scotland (Scots Musical Museum) với lời nhận xét, “Bài hát sau đây, một bài hát cũ (“old song”), của thời xa xưa, một ca khúc chưa bao giờ được in ấn, hay kể cả một bản thảo cho tới khi tôi chép lại được nó từ một ông già.” Một vài đoạn trong lời bài hát thật sự được “thu gom lại” chứ không phải được sáng tác bởi nhà thơ; bản ballad “Old Long Syne” được in năm 1711 bởi James Watson cho thấy sự giống nhau đáng kể trong những câu đầu tiên và đoạn điệp khúc với bài thơ sau đó của Burns, và gần như chắc chắn cùng xuất phát từ một “bài hát cũ”.

Should Old Acquaintance be forgot,
and never thought upon;
The flames of Love extinguished,
and fully past and gone:
Is thy sweet Heart now grown so cold,
that loving Breast of thine;
That thou canst never once reflect
on Old long syne.

ĐIỆP KHÚC:

On Old long syne my Jo,
in Old long syne,
That thou canst never once reflect,
on Old long syne.

Đó là một giả thuyết hợp lý để cho rằng phần còn lại của bài thơ là lời của Burns.

Có một số nghi ngờ về việc liệu giai điệu được sử dụng ngày nay có trùng khớp với ý muốn ban đầu của Burns, nhưng nó được sử dụng rộng rãi ở Scotland và phần còn lại của thế giới.

Hoạt động hát bài hát này trong lễ Hogmanay, hay đêm giao thừa, rất nhanh chóng trở thành một phong tục của người Scotland trước khi nhanh chóng lan ra các vùng khác của Quần đảo Anh. Người Scotland (chưa kể đến người Anh, người xứ Wales và người Ireland) di cư trên toàn thế giới đều mang bài hát đồng hành cùng bản thân.

Một bản thảo của “Auld Lang Syne” được lưu giữ trong bộ sưu tập vĩnh viễn của Thư viện Lilly tại Đại học Indiana ở Bloomington, Indiana.

Bài hát bắt đầu bằng cách đặt ra một câu hỏi tu từ, đại ý mặc dù sự thật rằng những kỷ niệm xưa cũ bị lãng quên, và thường được hiểu như một lời gợi nhắc để nhớ tới những tình cảm bạn bè tri kỷ. Hợp tuyển Ca khúc Scotland của George Thomson được xuất bản vào năm 1799, trong đó đoạn lời thứ hai về những lời chào và chúc tụng đã được chuyển xuống vị trí hiện tại của nó ở phần cuối bài hát.

Hầu hết cách sử dụng phổ biến của bài hát chỉ bao gồm phần lời một và phần điệp khúc. Câu cuối cùng của mỗi lời thường được hát thêm vào những từ như “For the sake of” hay “And days of”, so với lời ca gốc của Robert Burns. Điều này cho phép một nốt gắn với một từ, thay vì đoạn melisma nhẹ cần thiết để phù hợp với lời gốc của Burns đối với giai điệu. Auld lang syne là một cụm từ, có nghĩa là thời gian trôi qua với những ngày xưa êm ái.

Lời đầy đủ của bài hát

(Lời gốc tiếng Scotland của Robert Burns)

Should auld acquaintance be forgot,
and never brought to mind?
Should auld acquaintance be forgot,
and auld lang syne*?

CHORUS:

For auld lang syne, my jo,
for auld lang syne,
we’ll tak a cup o’ kindness yet,
for auld lang syne.

And surely ye’ll be your pint-stowp!
and surely I’ll be mine!
And we’ll tak a cup o’ kindness yet,
for auld lang syne.

CHORUS

We twa hae run about the braes,
and pu’d the gowans fine;
But we’ve wander’d mony a weary fit,
sin auld lang syne.

CHORUS

We twa hae paidl’d i’ the burn,
frae morning sun till dine;
But seas between us braid hae roar’d
sin auld lang syne.

CHORUS

And there’s a hand, my trusty fiere!
and gie’s a hand o’ thine!
And we’ll tak a right gude-willy waught,
for auld lang syne.

CHORUS

(Phỏng dịch tiếng Anh)

Should old acquaintance be forgot,
and never brought to mind?
Should old acquaintance be forgot,
and old lang syne?

CHORUS:

For auld lang syne, my dear,
for auld lang syne,
we’ll take a cup of kindness yet,
for auld lang syne.

And surely you’ll buy your pint cup!
and surely I’ll buy mine!
And we’ll take a cup o’ kindness yet,
for auld lang syne.

