Tôi đưa tay xé một tờ lịch, bất chợt nghe một cảm giác pha lẫn một chút sững sờ, một chút bàng hoàng và cả một chút xót xa thương cảm lặng thầm. Tờ lịch mang những con số « 18-4 », và một hàng chữ đậm rõ nét “Ngày Người Khuyết Tật”

Nhà tôi có một nhà giáo, một bác sĩ, một doanh nhân và một quân nhân. Đó là một vài trong số những nghành nghiệp đã được xã hội dành hẳn cho một ngày riêng biệt để tôn vinh. Vào những ngày đó, không khí trong gia đình, cũng như không khí ngoài xã hội, có một chút đổi thay. Đó là những nụ hoa, những món quà trong lớp giấy đẹp, những lời chúc tốt lành, và cả những bữa tiệc hoan hỉ, vui say. Những nhân vật của những ngày ấy trông mới xinh tươi, hồ hởi, sung sướng và hãnh diện làm sao. Chính tôi cũng đã nhiều lần hòa cùng cuôc vui trong bầu không khí thân thương ấy, cũng đã tự tay đi chọn những bông hoa đẹp nhất, cũng đã trù bị trong đầu nhưng lời chúc mừng hay nhất, và cũng tự tay nấu những món ăn ngon nhất, để góp một chút vui của mình trong sự tôn vinh chung của người người, và cũng là để đem đến cho những người ấy chí ít là một nụ cười thỏa mãn, vì cái ý thức được ưu đãi được tôn trọng , và cả một phần tự hào với những gì mà bản thân đã được đóng góp mà trong xã hội đời sống con người này luôn cần đến.

Còn tôi ? Cái số phận không may mắn gì, không vui vẻ gì, không thích thú gì, đã buộc tôi phải rơi vào một ngày sau chỉ một cơn sốt cao. Cái ngày mà lẽ ra đừng nên để nó hiện thành câu thành chữ trên một tờ lịch thế này. Tại sao người ta lại dành ra một ngày cho nó làm gì chứ ? Nó đâu có mang lại được một điều gì hay hớm cho những chủ nhân của nó đâu, nó cũng không tạo ra được một thứ không khí nhộn nhịp như những kiểu ngày khác, thậm chí nó còn như một nhát roi quất vào lòng của những người như tôi lúc này. Cái ngày dành riêng này gần như chỉ mang lại sự phản cảm, là bởi hầu hết mọi người đều có thái độ tránh né, coi như đó chỉ là một ngày bình thường như bao ngày bình thường khác. Không tránh né thì còn làm được gì, có ai đi chúc mừng nỗi bất hạnh của người khác bao giờ, trong sinh hoạt hàng ngày lỡ có điều sơ sẩy đụng chạm đến đã là một nỗi khó khăn lắm rồi, lại còn đi nhắc nhở vào một ngày để gây thêm sự tổn thương cho người nữa sao. Không, không thể. Tuyệt nhiên không ai có thể tỏ một chút động thái nào, cho dù với một thiện ý tốt đến mấy đi nữa. Vậy thì dành ra một ngày này để làm gì ? Chỉ để cho những người trót không may phải mang trong mình một sự khiếm khuyết đáng buồn nào đó, lại cảm thấy mình đáng thương hơn.

Nỗi buồn cứ dâng mãi, ngút ngát cả tâm hồn, tôi chợt bật dậy, với lấy đôi nạng chống đi, đi vài bước tôi quay lại, xé luôn tờ lịch ấy, cứ để cho thời gian chạy nhanh hơn một chút cũng được. Khép lại cánh cửa, bỏ lại đằng sau ngôi nhà vắng lặng, như mọi ngày, những người trong nhà tôi đã tỏa ra các ngả đường từ sớm, chỉ còn tôi loay hoay với cái máy giặt, với các vật dụng bếp núc, với những trang báo và với những mẩu văn rời rạc của mình, những đoạn viết ấy chủ yếu chỉ để gói gém niềm tâm sự mà tôi không biết thổ lộ cùng ai, thi thoảng được in trên một trang báo, đó là niềm hạnh phúc rất lớn với tôi. Tôi đi dọc theo bờ hè, có một vài chỗ hè hẹp quá vì xe cộ dựng ngang dọc, vì những thứ hàng hóa người ta phải bày lấn ra, tôi phải bước xuống lòng đường, những chiếc xe ngược chiều vội vã lách qua.

