Từ gần 4.000 cá thể gấu bị nuôi nhốt để lấy mật vào năm 2005. Sau 20 năm, cả nước chỉ còn 152 cá thể. Trong đó, 74 cá thể gấu (chiếm 49% tổng số gấu) vẫn bị nuôi nhốt trong các cơ sở tư nhân tại Hà Nội, chủ yếu tại xã Phúc Thọ.

Điều đáng nói là trong khi các tỉnh, thành phố không còn điểm nuôi nhốt gấu thì Thủ đô Hà Nội lại chậm trễ trong việc giải cứu và chuyển giao các cá thể gấu đến trung tâm cứu hộ. Việc này gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe và tính mạng của gấu khi bị giam cầm tại các cơ sở tư nhân. Đồng thời làm giảm uy tín của VN trong công tác bảo tồn động vật trước cộng đồng quốc tế.

Hà Nội còn chần chừ đến bao giờ?

Giải cứu gấu là vấn đề cấp bách đòi hỏi chính quyền thành phố phải quyết tâm kiểm tra, có biện pháp xử phạt hành chính cũng như hình sự với hộ nuôi nhốt gấu lấy mật trái phép và cố ý không chuyển giao gấu. Thêm nữa, cần phối hợp với các trung tâm cứu hộ để việc vận động các chủ nuôi tự giao nộp gấu được thuận lợi hơn thay vì có hành vi né tránh và làm khó để đòi tiền bồi hoàn.

An An

***

Điểm nóng nuôi nhốt gấu kéo chậm nỗ lực bảo tồn quốc gia

LĐ – Thành Sơn  –  Thứ sáu, 28/11/2025 12:31 (GMT+7)

Gần 20 năm sau khi khởi động chiến dịch chấm dứt nuôi nhốt gấu lấy mật, Việt Nam chỉ còn 152 cá thể gấu bị nuôi nhốt. Tuy nhiên, điểm nóng Phúc Thọ (TP Hà Nội) – nơi chiếm gần một nửa số gấu còn lại – đang kéo chậm nỗ lực bảo tồn của cả nước.

Còn 152 cá thể gấu bị nuôi nhốt

Từ gần 4.000 cá thể gấu bị nuôi nhốt vào năm 2005, đến nay cả nước chỉ còn 152 cá thể – giảm tới 96%. Đây là kết quả của nỗ lực bền bỉ từ các cơ quan chức năng và các tổ chức bảo tồn và sự vào cuộc của cả cộng đồng. Thế nhưng, tình trạng nuôi nhốt gấu hiện vẫn còn tồn tại.

Đơn cử tại Hà Nội, hiện vẫn còn tới 74 cá thể gấu bị giam cầm trong 16 cơ sở tư nhân, phần lớn tập trung tại xã Phúc Thọ. Dù triển khai các hoạt động truyền thông, nỗ lực vận động, tốc độ chuyển giao gấu tại Phúc Thọ vẫn còn quá chậm, gây lo ngại cho tiến trình chung của cả nước. Thống kê cho thấy, số lượng gấu nuôi nhốt tại Hà Nội chiếm tới 49% tổng số gấu nuôi nhốt còn lại cả nước.

ENV cho biết, những năm gần đây, chính quyền thành phố và cơ quan chức năng đã có động thái tích cực như tăng cường tuyên truyền, giám sát, vận động người dân tự nguyện chuyển giao gấu song, tốc độ chuyển giao vẫn còn quá chậm. Từ đầu năm 2025 đến nay, mới chỉ có 3 cá thể gấu ở xã Phúc Thọ được chuyển giao về trung tâm cứu hộ vào tháng 4.2025, trong khi 6 cá thể khác đã tử vong – cao gấp đôi số lượng gấu được cứu hộ.

“Việc thúc đẩy nhanh tiến độ chuyển giao gấu để gấu sớm có cuộc sống tốt đẹp hơn tại trung tâm cứu hộ chuyên biệt dành cho gấu là một yêu cầu rất cấp bách” – bà Nguyễn Phương Dung – Phó Giám đốc Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) nhấn mạnh.