CHORUS

We two have run about the slopes,
and picked the daisies fine;
But we’ve wandered many a weary foot,
since auld lang syne.

CHORUS

We two have paddled in the stream,
from morning sun till dine†;
But seas between us broad have roared
since auld lang syne.

CHORUS

And there’s a hand my trusty friend!
And give me a hand o’ thine!
And we’ll take a right good-will draught,
for auld lang syne.

CHORUS

Thu âm "Auld Lang Syne" cổ điển của Dàn nhạc Les Deux Love.
Thu âm “Auld Lang Syne” cổ điển của Dàn nhạc Les Deux Love.

Cùng điệu nhạc này, người Việt hát theo lời sau đây vào những lúc kết thúc buổi sinh hoạt tập thể như trại hè hoặc hướng đạo:

Giờ đây anh em chúng ta cùng nhau giã từ lòng còn lưu luyến
Cách xa nhưng ta hằng mong rồi đây có ngày còn được gặp nhau.
Nhạc hát thêm: Cách xa nhưng ta hằng mong giờ đây cách xa thì lòng xao xuyến.
Cách xa nhưng ta hằng mong rồi đây có ngày còn được gặp nhau.

Bài khác có tính cách vui đùa của trẻ con ở Việt Nam có khi được hát với những lời nhạc như sau:

Tò te, cây me đánh đu, Tarzan nhảy dù, thằn lằn bắn súng. Chết cha con ma nào đây, làm tao hết hồn, thằn lằn cụt đuôi.

Hoặc:

Ò e, Rô-be đánh đu, Tạc-răng nhảy dù, Zo-ro bắn súng. Chết cha con ma nào đây, thằng Tây hết hồn, thằn lằn cụt đuôi.

Nhạc hát thêm:

Chết cha con ma nhào vô. làm tao ép tim, thằn lằn bắn súng. Chết cha con ma nhào ra, làm tao hú hồn, thằn lằn cụt đuôi.

Giai điệu mà “Auld Lang Syne” thường được hát là một giai điệu dân gian Scotland ngũ cung, có lẽ ban đầu là một điệu nhảy vui vẻ và ở nhịp độ nhanh hơn rất nhiều.

Nhà soạn nhạc người Anh William Shield dường như đã trích dẫn một đoạn ngắn giai điệu của “Auld Lang Syne” ở phần cuối của khúc dạo đầu trong bản opera Rosina của ông, đây có thể là lần được trích dẫn sử dụng đầu tiên của bài hát. Những ý kiến tranh luận rằng Burns mượn giai điệu của Shield vì các lý do khác nhau rất khó có thể xảy ra, mặc dù có nhiều khả năng là họ đã trích dẫn từ cùng một nguồn thông thường, có thể là một bản strathspey có tên The Miller’s Wedding hay The Miller’s Daughter. Vấn đề là những giai điệu dựa trên cùng một tập các bước nhảy (dance steps) nhất thiết phải có một nhịp điệu tương tự, và thậm chí một sự giống nhau về hình thức trong hình thái âm điệu (melody) có thể gây ra một sự tương đồng rõ ràng một cách rất mạnh mẽ trong các giai điệu nói chung. Chẳng hạn, bài thơ Coming Through the Rye của Burns được hát theo một giai điệu có thể cũng là nền tảng của bản Miller’s Wedding. Nguồn gốc của những giai điệu của God Save the Queen chỉ ra vấn đề tương tự và cũng có cùng lý do, vì cùng dựa trên một điệu đặc trưng của dance.

Năm 1855, một lời khác được viết trên nền giai điệu “Auld Lang Syne” bởi Albert Laighton và có tựa đề, “Song of the Old Folks”. Bài hát này đã được đưa vào sách tuyển tập bài hát mang tên Father Kemp’s Old Folks Concert Tunes xuất bản ở Boston, Massachusetts, USA năm 1860. Trong nhiều năm, Stoughton Musical Society đã có truyền thống hát phiên bản này của bài hát, theo trí nhớ những người đã qua đời từng sinh sống vào khoảng thời gian này.

Nhạc sĩ George M. Cohan trích dẫn dòng đầu tiên của âm điệu “Auld Lang Syne” từ dòng thứ hai đến dòng cuối đoạn điệp khúc của “You’re a Grand Old Flag”. Có sự rõ ràng trong lời bài hát cho biết điều này là có chủ ý.