Thành phố vẫn đông đúc những sắc màu rộn rã, vẫn chật chội chất chứa trong lòng bao tất tả ngược xuôi. Trên những con đường như thế này thường rất hiếm những người như tôi, nghĩa là những người tự biết mình dễ bị mất an toàn khi tham gia vào một lưu lượng người xe như thế. Tôi cũng không ra khỏi nhà nhiều lần trong ngày làm gì. Chỉ thỉnh thoảng lóc cóc khua đôi nạng ra khu chợ cách nhà không xa mấy, mỗi khi phải mua thức ăn vì chị hoặc em tôi ngày đó vội đi sớm, hoặc mua một vài thứ gì đó cho riêng mình.

Nhưng hôm nay, con đường tôi đi không dẫn tôi ra khu chợ ấy, mà nó đang trải dài lối đến vườn hoa thành phố. Thiên nhiên chắc sẽ giúp tôi thanh thản được lòng chăng ? Quả là vậy. Bước chân vào vườn hoa, những xôn xao sắc lá màu hoa trong cảnh sắc hài hòa êm ả, tôi nghe lòng mình nhẹ hẳn đi, một làn gió thoảng qua làm tôi thêm dễ chịu. Chọn một chiếc ghế đá tôi ngồi xuống, ghép đôi nạng gỗ gọn qua một bên. Cái vật vô tri này đã theo tôi hơn hai mươi năm nay rồi, nó cũng tăng dần theo chiều cao của cơ thể, mặc dù bỏ nó ra tôi cũng nhẩn nha từng bước được, nhưng sẽ bị vấp ngã nhiều hơn, vì vậy tôi chỉ rời nó khi loanh quanh trong nhà, ra đường thì không thể thiếu nó được. Tự nhiên tôi vuốt nhẹ đôi nạng gỗ, như thay cho lời cảm ơn, và tôi bỗng mỉm cười một mình. Tâm trạng tôi đã khác lúc ngồi ở nhà rất nhiều, nếu không ra đây thế này, chắc tôi lại vùi mình trong những giọt nước mắt tủi thân mất.

Nước mắt. Đã từ rất lâu tôi không để cho chúng tuỳ tiện chảy ra nữa, người ta hay nói, khi có tâm trạng không tốt nếu khóc được chắc sẽ nhẹ lòng hơn, tôi thì không cho là thế, đành rằng cũng có đôi lúc thật, nhưng khi chảy nước mắt sao thấy mình yếu đuối quá, thậm chí là ươn hèn nữa. Khóc chẳng giải quyết được gì cả, chỉ làm mình thêm yếu lòng, thêm thấp bé đi thôi, mà với một người như tôi thì rất cần sự mạnh mẽ, cứng rắn, có khi là chai lỳ nữa, có thế thì tôi mới vượt qua được những lúc khó khăn trong lòng, càng khóc thì lại càng thấy nỗi đau của mình lớn thêm thôi. Nên nếu có những tình huống nào đó, e chừng mình sẽ bi luỵ, tôi luôn tìm cách thoát khỏi nó, và hầu như lần nào tôi cũng thành công, như lần này chẳng hạn. Đưa mắt nhìn quanh, tôi thở một hơi sâu, cảm giác trong buồng phổi mình có bao nhiêu ngõ ngách đều nở hết cả ra.
Anh mắt tôi chợt đậu lại một điểm, một khối hình dưới một tán cây, khối hình ấy có một kích thước ngắn hơn bình thường mà lẽ ra nó phải, và thay vào cái đoạn ngắn hơn ấy là một hình khung bằng sắt, cái hình khung này có thể di chuyển được nhờ hai cái bánh xe. Nói tóm lai là tôi nhìn thấy một người đàn ông trên chiếc xe lăn. Thật tệ hại khi cho ràng đó là một niềm vui. Nhưng rõ ràng trong tôi dội lên một thứ cảm xúc như vui vẻ, một thứ cảm xúc mang lại một sự gần gũi mơ hồ nào đó Kể ra thì không hề nghịch lý một chút nào, vì trong hoàn cảnh này, đó là một sự đồng cảm. Người xưa đã có một câu nói thế nào trong trường hợp này nhỉ ? A, phải rồi “Đồng bệnh tương lân”. Khi có cùng một sự rủi ro ngưòi ta cảm thấy gần nhau dễ hơn là có cùng một sự may mắn, chẳng hiểu sao lại lạ thế chứ. Nhưng lúc này thì rõ ràng đó là một minh chứng tuyệt đối.

