Đạo sinh Nhất,
Nhất sinh Nhị,
Nhị sinh Tam,
Tam sinh vạn vật.
Vạn vật phụ âm nhi bão dương,
Xung khí dĩ vi hoà.
Nhân chi sở ố,
Duy cô quả bất cốc,
Nhi vương còng dĩ vi xưng.

Cố,
Vật hoặc tổn chi nhi ích,
Hoặc ích chi nhi tổn.

Nhân chi sở giáo,
Ngã diệc giáo chi:
Cường lương giả bất đắc kì tử,
Ngô tương dĩ vi giáo phụ.

Đạo sinh Một,
Một sinh Hai,
Hai sinh Ba,
Ba sinh vạn vật.
Trong vạn vật không vật nào mà không cõng âm bồng dương.
Nhân chỗ xung nhau mà hoà với nhau.
Chỗ ghét của người,
Là cô lậu, quả đức, bất thiện,
Thế mà bậc vua chúa lại dùng đó mà tự xưng.

Vậy,
Sự vật trong đời bớt là thêm,
Thêm là bớt.

Chỗ mà người xưa dạy,

Ta nay cũng dạy: Dùng bạo động chết bạo tàn,
Người nói câu đó là Thầy ta.

Thượng sĩ văn Đạo,
Cần nhi hành chi.
Trung sĩ văn Đạo,
Nhược tồn nhược vong.
Hạ sĩ văn Đạo,
Đại tiếu chi,
Bất tiếu, bất túc dĩ vi Đạo.

Cố,
Kiến ngôn hữu chi:
Minh Đạo nhược muội,
Tiến Đạo nhược thối,
Di Đạo nhược lội.
Thượng Đức nhược cốc,
Đại bạch nhược nhục,
Quảng đức nhược bất túc.
Kiến đức nhược thu,
Chất chân nhược du.
Đại phương vô ngung,
Đại khí vãn thành.
Đại âm hi thanh,
Đại tượng vô hình.

Đạo ẩn vô danh.
Phù duy Đạo,
Thiện thải tha thành.

Thượng sĩ nghe Đạo,
Cố gắng theo liền.
Trung sĩ nghe Đạo,
Thoạt nhớ, thoạt quên.
Hạ sĩ nghe Đạo,
Cả cười, bỏ qua,
Nếu không cười, sao đủ gọi đó là Đạo.

Nên chi
Người xưa nói:
Sáng về Đạo, dường tăm tối,
Tiến về Đạo, dường như thối lui,
Ngang với Đạo, dường như tầm thường.
Đức mà cao, dường như trũng thấp,
Thật trong trắng, dường như bợn nhơ.
Đức dồi dào, dường không đủ.
Đức vững chắc, dường như cẩu thả.
Kẻ chân chất, dường như biến đổi.
Vuông lớn, không góc,
Chậu lớn, muộn thành.
Âm lớn, ít tiếng,
Tượng lớn, không hình.

Đạo kín, không tên.
Chỉ có Đạo,
Hay cho, lại tác thành.

Phản giả Đạo chi động;
Nhược giả Đạo chi dụng.
Thiên hạ vạn vật sinh ư Hữu;
Hữu sinh ư Vô.

Trở lại là cái động của Đạo;
Yếu, mềm là cái dụng của Đạo.
Vạn vật dưới trời sinh nơi Có;
Có sinh nơi Không.

Tích chi đắc Nhất giả:

Thiên đắc Nhất dĩ thanh,
Địa đắc Nhất dĩ ninh,
Thần đắc Nhất dĩ linh,
Cốc đắc Nhất dĩ doanh,
Vạn vật đắc Nhất dĩ sinh,
Hầu vương đắc Nhất dĩ vi thiên hạ trinh.
Kì trí chi Nhất dã.
Thiên vô dĩ thanh tương khủng liệt,
Địa vô dĩ ninh tương khủng phế,
Thần vô dĩ linh tương khủng hiệt,
Cốc vô dĩ doanh tương khủng kiệt,
Vạn vật vô dĩ sinh tương khủng diệt,
Hầu vương vô quí cao tương khủng quyết.

Cố,
Quí dĩ tiện vi bổn,
Cao dĩ hạ vi cơ.
Thị dĩ hầu vương tự vị cô quả bất cốc.
Thử kì dĩ tiện vi bổn da. Phi hồ?

Cố,
Trí số dự vô dự.
Bất dục lục lục như ngọc,
Lạc lạc như thạch.

