Chào anh chị em,

Nhẫn nhục là một trong 6 paramitas (Lục độ balamật – 6 đức hạnh giải thoát) của Bồ-tát:

1. Bố thí (Generosity, Dāna): (1) tài thí – bố thí vật chất, giving material goods, (2) vô úy thí – bố thí sự không sợ hãi, giving fearlessness, (3) pháp thí – bố thí Đạo pháp, giving the Dharma.

2. Trì giới (Virtue/Morality, Sīla): Tác phong đạo đức, giữ gìn giới hạnh, hành động thiện lành (Ethical behavior, maintaining precepts, and proper conduct).

3. Nhẫn nhục (Patience/tolerance, Khanti): Tuyệt đối chấp nhận, nhẫn nhịn và chịu đựng mọi khó khăn, sỉ nhục (Unmitigated acceptance, tolerance, and endurance of difficulties or dishonor).

4. Tinh tấn (Diligence/Energy, Viriya): Nồng nhiệt cố gắng và kiên trì tập trung vào đường tu luyện (Enthusiastic effort and persevering focus on the path).

5. Thiền định (Meditation/Stillness, Samādhi: Rèn luyện tập trung vào Thiền và chánh niệm (Cultivating concentration and mindfulness).

6. Trí tuệ (Wisdom, Paññā): Thấu hiểu thực tại cuộc đời, vô thường và vô ngã (Insight into reality, non-permanence, and non-self).

Nhẫn nhục là giới hạnh lớn nhất và khó giữ nhất, vì nhẫn nhục đòi hỏi bạn chịu nhục, chịu mắng nhiếc, chịu ném đá, mà vẫn tĩnh lặng, không nổi giận, và vẫn từ bi với người đang hành hạ mình. Nhẫn nhục chính là phản ánh tư duy “vô ngã” (non-self) của mình, mà vô ngã là Giác ngộ:

“Khi Bồ-tát Quán-tự-tại thực hành trí tuệ Bát-Nhã Giải thoát thâm sâu
Thấy rõ ngũ uẩn [chính mình] là Không, ngài vượt qua mọi khổ nạn [Giác ngộ]”
(Bát Nhã Tâm Kinh)

Nhẫn nhục khó thực hành, nhưng nếu mình tư duy đúng trong đầu thi cũng thành dễ: Dù gì thì chúng ta cũng chỉ là những con kiến phù du vài sát-na trong cõi vô cùng. Có gì lớn lao mà tự ái vặt? Hơn nữa, mọi người cũng như mình, chỉ là những con kiến phù du vài sát-na trong cõi vô cùng:

“Nhất thiết hữu vi pháp,
Như mộng, huyễn, bào, ảnh,
Như lộ diệc như điện,
Ưng tác như thị quán.”

Tất cả pháp hữu vi,
Như mộng, ảo, bọt, bóng,
Như sương, như ánh chớp,
Hãy quán chiếu như thế.
(Kinh Kim Cang)

Nếu có chút khác biệt giữa ta và người, thì đó là người còn si mê nên không biết nhẫn nhục mà chỉ biết ném đá, và ta đã sáng hơn một chút – lấy nhẫn nhục và từ bi để sống như chư Phật, chư Bồ-tát để độ chính ta và độ mọi sinh linh đang trong vòng khổ lụy.

Các bạn, tóm lại, nếu ta luôn nhớ ta chỉ là một con kiến phu du vài sát-na trong cõi vô cùng, thì ta sẽ không có nhu cầu bám vào cái tôi (the self) của mình – đó là “vô ngã” (non-self). Vô ngã thì tự nhiên Nhẫn nhục và Giác ngộ.

Hãy quán chiếu như thế.

Với yêu thương,

Hoành

o0o

Tolerance

Dear Brothers and Sisters,

Tolerance (sometimes called Patience) is one of the six paramitas (six Perfections of liberation) of a Bodhisattva:

1. Generosity (Dāna): (1) giving material goods, (2) giving fearlessness, (3) giving the Dharma.

2. Morality (Sīla): Ethical behavior, maintaining precepts, and proper conduct.

3. Tolerance/Patience (Khanti): Unmitigated acceptance, tolerance, and endurance of difficulties or dishonor.

4. Diligence (Energy, Viriya): Enthusiastic effort and persistent focus on the path of cultivation.

5. Meditation (Stillness, Samādhi): Cultivating concentration and mindfulness.

6. Wisdom (Paññā): Insight into reality, non-permanence, and non-self.

Tolerance is the greatest and most difficult virtue to uphold, because Tolerance requires you to endure humiliation, insults, and even being pelted with stones, while remaining calm, not getting angry, and still being compassionate towards the person(s) tormenting you. Tolerance is a reflection of your “non-self” thinking, and non-self is Enlightenment:

“When Bodhisattva Avalokiteshvara practiced the profound wisdom of Prajnaparamita,
Seeing clearly that the five aggregates [oneself] are empty, he overcame all suffering [and attained Enlightenment]”
(Heart Sutra)

Tolerance is difficult to practice, but if we have the correct thinkinhg in our mind, it would become easier: After all, we are just ephemeral ants, a few kasanas, in the infinite universe. What’s so great about being so tiny but so self-conscious? Moreover, everyone is just like me, just ephemeral ants, a few ksanas in the infinite unsiver:

“All conditioned phenomena,
Like dreams, illusions, bubbles, shadows,
Like dew, like lightning,
Should be contemplated in this way.”
(Diamond Sutra)

If there is a slight difference between me and others, it is that others are still deluded and do not know Tolerance, only knowing how to throw stones, while I know a little more – using Tolerance and compassion to live like the Buddhas and Bodhisattvas to save myself and all living beings still suffering in the cycle of misery.

Friends, in short, if we always remember that we are just ants, in a few ksasnas in the infinite realm, then we will have no need to cling to our self – that is “non-self.” Non-self naturally leads to Tolerance and Enlightenment.

Contemplate this.

With compassion,

Hoành

o0o

© copyright 2026
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
http://www.dotchuoinon.com