Tôi tuy có khiếm khuyết về thể hình, nhưng bản tính tôi lại khá tự nhiên và cởi mở, đây là nhận xét của khá nhiều người, và có lẽ đó là một thế mạnh hay còn gọi là một cứu cánh của tôi vậy. Vì nhờ nó mà đời sống tinh thần của tôi không đến nỗi nghèo nàn hay ủ dột. Hình như đó là sự công bằng của tạo hóa, khi lấy đi một thứ này thì sẽ bù đắp bằng một thứ khác, hẳn là như vậy, nếu không con người làm sao tồn tại nổi giữa cuộc đời nhiều nguy ngại này. Bây giờ thì bản tính của tôi lại một lần nữa thúc giục hành động của tôi . Tôi chống nạng đi đến gần người ấy.

– Chào anh ạ.

Giật mình và có lẽ còn giật mình hơn khi ngoảnh nhìn sang bên thấy một hình hài. Nửa ngạc nhiên và nửa thân thiện là ghi nhận đầu tiên của tôi trong mắt người ấy.

– Vâng ! Chào cô ạ.
– Nếu anh không ngại, cho phép tôi mời anh đến băng ghế kia để trò chuyện một chút, được không ạ ?

Một nụ cười vui vẻ :

– Vâng vâng, thế thì còn gì bằng nữa ạ.

Có vẻ anh ta cùng có cùng tâm trạng như tôi trong cái ngày này thì phải. Và như thế thì lời đề nghị của tôi quá hợp tình hợp lý rồi. Anh bạn ấy lăn xe theo tôi đến chếc ghế băng đá, và cố xê đi dịch lại cho ngang tầm cái ghế ngồi. Tôi nhìn thoáng qua gương mặt người bạn đồng trạng, một gương mặt vuông vức, đầy đặn, đầy vẻ tự tin, vững chãi. Nếu có một cơ thể hoàn chỉnh, có lẽ đây là một người đàn ông rất uy phong, sẽ là một đối tượng thu hút không biết bao nhiêu là cái nhìn ngưỡng vọng của những người khác phái. Nhưng…lại cái chữ nhưng chết tiệt ấy. Ôi trời, bỗng nhiên lại đổ tội cho chữ nghĩa, đúng là vớ vẩn. Tôi thoáng cười thầm cho những suy nghĩ lẩm cẩm của mình.

– Công viên hôm nay vắng người nhỉ ?
– Ngày thường mà, ai cũng đang loay quay với công việc cả, có thời gian đâu mà ra đây giờ này.
– Chắc chỉ có những người như chúng ta mới có thời gian vào lúc này thôi cô nhỉ.