Cần vào cuộc quyết liệt, vì tương lai xanh

Theo ENV, một trong những khó khăn lớn nhất trong hành trình gần 20 năm chấm dứt nuôi nhốt gấu lấy mật tại Việt Nam là vận động, thuyết phục các chủ nuôi tự nguyện chuyển giao gấu.

Trả lời phỏng vấn Báo Lao Động, một cán bộ thực địa của ENV cho biết: “Dù kế hoạch làm việc đã được thông báo trước tới các hộ nuôi nhốt gấu, đoàn công tác gồm đại diện UBND xã Phúc Thọ, Hạt kiểm lâm địa bàn và ENV vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận, vận động các hộ. Nhiều chủ gấu viện cớ vắng nhà hay đóng cửa để tránh mặt đoàn kiểm tra hay vẫn trông đợi hỗ trợ tài chính dù Nhà nước luôn khẳng định rõ lập trường “không bồi hoàn” cho các chủ gấu”.

Cùng với đó, tuy đã giảm mạnh, nhưng nhu cầu tiêu thụ, sử dụng mật gấu và các sản phẩm từ gấu của 1 bộ phận người dân vẫn còn tồn tại, góp phần thúc đẩy tình trạng trích hút, buôn bán mật gấu hay giữ gấu để “tận thu”.

“Bên cạnh việc vận động, chúng ta cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát các cơ sở để kịp thời phát hiện và xử lý những trường hợp nuôi nhốt, buôn bán trái phép gấu, các bộ phận và các sản phẩm từ gấu. Cùng với đó, cần kiên quyết xử lý hình sự các trường hợp vi phạm có đủ căn cứ nhằm tạo tính răn đe tối đa” – đại diện ENV nhấn mạnh.

Một trong những nguyên nhân khiến tốc độ chuyển giao vẫn còn chậm là do sức ép xã hội và truyền thông địa phương chưa thật sự mạnh mẽ. Nhiều người dân vẫn coi việc nuôi gấu là “chuyện riêng” của các hộ, trong khi chưa nhận thấy rõ trách nhiệm chung của cộng đồng trong việc bảo vệ loài vật quý hiếm này. Mỗi người dân địa phương hãy là một tuyên truyền viên tích cực, góp phần nâng cao nhận thức, tạo sức ép dư luận, và thúc đẩy chuyển giao toàn bộ số gấu còn lại về trung tâm cứu hộ.

Nếu không có sự vào cuộc quyết liệt, những chuồng nuôi nhốt gấu còn tồn tại sẽ trở thành “điểm mù” trong nỗ lực quốc gia bảo vệ gấu – loài động vật từng bị săn bắt đến gần cạn kiệt trong tự nhiên. Và khi 34 tỉnh thành chỉ còn duy nhất một “điểm nóng” chưa dập tắt, thì việc đó không chỉ ảnh hưởng đến hình ảnh của riêng địa phương, mà còn là vết gợn trong cam kết bảo tồn của cả Việt Nam trước cộng đồng quốc tế.

“Cơ quan chức năng cần thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ và chủ động hành động quyết liệt với mục tiêu và thời hạn cụ thể để chấm dứt tình trạng nuôi nhốt gấu đã tồn tại 2 thập kỷ” – đại diện ENV kỳ vọng.

Từ năm 2005, Bộ NNPTNT (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã phối hợp với Tổ chức Bảo vệ Động vật Thế giới (WAP) triển khai việc đăng ký và gắn chíp điện tử để nhận dạng, quản lý các cá thể gấu bị nuôi nhốt nhằm từng bước xóa bỏ tình trạng nuôi nhốt gấu lấy mật ở Việt Nam.

Tại thời điểm đó, Việt Nam có gần 4.000 cá thể gấu bị nuôi nhốt trái phép tại 1.390 cơ sở tư nhân. Hầu hết các cá thể gấu này đều bị săn bắt trái phép từ khi còn nhỏ và bán cho các cơ sở nuôi gấu lấy mật.

Cả hai loài gấu của Việt Nam đều được pháp luật bảo vệ ở cấp độ cao nhất và được liệt kê trong Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm ban hành kèm theo Thông tư 27/2025/TT-BNNMT và Phụ lục I Công ước về buôn bán quốc tế các loài động, thực vật hoang dã, nguy cấp (CITES). Theo pháp luật hiện hành, các hành vi quảng cáo, nuôi nhốt, tàng trữ và buôn bán trái phép cá thể, bộ phận hoặc sản phẩm của 2 loài gấu này đều là vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự lên đến 15 năm tù đối với cá nhân.