Đây là những vật xưa kia đã được ngôi Một:

Trời được Một mà trong,
Đất được Một mà yên,
Thần được Một mà linh,
Hang được Một mà đầy,
Muôn vật được Một mà sống,
Hầu vương được Một mà trị thiên hạ.
Đều là đã đến được chỗ Một mà nên cả.
Nếu trời không trong sẽ vỡ,
Đất không yên sẽ lở,
Thần không linh sẽ tán,
Hang không đầy sẽ cạn,
Vạn vật không sống sẽ dứt,
Hầu vương không trị thiên hạ sẽ mất.

Bởi vậy,

Quí lấy Tiện làm gốc,
Cao lấy Thấp làm nền.
Nên chi hầu vương tự xưng là “con côi”, “ít đức.”
Đó là lấy tiện làm gốc. Không phải vậy sao?

Vậy,
Quá khen thành như không khen.
Bậc thánh nhân không muốn được quí như ngọc, bị khinh như sỏi.

Thượng đức bất đức,
Thị dĩ hữu đức;
Hạ đức bất thất đức,
Thị dĩ vô đức.
Thượng đức vô vi nhi vô dĩ vi.
Hạ đức vi chi nhi hữu dĩ vi.
Thượng nhân vi chi nhi vô dĩ vi.
Thượng nghĩa vi chi nhi hữu dĩ vi.
Thượng lễ vi chi nhi mạc chi ứng,
Tắc nhương tí nhi nhưng chi.

Cố,
Thất Đạo nhi hậu Đức,
Thất Đức nhi hậu Nhân,
Thất Nhân nhi hậu Nghĩa,
Thất Nghĩa nhi hậu Lễ.
Phù Lễ giả, trung tín chi bạc, nhi loạn chi thủ.
Tiền thức giả,
Đạo chi hoa, nhi ngu chi thỉ.
Thị dĩ đại trượng phu,
Xử kì hậu bất cư kì bạc,
Xử kì thực bất cư kì hoa.
Cố khứ bỉ thủ thử.

Đức cao là do không có đức,
Bởi vậy mới có đức.
Đức thấp là do có đức,
Nên không có đức.
Đức mà cao thì không làm, lại không cậy đó là có làm.
Đức mà thấp thì có làm, lại cho là có làm.
Nhân mà cao thì làm, nhưng không cho đó là có làm.
Nghĩa mà cao, cũng làm, lại cho là có làm.
Lễ mà cao, thì làm, nhưng nếu không được đáp,
Thì xăn tay mà lườm.

Vì vậy,

Mất Đạo rồi mới có Đức,
Mất Đức rồi mới có Nhân,
Mất Nhân rồi mới có Nghĩa,
Mất Nghĩa rồi mới có Lễ.
Lễ chỉ là cái vỏ mỏng của lòng trung tín, mà cũng là đầu mối của hỗn loạn.
Tiền thức,
Chỉ là hoa của Đạo, mà cũng là gốc của ngu.
Ấy nên bậc đại trượng phu
Ở chỗ dầy, không ở chỗ mỏng,
Chuộng trái, không chuộng hoa.
Nên bỏ đây mà giữ đó.

Đạo thường vô vi,
Nhi vô bất vi.
Hầu vương nhược năng thủ chi,
Vạn vật tương tự hoá.
Hoá nhi dục tác,
Ngô tương trấn chi.
Dĩ vô danh chi phác,
Vô danh chi phác.
Diệc tương vô dục,
Bất dục dĩ tịnh,
Thiên hạ tương tự định

Đạo thường không làm,
Nhưng không gì không làm.
Bậc Hầu Vương giữ được Nó,
Thì vạn vật sẽ tự thay đổi.
Muốn thay đổi mà nhúng tay vào,
Ta nên ngăn lại.
Dùng cái mộc mạc của vô danh,
Cái mộc mạc của vô danh.
Cũng nên không ham muốn,
Không ham muốn thì điềm tịnh,
Thiên hạ sẽ tự yên.

Tương dục hấp chi,
Tất cố trương chi.
Tương dục nhược chi,
Tất cố cường chi.
Tương dục phế chi,
Tất cố hưng chi.
Tương dục đoạt chi,
Tất cố dữ chi.
Thị vị vi minh,
Nhu nhược thắng cương cường.

Ngư bất khả thoát ư uyên,
Quốc chi lợi khí,
Bất khả dĩ thị nhân.

Hòng muốn thu rút đó lại,
Là sắp mở rộng đó ra.
Hòng muốn làm yếu đó,
Là sắp làm đó mạnh lên.
Hòng muốn vứt bỏ đó,
Là sắp làm hưng khởi đó.
Hòng muốn cướp đoạt đó,
Là sắp ban thêm cho đó.
Ấy gọi là ánh sáng huyền vi,
Mềm yếu thắng cứng mạnh.

Cá không thể thoát vực sâu,
Lợi khí nước nhà,
Không thể bảo cho mọi người đều biết.