Hai đôi môi cũng nhếch một nụ cười đồng nghĩa. Sau một vài câu hỏi han, chúng tôi đã biết một số thông tin về nhau. Tuy mỗi lý do dẫn đến bệnh trạng có khác nhau, nhưng tâm trạng thì không khác nhau là mấy. Tôi nói những suy nghĩ của mình về hàng chữ trên tờ lịch. Anh bạn khẽ lắc đầu :

– Tôi lại không cho là thế. Tuy đúng là nó có nhất thời mang đến cho ta những phản cảm, nhưng vấn đề là ở chính ta chứ không phải ở xuất xứ của nó. Bởi chính ta còn mang nặng những tự ti mặc cảm, còn chưa bước qua được cái rào cản của chính lòng mình. Chứ nếu nhìn về mặt tích cực của ý nghĩa thì nó lại biểu thị một điều khác. Đó là sự quan tâm, sự tiếp nhận của mọi người về sự tồn tại những người như chúng ta.

– Anh không cho đó là một sự chiếu cố sao ?
– Về một góc hẹp nào đó thì có. Và cũng phải thừa nhận rằng, có một thành phần trong xã hội nhìn chúng ta bằng ánh mắt tội nghiệp, ban bố. Nghĩ gần, ta cho đó là sự xúc phạm, là làm tổn thương lòng tự trọng của mỗi chúng ta, nhưng nghĩ xa, ta không thể đòi hỏi họ một cái nhìn bình đẳng, và cũng không thể trách họ nếu họ có sự thương cảm nào đó, vấn đề là cách thể hiện thôi. Nếu ta hiểu họ, và ta hiểu ta thì không nên đặt nặng vấn đề làm gì, hãy coi đó là một sự thông thường trong cuộc sống. Nói cho cùng, không ai là người không khiếm khuyết cả, chỉ là nhìn thấy bằng mắt hay nhìn thấy bằng lương tri thôi.

– Anh nói nghe sâu xa quá.

Một nụ cười nhẹ :