John Philip Sousa trích dẫn âm điệu trong phần thứ ba của hành khúc năm 1924 “Ancient and Honorable Artillery Company”

Trong truyền thống hợp xướng Sacred Harp, một bản cải biên của nó tồn tại dưới tên gọi “Plenary”. Lời bài hát là một memento mori và bắt đầu bằng đoạn “Hark! from the tomb a doleful sound” (“Hãy nghe ! từ ngôi mộ một âm thanh sầu”). Một bản cải biên cho nhà thờ Cơ đốc khác, phổ biến ở Ấn Độ, là “Hail ! Sweetest, Dearest Tie That Binds” bởi Amos Sutton.

Khúc alma mater của Đại Học Virginia (“The Good Old Song”) cũng được hát theo giai điệu của “Auld Lang Syne”.

“Auld Lang Syne” được hát theo truyền thống tại giao thừa ở Scotland và trên toàn thế giới, đặc biệt ở các nước nói tiếng Anh.

Trong lễ Hogmanay ở Scotland, thường tục lệ thông thường là mỗi người nắm tay người bên cạnh tạo thành một vòng tròn lớn xung quanh sàn nhảy. Vào lúc bắt đầu của đoạn cuối cùng, tất cả mọi người đan chéo hai cánh tay của họ trên ngực, do đó tay phải sẽ chạm vào tay trái người bên cạnh và ngược lại. Khi giai điệu kết thúc, tất cả mọi người tiến đến giữa, trong khi vẫn nắm tay nhau. Khi vòng tròn được tái lập, mọi người chui xuống dưới các cánh tay để kết thúc khi đang giáp mặt nhau ra phía ngoài với hai bàn tay vẫn nắm.

Ở một số quốc gia khác Scotland, hai cánh tay thường đan chéo nhau từ lúc bắt đầu bài hát hơn là giống với phong tục Scotland. Việc thực hiện phong tục Scotland đã được chứng minh bởi Nữ hoàng tại lễ kỷ niệm ở Millennium Dome năm 2000. Báo chí Anh chỉ trích bà đã thực hiện không “đúng cách” khi đan chéo tay, mà không biết rằng bà đang đi theo đúng truyền thống của Scotland.

Cũng giống như trong tổ chức năm mới, “Auld Lang Syne” được sử dụng rộng rãi để thể hiện sự “kết thúc/khởi đầu mới” – gồm có sự chia tay, đám tang (và những buổi tưởng niệm người đã khuất), lễ tốt nghiệp, kết thúc một bữa tiệc, cuộc bầu cử của một chính phủ mới, lần hạ cờ Union Jack cuối cùng dành cho một thuộc địa của Anh giành được độc lập, hay kể cả sự đóng cửa của một cửa hàng. Giai điệu cũng được sử dụng với nhiều lời khác nhau, đặc biệt là thánh ca (hymn), các bài hát về thể thao và thậm chí cả quốc ca. Ở Scotland và các vùng ở Vương quốc Anh, nó được hát trong các lễ tưởng niệm Robert Burns. Danh sách sử dụng cụ thể sau đây có thể chưa đầy đủ và bao quát.

John Philip Sousa
Cliff Richard
Dan Fogelberg
Straight No Chaser
Barenaked Ladies
Billy Joel
Kenny G
Overboard
Bobby Darin
Dàn nhạc Salsoul
Mariah Carey
Die Toten Hosen
Susan Boyle

Mời các bạn thưởng thức và cùng hát “Auld Lang Syne” theo các clips dưới đây.

Happy New Year ! Everyone !

Túy Phượng

(Theo Wikipedia)

oOo

Auld Lang Syne – Danh ca Julie Andrews:

 

Auld Lang Syne – Danh ca Sissel:

 

Auld Lang Syne – Danh ca Susan Boyle:

 

Auld Lang Syne – Celtic Woman:

 

Auld Lang Syne – Scottish Music:

 

Auld Lang Syne – in the Scottish dialect by Robert Burns, Csonga fiddle, Nick guitar & vocals:

 

Auld Lang Syne – Les Deux Love Orchestra:

 

Một suy nghĩ 7 thoughts on “Happy New Year – Auld Lang Syne”

  1. Chúc chị Phượng và anh Hoành sang năm mới mạnh khỏe và bình an.
    Chúc Anh Chị cùng các tác giả trong Đọt chuối non ngày càng có nhiều đóng góp cho VN hơn.
    Trân trọng.

    Thích

  2. Chúc mừng Năm mới 2016! Em xin gửi lời chúc Sức khỏe, An lành và Hạnh phúc tới anh Hoành, chị Phượng cùng toàn thể Gia đình và các Anh Chị Em trên ĐCN. Mừng năm mới, em mong ĐCN sẽ đến với nhiều người hơn nữa! 🙂

    Thích

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s