***

Vì sao Hà Nội chậm trễ trong việc chấm dứt nuôi gấu lấy mật?

kevesko – 13:25 31.05.2022 (Đã cập nhật: 15:52 11.07.2022)

© Ảnh : Trung tâm giáo dục thiên nhiên

HÀ NỘI (Sputnik) – Cả nước có 294 con gấu bị nuôi nhốt ở cơ sở tư nhân thì riêng Hà Nội có 149 con, chiếm 51%. Vì sao Hà Nội chậm trễ trong việc nỗ lực chấm dứt nuôi gấu lấy mật? Và làm gì để giải quyết tình trạng này?

Tổ chức Bảo vệ Động vật Thế giới: “Hà Nội đang bị bỏ lại phía sau”

Hành trình chấm dứt tình trạng nuôi nhốt gấu lấy mật tại Việt Nam đã được triển khai 17 năm qua. Vào năm 2005, hơn 4.300 cá thể gấu đã được đăng ký và gắn chíp quản lý nhằm ngăn chặn việc gấu mới phát sinh tại các cơ sở. Cho tới thời điểm hiện nay, 40 tỉnh/thành phố trên cả nước đã không còn gấu nuôi nhốt, và cả nước chỉ còn 294 cá thể gấu bị nuôi nhốt tại các cơ sở tư nhân.

Dù là thủ đô, song trong nhiều năm qua, Hà Nội vẫn liên tục là điểm “nóng” về nuôi nhốt gấu với 149 cá thể gấu bị nuôi nhốt tại các cơ sở tư nhân, chiếm 51% tổng số gấu đang bị nuôi nhốt trên cả nước. Trong đó, huyện Phúc Thọ chiếm khoảng 93% tổng số gấu nuôi nhốt tại Hà Nội.

Lý giải về việc Hà Nội có số lượng gấu nuôi nhốt lớn nhất cả nước, ông Phạm Văn Mậu, Trưởng phòng Bảo tồn tài nguyên sinh vật rừng (Chi cục Kiểm lâm Hà Nội), cho rằng từ những năm trước, trung tâm bảo tồn gấu còn ít nên việc chuyển giao cho các đơn vị này còn hạn chế và gặp khó khăn. Hơn nữa, Đây là làng nghề nuôi nhốt động vật hoang dã từ những năm 1990.

Tình trạng nuôi gấu lấy mật tại thủ đô Hà Nội

© Ảnh : Trung tâm giáo dục thiên nhiên

Tại buổi tọa đàm “Tình trạng nuôi nhốt gấu ở Hà Nội năm 2022”, Ông Gilbert Sape, Giám đốc Toàn cầu Chương trình Động vật hoang dã của Tổ chức Bảo vệ Động vật Thế giới (World Animal Protection) cho rằng, những nỗ lực của Hà Nội là chưa đủ để giảm tình trạng này.

“Hà Nội đang bị bỏ lại phía sau trong khi rất nhiều địa phương đã tích cực chấm dứt tình trạng nuôi nhốt gấu ở các cơ sở tư nhân để lấy mật. Ở đây có sự nhập nhèm giữa nuôi nhốt gấu vì mục đích thương mại. Những hộ nuôi nhốt gấu với số lượng lớn nhiều khả năng để lấy mật”, ông Gilbet Sape nhấn mạnh.

Tổ chức Bảo vệ động vật thế giới cho rằng, việc nuôi nhốt gấu với mục đích lấy mật là mối đe dọa đối với loài cũng như quần thể động vật hoang dã. Bởi một khi đã nuôi nhốt ở quy mô nhỏ, gấu con sinh ra sẽ bị cận huyết, không thể sống sót. Những con đã bị nuôi nhốt không có cơ hội sống trong tự nhiên.