– Tôi cũng đã từng đi qua những tâm trạng, cũng đã từng khổ tâm dằn vặt, sao mình không chết quách đi cho rồi, người như mình thì sống trên đời này làm chi cho chật đất, cho vướng bận mọi người. Thậm chí cũng đã có lúc tôi định tự tử vì một cú sốc nào đó. Nhưng rồi qua đi, tôi lại bình tĩnh nhìn lại mình và cuộc sống. Chúng ta là những người thiếu may mắn, không được tạo hóa ban cho sự công bằng về mặt hình thể,và chính xác là chúng ta phải chịu những thiệt thòi nhất định về tinh thần tình cảm và cả vật chất nữa. Nhưng chúng ta còn cả một tâm hồn và cả một trái tim, khối óc, hãy biết cách để không phải sống thừa. Cô thấy đấy, vẫn có những người khuyết tật làm nên những kỳ tích, không phải họ cố để chứng minh một cái gì đâu, chỉ là họ không thể tự vứt bỏ mình, bởi nếu chính mình vứt bỏ mình thì sẽ chẳng có ai cần mình nữa.
– Nhưng dẫu sao cũng còn những hạn chế mà ta không thể phủ nhận, và khi nhìn vào những hạn chế ấy, làm sao tránh khỏi sự tủi thân hở anh ?
– Tất nhiên, vì là một con người đúng nghĩa, bản thân ta cũng vẫn có những khao khát, những ước vọng, nhưng điều kiện bản thân không cho phép, nên buộc phải có lúc mình phải chấp nhận sự bất lực chứ, và những lúc như thế thì rõ ràng là phiền muộn, là tâm trạng rồi. Vậy nên tốt nhất hãy biết hạn chế những ước vọng của mình, nếu có gì đó nảy sinh, mà xét thấy mình không thể đạt được, thì hãy gạt phắt nó đi, và nghĩ đến những gì trong tầm tay mình thôi, như vậy sẽ dễ sống hơn.
– Tôi có nhiều lúc rất buồn vì phải sống dựa vào sự cưu mang của người thân, cho dù hàng ngày tôi cũng làm một số công việc trong nhà, nhưng không trực tiếp làm ra tiền để có thể tự lo cho mình, nên cũng nghĩ ngợi lắm.
– Đây là một vấn đề rất bức thiết của chúng ta, tuy xã hội cũng đã có những hướng tạo công ăn việc làm cho những người khuyết tật, nhưng con số đó còn quá ít. Số còn lại phải tự mưu sinh bằng mọi cách có thể, may mắn hơn một chút như cô còn có người thân giúp đõ, còn nhiều, nhiều lắm những người đang phải sống lây lất từng ngày kia. Nói gì thì nói, đa số những công sở, nhà máy vẫn không thể chấp nhận chúng ta, vì cái họ cần là hiệu suất công việc, so ra thì đương nhiên chúng ta không thể bằng người bình thường rồi, hơn nữa những nơi ấy đâu phải là nhà từ thiện cho dù ở mức độ nào đi nữa. Nếu chúng ta cứ để tâm đến những bất bình đẳng của xã hội, thì không thể nào có được sự bình yên cho mình cả.
– Thế theo anh thì phải làm sao ?
– Hãy bằng lòng với những việc dù nhỏ nhặt mà mình đã làm được, đừng đòi hỏi mình nhiều quá, dễ dẫn đến một tâm trạng yểu nhược. Ví dụ như cô, cô nấu được một bữa ăn ngon, những người thân của cô vui thích thưởng thức, và có đầy đủ dinh dưỡng để làm được nhiều việc, để tránh được những bệnh tật, thế đã là tốt rồi, hoặc như cô nói, cô cũng thỉnh thoảng viết lách đôi chút, vây thì một bài thơ, một bài văn hay, gây được cho người đọc chút niềm vui, chút thư giãn đầu óc sau những công việc mệt mỏi, thế là hay rồi. Còn với tình cảm của mọi người, hãy mở lòng đón nhận, dù cách thể hiện của họ đôi khi không được tế nhị lắm, nhưng đừng quá tự ti mặc cảm mà phủ nhận, đó cũng là tự hắt hủi mình đấy.

Càng nói chuyện với con người này tôi càng cảm thấy bộ óc mình như nở ra, có những điều tôi cũng đã từng nghĩ đến, nhưng để diễn tả thành lời được thì không dễ, bất giác tôi kêu lên một tiếng thán phục :

– Hôm nay thật là môt ngày đẹp trời để tôi được trò chuyện với anh thế này.
– Thật ra đây cũng là một dịp may cho tôi, vì không dễ tìm được một người có thể nghe và hiểu được mình muốn nói gì.
– Vâng. Đúng thế đấy anh ạ. Trong cuộc sống mình có thể gặp rất nhiều người, nhưng với một số thì chỉ có thể bâng quơ hay đùa cợt dăm câu rồi qua chuyện , còn để nói được những chuyện thuộc tư duy thì không nhiều lắm.
– Đối với loại chuyện mang tính tâm cảm đặc trưng như chúng ta lại càng khó. Bởi với những người bình thường, họ không thể hiểu hết được tâm can của ta, mà ta thì vì lòng tự trọng cũng không dễ thổ lộ với họ.
– Như vậy nhất thiết chúng ta phải tìm đến nhau để có thể giải tỏa những gút mắc trong lòng phải không ạ ?
– Được thế thì quá tốt.
– Thế thì số điện thoại của tôi đây, còn anh ?
– Tốt quá, tôi không có điện thọai, nhưng không sao, tôi vẫn có thể liên hệ với cô mà.

Ông mặt trời đã lên khá cao, ánh nắng đã có phần gay gắt, tôi nhớ đến công việc của mình.

– Chắc tôi phải chào tạm biệt anh rồi.
– Vâng, cô có việc thì cứ về trước, tôi sẽ tiếp tục công việc của tôi đây.Chúng ta sẽ còn nhiều dịp để trò huyện với nhau mà.

