Đi bằng được

door
Nếu tôi không thể đi qua một cánh cửa, tôi sẽ đi qua một cánh cửa khác – hoặc là tôi sẽ dựng lên một cánh cửa

Đặng Nguyễn Đông Vy dịch

.

If I can’t make it through one door, I’ll go through another door – or I’ll make a door.

Rabindranath Tagore

Một suy nghĩ 7 thoughts on “Đi bằng được”

  1. Câu gốc của Tagore dường như mang 1 nghĩa mạnh hơn so với câu dịch của bạn Vy.

    “door” không chỉ được hiểu theo nghĩa thông thường là “cánh cửa”. Theo tôi, ngay từ vế đầu tiên, từ “door” phải mang nghĩa “anything providing a means of access (or escape)” [wordnet.princeton.edu/perl/webwn]

    “make it through (=get through)” nên được hiểu theo nghĩa “reach a place after a difficult journey” [Longman dictionary]. Câu dịch sử dụng từ “đi qua” còn nhẹ nhàng quá.

    “go through (something)” nên hiểu theo nghĩa “experience a difficult or unpleasant situation” [Longman]. Như vậy, cánh cửa thứ 2, thứ 3… không dễ dàng đi qua, mà đòi hỏi phải có một sự tìm kiếm kiên trì.

    Tôi không giỏi tiếng Việt lắm, nên tạm dịch nguyên nghĩa của câu nói gốc (hơi dài dòng). Nhờ anh Hoàn và các bạn nghiên cứu điều chỉnh giúp:

    “Nếu tôi không thể vượt qua cánh cửa ngăn cách nơi tôi cần đến, tôi sẽ cố tìm một lối vào khác cho dù có khó khăn đến đâu – hoặc tôi sẽ bỏ công sức để tự xây dựng một lối vào của riêng tôi.”

    Thân,

    Số lượt thích

  2. Hi Minh,

    Cám ơn Minh đã cho các ý kiến rất hay. Những điều Minh giải thích về ý nghĩa của câu của Tagore rất hợp lý. Nhưng ta không nên lầm lẫn giải thích với dịch. Khi câu nguyên bản là “door” thì mình cứ dịch ra là “cửa”. Rồi mình muốn hiểu door với mọi ý tưởng triết lý cao siêu của nó, thì cứ hiểu. Và mình cũng có thể hiểu “cửa” với cùng những ý tưởng cao siêu như thế.

    Người dịch không nên giải thích, chỉ nên dịch. Vì nếu mình giải thích, trong 99% các trường hợp mình sẽ làm hư bài nguyên gốc. Vì sao? Vì nếu mình lấy một vài ý nghĩa của chữ door để dịch, thì mình đã bỏ mất nhiều ý nghĩa khác của chữ door. Ý nghĩa của chữ door trùng trùng điệp điệp về mặt triết lý. Cứ viết là door hay là “cửa” là đầy đủ nhất. Người đọc sẽ tự thấy các ý nghĩa triết lý trong đó.

    Minh khoẻ nhé. 🙂

    Số lượt thích

  3. Vy rất cám ơn những góp ý của bạn Minh và anh Hoành. Thật ra Vy dịch câu này theo bản năng thôi, nghĩa là Vy nhìn câu tiếng Anh và câu tiếng Việt hiện lên trong đầu. Chứ cũng không nghĩ được sâu xa như Minh và anh Hoành.
    Vy đọc câu dịch nghĩa của bạn Minh cũng thấy thích lắm, vì nó nghe giống như thơ Tagore vậy.
    Nhưng nếu dịch lại câu trên thì Vy cũng chỉ dám dịch vậy thôi. Mặc dù ban đầu cũng thấy “đi qua” hơi nhẹ so với “make it through”, nhưng cũng không tìm ra được từ khác, chẳng hạn “xuyên qua” nghe có vẻ mạnh hơn nhưng cũng không chính xác lắm…Minh có gợi ý gì khác không, giúp Vy với!
    Còn về ý nghĩa của câu danh ngôn thì Vy tin là cũng giống như câu “Hãy gõ, cửa sẽ mở”, chắc cũng không mấy ai nghĩ door chỉ là door, cửa chỉ là cửa….đâu
    @anh Hoành: rrất cám ơn anh về nhắc nhở “Người dịch không nên giải thích, chỉ nên dịch”…Vy sẽ ghi nhớ điều này. 😉
    Chúc mọi người cuối tuần vui.

    Số lượt thích

  4. Các anh chị mến,

    Mình thấy rất hay chuyện dịch thuật Anh Việt và việc dùng từ điển Anh Anh. Mình có quan sát thế này 🙂

    1) Từ điển Anh Anh dành cho người Mỹ học tiếng mẹ đẻ, giống như từ điển thành ngữ tiếng Việt dành cho người Việt học tiếng Việt. Do đó từ điển Anh Anh thường diễn tả dài dòng ngôn ngữ mẹ đẻ tiếng Anh cho người Anh hay người Mỹ hiểu ngôn ngữ tiếng Anh. Câu chuyện xoay quanh một ngôn ngữ và một văn hóa.

    2) Khi dịch thuật mình chuyển ngữ từ Anh ngữ sang Việt ngữ, liên quan tới hai nền văn hóa và hai thứ ngôn ngữ của hai nước khác nhau, chứ không phải là diễn tả Anh ngữ cho người Mỹ.

    Đây là khác biệt khá lớn với quan điểm người học tiếng Anh dùng từ điển tiếng Anh để hiểu tiếng Anh.

    Chúc anh chị một ngày tốt lành 🙂

    Hiển.

    Số lượt thích

  5. Chào anh Hoành , Minh, Đông Vy, và Hiển và các bạn,
    Theo mình, việc Minh dùng từ điển Tiếng Anh (monolingual) là tốt, chỉ để check lại nghĩa khi cần thôi.
    Minh có ý kiến đóng góp hay về các nét nghĩa ( shades of meaning ), nhưng thật ra từ “door ” mà Vy dịch trong ngữ cảnh của câu trên theo mình hoàn toàn phù hợp. Đó cũng là từ duy nhất mình sẽ chọn nếu dịch câu này .
    Về mặt hàm ngôn ( connotation ) từ cánh cửa trong tiếng Việt của mình hay lắm chứ , nào đâu chỉ giới hạn ở cái để ta bước vào hay bước ra?
    Mong có nhiều interaction từ các bạn để ĐCN ngày càng đông vui

    Số lượt thích

  6. Xin cảm ơn các bạn đã cho tôi 1 kinh nghiệm quý về sự khác nhau giữa dịch và giải thích. Vì đúng là tôi đã nghĩ nhiều về việc hiểu câu nói hơn là cách chuyển sang tiếng Việt.

    Chúc mọi người cuối tuần vui vẻ.

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s