Công an TP Hà Nội gặp khó trong việc kiểm soát hoạt động trích hút mật

Tình trạng nuôi gấu lấy mật tại thủ đô Hà Nội

© Ảnh : Trung tâm giáo dục thiên nhiên

Hệ lụy ai cũng thấy rõ, song với quy định hiện hành thì việc tiếp cận nhằm kiểm soát hoạt động trích hút mật của các cơ sở nuôi nhốt gặp nhiều khó khăn. Chia sẻ với Sputnik, Thiếu tá Nguyễn Xuân Tùng, Phó phòng Cảnh sát môi trường (Công an TP Hà Nội) cho biết:

“Chúng tôi phải sử dụng biện pháp nghiệp vụ hàng tháng để có thể bắt quả tang các cơ sở hút trích mật gấu và đem bán ngoài thị trường. Tại Phúc Thọ (Hà Nội), hiện hộ nuôi nhiều nhất là 18 con gấu. Với số lượng này thì không thể nói là nuôi thú cưng, mà có yếu tố thương mại vì mỗi ngày để nuôi một con gấu phải mất khoảng 100.000 đồng tiền thức ăn”, Thiếu tá Tùng nói.

Gần đây nhất ngày 27/5, Phòng Cảnh sát môi trường (Công an TP Hà Nội) đã bắt giữ một chủ nuôi nhốt gấu có đăng ký ở huyện Phúc Thọ kèm 350 cc mật gấu. Đây là số lượng mật gấu bị bắt giữ lớn nhất cả nước từ trước đến nay, chủ cơ sở phải đối diện với mức án 5 năm tù.

Ngoài ra, Công an thành phố đã chỉ đạo công an cơ sở theo dõi những hộ nuôi nhốt gấu thương mại này. Đồng thời, nghiên cứu để tham mưu cho UBND TP Hà Nội đưa ra quy định kiểm soát hoạt động nuôi nhốt gấu trên địa bàn.

Đã đến lúc cần có chế tài mạnh tay hơn

Trước thực trạng này, một số giải pháp đã được các chuyên gia gửi đến chính quyền TP Hà Nội như: Tăng cường công tác kiểm tra, quản lý các cơ sở nuôi nhốt gấu, xử lý, tịch thu các cá thể gấu nuôi nhốt trái phép, vận động các chủ nuôi tự nguyện chuyển giao gấu lại cho Nhà nước và đảm bảo chặt chẽ chính sách “không bồi hoàn” cho chủ cơ sở nuôi trong mọi trường hợp.

Bà Bùi Thị Hà, phó giám đốc Trung tâm giáo dục thiên nhiên (ENV), nhấn mạnh phải xử lý nghiêm minh những sai phạm về bảo vệ động vật quý hiếm.

“Nếu các cơ quan chức năng còn lưỡng lự khi xử phạt thì hậu quả sẽ rất lớn và không thể chấm dứt được tình trạng nuôi nhốt gấu tại Việt Nam, đặc biệt tại Hà Nội”, bà Hà cho biết.

Bổ sung thêm giải pháp, ông Gilbert Sape – giám đốc toàn cầu Chương trình động vật hoang dã của Tổ chức Bảo vệ động vật thế giới chia sẻ:

“Việt Nam có thể học tập kinh nghiệm quốc tế như ở Hàn Quốc. Nước này yêu cầu ký cam kết tiến hành triệt sản gấu lấy mật và có các biện pháp xử lý hình sự nghiêm minh đối với các cá nhân sai phạm”.

Trong những năm qua, nhiều trung tâm cứu hộ gấu tại Việt Nam được xây dựng để mang lại cuộc sống mới trong môi trường bán hoang dã cho những cá thể gấu từng bị nuôi nhốt, trong đó có Cơ sở Bảo tồn Gấu Ninh Bình – cơ sở đạt tiêu chuẩn quốc tế.

“Tại ngôi nhà mới ở Cở sở Bảo tồn Gấu Ninh Bình, các cá thể gấu sẽ có cơ hội tìm lại bản năng đã mất, sau quãng thời gian dài bị giam cầm trong chuồng cũi. Các cá thể gấu hiện đang bị nuôi nhốt ở Hà Nội cũng sẽ có trải nghiệm tương tự khi được đưa tới đây. Chúng tôi rất mong chờ tới ngày mà Hà Nội trở thành địa phương tiếp theo không còn nuôi nhốt gấu ở Việt Nam”, bà Ioana Dungler (Giám đốc Chương trình Động vật hoang dã của FOUR PAWS) bày tỏ.