Nói rồi anh chìa ra một tập vé số nãy giờ nằm nép một bên, tôi ái ngại :

– Ôi chết , vì tôi mà …
– Cô không phải nghĩ ngợi, đây là việc hàng ngày, còn buổi nói chuyện của chúng ta nó có một giá trị riêng chứ, đâu thể so sánh nhau được.
Tôi mỉm cười chợt nghĩ và nói :
– Anh nghĩ sao nếu cuộc nói chuyện của chúng ta sẽ một ngày xuất hiện trên một trang báo nào đấy ?
– Thế thì quá tốt, biết đâu cũng có những người bạn như chúng ta đây gặp được một sự đồng cảm dễ chịu này.
– Tôi chợt nảy ra một ý, nếu ta thành lập được một Câu lạc bộ cho những người khuyết tật thì hay biết mấy anh nhỉ ?
– Một ý kiến tuyệt đấy, nhưng mà hơi to tát, mà không chừng, biết đâu đấy…
– Ồ, bỗng nhiên tôi có một hứng thú ghê gớm cho việc này, ta sẽ bàn với nhau sau nhé. Giờ thì chúc anh gặp may với những người khách dễ tính.
– Dễ tính thôi chưa đủ, họ còn phải có một khao khát nữa cơ.
– Khao khát một món lợi dễ kiếm thì hầu như ai cũng có, nhưng đặt niềm khao khát vào sự may rủi thì không nhiều đâu anh ạ.
– Tất nhiên, nếu không tôi đã trở thành một nhà tỷ phú nhờ kinh doanh vé số mất rồi.

Những tiếng cười vui vẻ, sảng khoái luôn đem lại cho những gương mặt người một vẻ rạng rỡ yêu đời, chúng tôi chào từ biệt nhau trong tiếng cười thanh thỏa ấy. Vừa quay lưng trở bước, tôi nghe anh bạn gọi :

– Này, nếu có nhuận bút thì phải nhớ chia cho tôi một nửa đấy nhé.
– Anh yên tâm, hai phần ba cũng được mà.

Đôi nạng lại đưa tôi về phía khu chợ, hôm nay tôi mua một số thực phẩm ngon về chế biến, tôi thường rất vui khi những món ăn của mình được mọi người yêu thích và sử dụng hết với vẻ còn thòm thèm, hôm nay chắc chắn niềm vui ấy trong tôi sẽ tăng lên gấp nhiều lần.

Đàm Lan

tặng Ng H

Khóc.
Chỉ một từ ngắn gọn mà hàm chứa bao điều.
Người ta nói tiếng khác nhau, ngôn ngữ khác nhau nhưng tiếng khóc thì không khác.
Có người dễ khóc, có người cả đời không thấy khóc. Có người khóc ồn ào, có người âm thầm rơi nước mắt hoặc chỉ bằng đôi mắt ráo hoanh vô hồn
Khóc giúp con người vơi đi đau khổ, buồn phiền. Khóc cũng biểu hiện niềm vui niềm hạnh phúc tột cùng. Đôi khi khóc có tính phức hợp.
Người khóc vì đại sự. Người khóc cho người khác. Người tôi sắp nói tới đây lại khóc chỉ vì tô phở.

