Cái nhìn thực tiễn

Chào các bạn,

Đầu năm thì đương nhiên xe nào cũng chạy rô đa từ từ cho nóng máy. Tháng Giêng là tháng ăn chơi. Ngày nay dù ta không ăn Tết một tháng, thì có lẽ cũng một tuần. Từ từ cho ấm máy vài ba tuần rồi chạy vùn vụt cũng chẳng hại gì.

Nhưng các bạn có để ý đến từ “ăn Tết” không? Tiếng Anh phải là celebrating Tết – chào mừng Tết, hay vui chơi Tết. Tiếng Việt thì “ăn” Tết. Ráng ăn cho nhiều, ra Giêng rồi hãy lo chuyện eo iếc, các cô ạ. Tiếng Việt có từ “ăn” phổ thông kinh khủng. Gì cũng ăn.

Ăn uống (eating) thì đã đành rồi, nhưng

Celebrating thì cũng là ăn: ăn lễ thượng thọ, ăn trung thu, ăn Tết, ăn tân gia.

Phạm tội thì cũng là ăn: ăn trộm, ăn cướp, ăn chặn, ăn hối lộ, ăn gian.

Hối lỗi thì cũng ăn năn (ăn củ năn?).

Kiêng cử: Ăn chay, ăn kiêng.

Dùng phương tiện để ăn cũng là ăn: Người Mỹ không quen ăn đũa.

Hút thuốc nhai trầu cũng là ăn: Ông cụ ăn thuốc, bà cụ ăn trầu.

Tiếp nhận, tiêu thụ: Xe này ăn tốn xăng. Lò này ăn nhiều than.

Nhận để chở đi: Xe khách ăn khách. Tàu ăn hàng.

Bị chuyện không may: Ăn đòn, ăn đạn.

Nhận để hưởng: Ăn thừa tự, ăn lương, ăn hoa hồng.

Thông với, hợp vào: Sông ăn ra biển.

Thấm vào, dính vào: Giấy ăn mực. Sơn ăn từng mặt. Hồ dán không ăn.

Phụ vào, thuộc về: Ruộng này ăn về xã tôi.

Giành lấy về phần mình, chiến thắng: Ăn giải. Ăn thua.

Có tác dụng: Phanh này không ăn.

Tương đương với: Một cân ta ăn 600 gam.

Ngang giá với: Hôm nay một đô Mỹ ăn 23 nghìn đồng Việt Nam.

Tác phong: Ăn nói thiếu giáo dục.

Chuyện vợ chồng: Ăn nằm.

Cách sống: Ăn chắc mặc bền.

Ngồi lì ra, đòi bồi thường: ăn vạ.

Làm biếng: ăn bám.

Không trả tiền: ăn quịt.

Hùn hợp: ăn chia.

Vợ chồng mèo mỡ: ông ăn chả ,bà ăn nem

Các bạn nào có thêm ý, thì comment để mình thêm vào bài.

Phổ thông như thế thì có lẽ ta nên suy ngẫm về “ăn” một chút. “Ăn” chính là đưa thức ăn vào cơ thể qua đường miệng. Đây là việc quan trọng nhất để bảo tồn sự sống, bên cạnh uống. Ăn là một hành động quan trọng cho đời sống, và rất thực tế: Ăn vào miệng để sống.

Việc dùng “ăn” cho đủ loại hoạt động có lẽ đến từ ý niệm về quan trọng và thực tế này của từ “ăn”. Có lẽ tiếng Anh sẽ gọi đây là pragmatism (chủ nghĩa thực tiễn), không thích lý thuyết viễn vông, chỉ muốn nhìn vào thực tại và thực tiễn để sống.

Nhớ lại mấy mươi năm trước, thời sau 1975 và nửa đầu thập niên 1980s, mọi người dân VN, nhất là người Việt ở nước ngoài, và người nước ngoài quan tâm đến VN, hay hỏi nhau: “Việt Nam đang làm gì vậy? Họ nhất định phải xây dựng xã hội chủ nghĩa để kinh tế VN sụp đổ? Why?”