* *

Đấy là một người phụ nữ bình dị , chữ nghĩa chỉ đủ để viết lên cánh cửa bếp mấy con số nhớ ngày mẹ gà ấp trứng hay số gạo bột cần mua. Người đã đi khắp nơi mọi chốn vì chuyện mưu sinh từ khi còn trẻ đến lúc tóc ngả màu mới chọn một chỗ chật hẹp trong chợ to buôn nhỏ bán lẻ cốt có thêm miếng cá tươi đáp ứng sở thích ngày càng ít lại của chồng hoặc hộp bánh ngon cho cháu. Người không mấy khi đau ốm dù luôn tay từ sáng sớm đến tối mịt. Người luôn làm nhiều hơn nói, từ thuở mới theo chồng đến lúc tay yếu chân run. Người đã sinh mười đứa con cả trai lẫn gái và nuôi chúng ăn học thành người có vai vế tiếng tăm, có một lô lốc nhốc các cháu nội ngoại mà chưa một lần nói nặng với chồng. Người thỉnh thoảng nấu nướng thật nhiều món ngon lành rồi gọi cháu con đến ăn thoả thích. Người mua một lúc mấy con gà vườn, đang giữa trưa kêu xe ôm đi từ phố về làng, từ đông sang tây chia cho con gái mỗi đứa một nửa sợ chúng nó thèm. Người lặng lẽ gọt cả đông gừng tú ụ, ngào mứt rồi gọi con – đã làm cha làm mẹ – đến nhận về, nửa dùng trong ngày tết nửa làm quà tặng bạn bè.

Đấy là người đáng kính đáng yêu nhất của các con, người luôn được nghĩ tới trong mỗi bước đường của đời họ , là tấm gương soi, là chỗ dựa cho các con khi xiêu ngã. Và đặc biệt chưa ai từng thấy người đó khóc dù đường đời bao nỗi lận đận, bao phen lâm cảnh ngặt nghèo éo le.

Vậy mà người ấy chiều nay đã khóc .

* *

Tin người đó khóc truyền nhanh trong con cái và gây bất ngờ, lo âu ngay sau khi một trong các cháu nội ngoại tình cờ phát hiện.
Điện thoại réo tíu tít giữa mấy nhà.
Năm phút sau mấy anh chị em gặp nhau tại nhà chị lớn trong phố chính. Suy đoán chán lại nhìn nhau. Không ai biết nguyên nhân. Người ấy vẫn mạnh khoẻ không có biểu hiện bệnh tật, không bị ai lừa gạt, không bị mất tiền mất của, không gặp điều oan ức và càng không có một ai thân thích từng biệt tăm biệt dạng ghé thăm. Vậy thì do đâu ?
Chỉ có thể vì mấy đứa con người rứt ruột đẻ ra
Lập tức một cuộc lục vấn tra gạn diễn ra giữa mấy người con.
Chị vặn em, em hỏi chị. Không. Không ai lơ là thăm viếng. Không ai nói năng hỗn ẩu. Vậy thì chỉ có thể là người ấy buồn phiền cho gia cảnh các con mà khóc.
Những lỗi lầm sai trái gãy đổ của mỗi gia đình lại bị xới tung lên thiếu điều gây giận lẫy. Nhưng không có chuyện gì ghê gớm xảy ra trong gia đình mỗi người. Vợ chồng nhà nầy giận nhau, vợ chồng nhà kia làm ăn thua lỗ, vợ chồng nhà nọ con cái không vâng lời đã thành quá khứ từ lâu lắm rồi. Gia đình nào cũng ngời ngời hạnh phúc, ngời ngời thành đạt.

“ Thôi. Không bàn nữa. Cứ đến mà hỏi là thượng sách”.

Vợ bảo chồng, chị bảo em. Tất cả theo nhau lên xe không quên lễ mễ trà sữa cam nho rùng rùng kéo đến nhà. Hàng xóm nửa ngạc nhiên nửa thèm cảnh lạ lùng này.

* *

Quả thật người ấy khóc. Nước mắt đã khô nhưng dấu tích vẫn rành rành qua khoé mắt nhoè đỏ, qua giọng nói ngàn ngạt, qua tiếng sịt mũi đã cố giấu diếm.
Chị em, lớn nhỏ thi nhau gạn hỏi. Khô cả cổ, mỏi cả chân, đói meo bụng cuối cùng thì bật ngửa là chỉ vì tô phở. Vâng. Một tô phở giá năm ngàn.
Chỉ có điều tô phở được một người đàn ông mua mang đến tận nơi người ấy đang ngồi, lau đũa lấy thìa dịu dàng mời mọc.

* *

Người đàn ông ấy từng là chàng trai thông minh lanh lợi khoẻ mạnh trước khi trở thành người khôn ngoan lịch lãm chốn chợ đời và bây giờ là ông lão ngoài tám mươi da mồi tóc bạc yêú ớt hơn cả trẻ nhỏ. Người đàn ông ấy từng có thời ngang tàng ngược xuôi từ nam chí bắc, lên rừng xuống biển thi thố thao lược trước khi chịu ngồi gò bó trước hiên nhà nhìn thiên hạ lại qua mà nhớ thời ngang dọc. Người đó từng thâu đêm suốt sáng đấu lý với lý trưởng tham lam rồi xã trưởng độc ác trước khi thích kể chuyện ngày xưa với mấy thằng cháu trai bằng giọng tự hào xen nuối tiếc. Người đó cũng từng đổ vào canh bạc cả ngôi nhà hoặc chung độ một trận đá gà bằng cú thầu vừa trúng trước khi hớn hở như con trẻ nhận phong bao mừng tuổi từ con gái con trai mỗi dịp Tết đến xuân về. Người đó vô tư đến nỗi con có mười đứa thì vợ một mình vượt cạn, một mình nuôi ăn nuôi học suốt mấy chục năm qua bao nhiêu biến động không một lời han hỏi. Người ấy mới đây vừa thoát một cơn bạo bệnh, chỉ đi lại trong nhà khoe cháu khoe con rằng “Giờ tau chỉ đi được bước ngắn”.

Và chiều nay người ấy đã làm mềm lòng người đàn bà, khiến nước mắt phải rơi

* *

Vâng. Chính người ấy chiều nay đã đích thân dò từng bước ngắn ra đến đầu ngõ mua tô phở, lau đũa lấy thìa tận tay đưa đến nhỏ nhẻ bảo người đàn bà đang ngồi buồn xo sau giấc nắng nôi: “ Mụ ăn đi kẻo nguội”.

Khi nghe lũ con xúm lại gạn hỏi mẹ, người đàn ông – đang lẫm chẩm tới lui đã cao giọng:

– Cả đời tau không hề. Giờ tau đi mua phở cho mụ ăn. Sướng rứa rồi còn khóc là tại làm răng. Tau không hiểu nỗi… Thiệt đúng là đàn bà. ..

Nghe những lời phàn nàn của người đàn ông , tất cả – không ai bảo ai – thở phào nhẹ nhỏm , nhìn nhau cười mà nước mắt lăn lăn. Họ đã hiểu. Chẳng ai trong số họ gây phiền muộn cho mẹ mình cả. Họ vẫn là niềm tự hào của mẹ. Mẹ khóc khi đón nhận sự chăm sóc của người cả đời chỉ biết nhận từ bà.

Tô phở vợ mua cho chồng, chồng mua cho vợ không mới mẻ gì cũng không có gì đặc biệt với nhiều gia đình. Nhưng tô phở của ngươì đàn ông lại mang bao ý nghĩa mà chỉ người trong cuộc mới cảm nhận được, là mật mã chỉ có thể được giải bằng chính cuộc đời của hai người.

Những giọt nước mắt của người ấy chính là nước mắt trôi rửa mọi tủi hờn lắng tụ bấy nhiêu năm làm vợ. Nước mắt của niềm vui, niềm hạnh phúc – một hạnh phúc vợ chồng đơn sơ, cụ thể mà người ấy khát khao đã từ lâu lắm.

Đó cũng có thể là những giọt nước mắt tiên cảm về cuộc chia ly vĩnh viễn đang mon men đến giữa hai người.

* *

Tôi chính là một trong mười người con của họ.
Cũng như các chị, nước mắt tôi lăn lăn…