Mình thường trả lời: “Các quý vị đó đang thực hiện con đường xã hội chủ nghĩa mà họ đã đợi từ lâu trong chiến tranh. Bây giờ phải để các cụ thử thì mới hả dạ. Nhưng người VN rất thực tế, kinh tế sụp đổ thì tự khắc các cụ sẽ tìm đường mới. Nếu người VN chỉ biết lý thuyết và không rành thực tại thì VN đã chẳng thắng được các đại cường Trung Quốc, Mông Cổ, Pháp, Mỹ, trong lịch sử. Cứ kiên nhẫn đợi một chút thì chúng ta sẽ thấy.”

Đây cũng chính là lý do mà hồi 1992 mình nhất quyết mở cho bằng được khóa luật đầu tiên từ Mỹ về giảng dạy tại Bộ Tư Pháp, trong khi mọi người đều nói: “Ông điên rồi sao? Sao mà Cộng sản lại cho ông dạy luật Mỹ cho cán bộ cao cấp?” Mình nói là: “VN đã bắt đầu cảm thấy phải biết nhiều về thế giới bên ngoài, và đó là việc của mình – giới thiệu cách thế giới làm việc cho người Việt.” Và đó là một khởi đầu cực kỳ khó khăn, nhưng mình đã khởi đầu được, cho đến ngày nay.

Các bạn, người ta thường hiểu lầm chủ nghĩa thực tiễn (pragmatism) là tham lam, chạy theo cái gì trước mắt mà không thấy được những cái hại đường dài. Nhưng pragmatism có nghĩa là thấy thực tại, hiểu những điều kiện thực tại, để tìm những con đường phù hợp với thực tại, để đi đến thành công. Đó chẳng là tham hay thiển cận, mà là tầm nhìn chiến lược, biết làm gì thì thành, và làm gì thì không thành.

Con đường phát triển của VN từ cuối thập niên 1980s đầu thập niên 1990s cho đến nay, khoảng 30 năm, cho thấy một phát triển vượt bậc trong 30 năm liền. Dù là VN vẫn thiếu nhiều kinh nghiệm, đôi khi không thấy trước các vấn đề, nhưng khi vấn đề đến thì các cụ vẫn bàn ra được những phương cách chế ngự. Đó là nhờ tầm nhìn thực tiễn.

Đó là tâm tính người Việt. Có tâm tính chiến lược thực tiễn từ trong máu.

Ngay cả những điều nói về tâm linh trên ĐCN cũng là thực tiễn. Mọi sự đều quy về trái tim của bạn, cách tư duy của bạn, và cách bạn cảm nhận rối rắm hay hạnh phúc trong lòng bạn. Chẳng có một chút nào lý thuyết, dù nghe đôi khi có vẻ ĐCN rất rành và nói thường xuyên về các lý thuyết đạo học. Thực sự là ĐCN chẳng lý thuyết. Nếu chúng ta nói lý thuyết là chỉ để thực hành trong thực tế ngay tức thì.

Các bạn, pragmatism rất quan trọng cho sự thành bại của bạn và của đất nước. Dù bạn làm bất kì điều gì trên đời: kinh doanh, vi tính, kinh tế, chính trị, thơ văn… bạn cần hiểu thực tế về đời sống xã hội và con người trong xã hội, thì bạn mới có thể có những kế hoạch thành công. Không rành nhận định thực tế thì mọi kế hoạch của bạn chỉ là kế hoạch của sinh viên đại học đang học làm kế hoạch với mấy con số, chẳng ăn nhập gì đến đời sống thực tại của ai cả.

Mình để ý, thế hệ của mình và trước mình lý thuyết viễn vông kinh khủng. Nhưng những thế thệ sau này thì càng ngày càng pragmatic hơn. Đó là tin vui cho tất cả chúng ta.

Chúc tất cả chúng ta luôn hiểu được thực tế của trái tim ta và của xã hội.

Mến,

Hoành

© copyright 2019
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Một suy nghĩ 3 thoughts on “Cái nhìn thực tiễn”

  1. Ăn Tết năm heo, nói chuyện ăn.

    Ngồi lì ra = ăn vạ
    Làm biếng = ăn bám
    Không tiền trả = ăn quịt
    Hùn hợp =ăn chia
    Vợ chồng mèo mỡ= ông ăn chả ,bà ăn nem

    Chúc Anh sức khỏe mạnh mẻ, vui vẻ, và hạnh phúc .
    Thùy Phạm
    .

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s